VI SA/Wa 1758/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na słowny znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 1 600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (zwany dalej organem) decyzją z [...] marca 2014 r., Nr [...], działając na podstawie art. 245 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz.1117 ze zm.; dalej p.w.p.) w związku z art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. oraz art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p., po rozpoznaniu. wniosku W. Sp. z o.o., z siedzibą w P. (zwanych dalej spółką/skarżącą) o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego od decyzji Urzędu Patentowego RP z [...] kwietnia 2013 r. o odmowie udzielenia prawa ochronnego na oznaczenie KENO (Nr [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wyjaśnił, że podstawą wydania decyzji o odmowie udzielenia prawa ochronnego na oznaczenie "KENO" przeznaczone do oznaczania towarów w kl. 16 blankiety, formularze, kupony, losy i materiały drukowane dotyczące zakładów wzajemnych oraz w kl. 41 organizowanie i prowadzenie zakładów wzajemnych, obsługa w systemie on-line zakładów wzajemnych, obsługa publikacji elektronicznych on-line w sieciach internetowych i telefonicznych był art. 131 ust. 1 pkt 3 p.w.p. a mianowicie brak zdolności odróżniającej znaku. Urząd stwierdził, że oznaczenie słowne "KENO" jest nazwą rodzajową dla towarów i usług związanych z grami liczbowymi. Art. 129 ust. 2 pkt. 2 określa jakich znaków nie należy chronić - a wśród nich znaków mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru /gry liczbowe/, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Dodatkowo art. 129 ust. 2 pkt. 3 obliguje Urząd Patentowy do nie udzielania prawa ochronnego na znaki, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych. Organ wskazał na informację zawartą w Wikipedii internetowej zgodnie z którą keno - jest międzynarodową grą liczbową jedną z najpopularniejszych gier liczbowych na świecie. Jej europejski rodowód sięga początków XVI wieku. W swojej obecnej formie został reaktywowany w Berlinie Zachodnim w 1953 r. Gra ta znana i popularna jest również Kanadzie, Francji, Węgrzech itd. Organ wskazał, że wg Wikipedii "gry liczbowe - są to gry, w których wygraną uzyskuje się poprzez wytypowanie odpowiednich liczb lub innych oznaczeń. Wysokość wygranych zależy od łącznej kwoty wpłaconych stawek. Zazwyczaj na wygrane przeznacza się nie mniej niż 50% wpłaconych stawek". Zdaniem organu, przedmiotowe oznaczenie posiada konkretne znaczenie, które względem wskazanego w wykazie przeznaczenia posiada rodzajowy i opisowy charakter. Wskazane znaki zawierające słowo KENO, na które wcześniej udzielone zostały prawa ochronne, udzielone na rzecz innych podmiotów stanowią inną sytuacje prawną i faktyczną, gdyż właśnie względem usług medycznych, farmaceutycznych, transportowych itp. przedmiotowe oznaczenie posiada fantazyjny charakter i dlatego też nie wystąpiła przeszkoda rejestracyjna na takie znaki. Z faktu posiadania przez zarejestrowane znaki zdolności odróżniającej nie można wyciągać wniosków co do posiadania wtórnej zdolności jako takiej oznaczenia KENO, bowiem oceniana jest ona względem konkretnego przeznaczenia, w konkretnych uwarunkowaniach. Zdolność odróżniająca nie może być oceniana in abstracto, lecz in concreto i o ile względem usług medycznych, transportowych ect. oznaczenie posiada charakter abstrakcyjny i fantazyjny, o tyle oznaczenie to względem losów, gier liczbowych takiego charakteru już nie posiada. Aby móc powołać się na zastosowanie art. 130 p.w.p. należy wskazać, iż konkretny znak, konkretnego zgłaszającego względem konkretnego przeznaczenia na skutek długiego używania nabył wtórną zdolność odróżniającą przed datą zgłoszenia. Zdolność odróżniająca wynikać musi z konkretnego stanu faktycznego. Bowiem w przypadku znaków towarowych, które nie posiadają, bądź nie posiadają wystarczającej zdolności odróżniającej możliwe jest uzyskanie prawa ochronnego, w przypadku wykazania przez zgłaszającego, iż jego znak jest tylko z nim kojarzony, z uwagi na nabycie przez jego intensywne używanie wtórnej zdolności odróżniającej przed datą zgłoszenia. Urząd podniósł, że pierwszoplanowym elementem zgłoszonego w charakterze znaku towarowego oznaczenia jest słowo KENO. Zdaniem organu, ciężar dowodu wykazania nabycia przez znak zdolności odróżniającej spoczywa na zgłaszającym czego spółka nie uczyniła. W przypadku braku dowodów organ bada sprawę w oparciu o materiały zawarte w danej sprawie i przyjmuje stan jaki został stwierdzony. W przedmiotowej sprawie, na podstawie posiadanych materiałów organ stwierdził, że znak nie posiada zdolności odróżniającej względem wskazanego przeznaczenia i na podstawie przepisów p.w.p. nie może zostać na takie oznaczenie udzielone prawo ochronne. Wskazał, że całościowa analiza prowadzi do wniosku, iż znak ten pozbawiony jest zdolności odróżniającej, gdyż jest to popularny rodzaj gier liczbowych, znany szerokiemu gronu odbiorców. Oznaczenie to bowiem posiada konkretne znaczenie wskazuje na rodzaj i w domyśle przeznaczenie towarów i usług nim oznaczonych. Znak towarowy powinien przekazywać informacje o pochodzeniu a nie o nim samym. W ocenie organu, jest to określenie ogólnoinformacyjne a tym samym nie nadające się do odróżniania towarów zgłaszającego od towarów tego samego rodzaju oferowanego przez innych przedsiębiorców działających w tej samej branży, powoduje, iż do używania takiego oznaczenia nie można przyznać wyłączności bez naruszania uprawnień innych podmiotów. Organ uznał, że wyczerpująco przedstawił swoje stanowisko w sprawie, stwarzając zgłaszającemu możliwość wypowiedzenia się na każdym etapie postępowania. Po przeanalizowaniu wszystkich materiałów w sprawie organ uznał określenie "KENO" jako oznaczenia opisowe i ogólnoinformacyjne, tym samym nie pełniące funkcji oznaczenia źródła komercyjnego pochodzenia towaru. Ponadto udzielenie prawa ochronnego na rzecz jednego podmiotu jest krzywdzące dla pozostałych uczestników obrotu gospodarczego, ponieważ stanowiłoby ograniczenie swobodnego dostępu do oznaczeń ogólnoinformacyjnych innym uczestnikom rynku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Organowi zarzuciła: 1. naruszenie przepisów art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz 129 ust.2 pkt. 1 i 2 p.w.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie można udzielić prawa ochronnego na znak "KENO", gdyż zdaniem organu wyrażenie "keno" jest nazwą rodzajowa dla towarów i usług związaną z grami liczbowymi według definicji z "Wikipedii" i zawsze taką była w tym w czasie złożenia wniosku w 2007 r. Jednocześnie organ nie wyjaśnił w żaden sposób w toku postępowania dowodowego znaczenia słowa "keno" a przez to bezprawnie zastosował interpretację rozszerzającą wyżej przywołanego przepisu w sytuacji, gdy słowo "keno" nie posiada w języku polskim znaczenia słownikowego. 2. naruszenie przepisu art. 130 p.w.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przepis ten pozwala przerzucić w toku postępowania administracyjnego przed Urzędem Patentowym ciężar dowodu na wnioskodawcę i wyłącza obowiązek organu przeprowadzenia postępowania dowodowego zastępując go jakimiś wymyślonym na potrzeby zaskarżonej decyzji "zasadami ogólnie przyjętymi w prawie". W efekcie czego nastąpiło błędne przeniesienie zasad prawa materialnego cywilnego i skutków art. 6 k.c. na grunt postępowania administracyjnego i przyjęcie że przepis ten jest tożsamy z art. 130 p.w.p. 3. naruszenie art. 245 oraz art. 244 ust. 1 oraz art. 252 p.w.p. w związku z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez: a. nierozpoznanie zarzutów zgłoszonych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarówno co do kwestii znaczenia słowa "keno" w 2007 r., jak i odniesienia się do znaczenia tego słowa istniejącego w dniu zgłaszania wniosku o ochronę, b. brak uzasadnienia faktycznego i prawnego co do zasadności zastosowania przepisu art. 129 ust. 1 pkt. 2 i art. 129 ust 2 pkt 1 i 2 p.w.p. oraz brak wyjaśnienia, na czym miałoby polegać wprowadzenie w błąd co do znaku tj. że znak towarowy powinien przekazywać informacje o pochodzeniu a nie o nim samym skoro słowo "keno" było i jest nadal nieokreślone językowo a w dniu zgłoszenia w 2007 r. było już stosowane jako znak towarowy ale całkowicie nie związany z działalnością hazardową czyli miało wiele znaczeń, c. błędne lub co najmniej niepełne przytoczenie podstawy prawnej wydania decyzji i rozpoznania wniosku strony poprzez powołanie w uzasadnieniu decyzji aktów prawnych i orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości nie mających żadnego zastosowania w przedmiotowej sprawie, d. błędne ustalenie stanu faktycznego co do znaczenia słowa "keno" w chwili rejestracji i przyjęcia do stanu oceny prawnej i faktycznej wniosku znaczenia tego słowa w 2012 r. i w 2013 r. co jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy wniosek o udzielenie prawa ochronnego został złożony w 2007 roku. 4. naruszenie przepisów art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. w związku z art. 85 § 1 i 2 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania bez udziału strony, w tym przeprowadzenie oględzin ze strony internetowej i uznanie jej treści jako dowodu w postępowaniu, choć nie może mieć on w ogóle takiego charakteru, 5. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art 12 k.p.a. poprzez: a. naruszenie zasady działania organów na podstawie przepisów prawa, w szczególności poprzez niezastosowanie przepisów wymagających wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i rozpoznania podniesionych zarzutów oraz należytego uzasadnienia decyzji i informowania wnioskodawcy co do sposobu rozumowania czy interpretowania przepisów przez organ orzekający, b. naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów publicznych poprzez oparcie orzeczenia na własnych ustaleniach organu, nieprzystających do sytuacji istniejącej w dniu składania wniosku o udzielenie prawa ochronnego, przy całkowitym pominięciu stanowiska strony, w tym składanych wyjaśnień i zgłaszanych wniosków, co świadczy o braku bezstronności i obiektywizmu, c. naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwowych poprzez ochronę interesów podmiotu państwowego T. Sp. z o. o. z rażącym naruszeniem interesów wnioskodawcy i prowadzenie postępowania z naruszeniem zasad równości z uwagi na nieodrzucenie rozpatrywania zgłoszenia znaku towarowego, słowno- graficznego "keno" (Nr zgłoszenia [...]), który został zgłoszony dopiero po roku od dokonania zgłoszenia przez skarżącą. Naruszenie tej zasady prowadzenia postępowania przejawia się także w przeciąganiu postępowania ponad normy określone w przepisach i uzasadnione ekonomicznie potrzeby (postępowanie trwało prawie 7 lat), d. naruszenie zasady przekonywania poprzez zaniechanie wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, w szczególności poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zaskarżonej decyzji w kontekście rozpoznania i wydania właściwego orzeczenia. Wskazując na powyższe skarżąca wnosiła o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia jako naruszającego prawo i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi a rozwinęła i szczegółowo uzasadniła podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja i decyzją ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 252 p.w.p. do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Wskazać należy, iż naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Tak, więc organy administracji mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (v. wyrok NSA z 17 października 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516). Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Jak stanowi, bowiem art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Możliwość dokonania oceny legalności decyzji warunkowana jest spełnieniem wymogów formalnych określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji ma, bowiem na celu wykazanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia Pamiętać należy, że uzasadnienie (faktyczne i prawne) stanowi integralną część decyzji. A zatem ocenie Sądu nie podlega jedynie jej osnowa, ale decyzja jako całość, łącznie z uzasadnieniem. Tym samym, więc uzasadnienie, którego treść nie pozwala na poznanie motywów, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy skutkuje wadliwością uzasadniającą uchylenie decyzji z tego powodu, że nie poddaje się kontroli i ocena jej legalności nie jest możliwa (por. wyrok NSA z 28 października 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1651/96; wyrok NSA z 14 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1756/99). Taki stan rzeczy zachodzi w rozpoznawanej sprawie a podkreślić należy, iż sąd administracyjny kontrolując legalność zaskarżonej decyzji nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych a jedynie ocenia zaskarżony akt administracyjny pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę. Należy zauważyć, że skarżący zgłosił przedmiotowy znak towarowy do udzielenia prawa ochronnego wyłącznie na terytorium Polski. Podstawą materialno-prawną rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego były art. art. 129 ust. 1 pkt. i art. 129 ust 2 pkt. 1 i 2 p.w.p., zgodnie z którymi nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które nie ma dostatecznych znamion odróżniających, ponieważ nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów/usług do oznaczania których zostało zgłoszone lub informuje jedynie o właściwościach, składzie, przeznaczeniu, miejscu wytworzenia, funkcji lub przydatności towaru lub jest innym oznaczeniem nie dającym wystarczających podstaw odróżniających pochodzenie towaru. Oznacza to, iż znak towarowy musi posiadać cechy pozwalające zindywidualizować dane towary/usługi na rynku wśród towarów/usług tego samego rodzaju pochodzących z innego źródła. Aby znak spełniał te przesłanki powinien mieć przede wszystkim charakter abstrakcyjny w stosunku do towarów/usług, do oznaczania których jest przeznaczony. W konsekwencji oznaczenie może uzyskać ochronę jako znak towarowy, gdy nie jest oznaczeniem opisowym, a więc składającym się wyłącznie z oznaczeń służących w obrocie do przekazywania informacji jedynie o nim samym, a nie wskazuje na pochodzenie sygnowanego nim towaru czy usługi od konkretnego przedsiębiorcy. Zgodzić należy się ze skarżącą, że organ nie ustalił de facto znaczenia zgłoszonego znaku towarowego sprowadzając swoje rozważania w zasadzie do przytoczenia definicji zawartych w encyklopedii internetowej. Pominął, że zgłoszenie znaku towarowego obejmuje także klasę towarów i usług nr 41, a w niej obsługę publikacji elektronicznych on-line w sieciach internetowych i telefonicznych i nie poddał analizie możliwości udzielenia prawa ochronnego na ten rodzaj usług. Co więcej, organ nie rozważył i w konsekwencji nie odniósł się do zarzutów podniesionych w toku postępowania przez skarżącą. Reasumując powyższe rozważania uznać należy, iż przesłanki odmowy udzielenia prawa ochronnego na sporny znak nie zostały w sposób dostateczny zindywidualizowane, a zatem Sąd nie miał możliwości zbadania, czy ocena dokonana przez organ jest prawidłowa. Jak już wskazano wyżej, zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i orzecznictwem sądów uzasadnienie decyzji ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Ma ono objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania w sprawie danego przepisu prawnego oraz umożliwić ocenę prawidłowości wydanej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ dokonał dokładnej analizy faktów i w jasny i zrozumiały sposób wyjaśnił zasadność przesłanek, jakimi się kierował przy wydawaniu rozstrzygnięcia. W konkluzji należy stwierdzić, iż Urząd Patentowy nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze uznając, iż zajmowanie stanowiska odnośnie trafności rozstrzygnięcia zawartego w uchylonej decyzji jest przedwczesne. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji uwzględni powyższe rozważania i przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w k.p.a., odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, który zgromadzi w sprawie, by następnie na jego podstawie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – p.p.s.a.) orzekł, jak w sentencji orzeczenia. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.