VI SA/Wa 1764/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi O. AG z siedzibą w Szwajcarii na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007r. Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] stycznia 2007r. o odmowie udzielenia patentu. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym prawnym. Firma P. AG – Szwajcaria ( po zmianie nazwy – O. AG ), działając przez swego pełnomocnika ustanowionego spośród rzeczników patentowych P. W., dokonała w dniu 1 października 1999r. zgłoszenia wynalazku pod tytułem: "Nowe regulatory własności reologicznych typu naturalnych węglanów wapniowych rozdrobnionych, ewentualnie poddanych obróbce za pomocą kwasu tłuszczowego lub jego soli i ich stosowanie w kompozycjach polimerowych". Urząd Patentowy RP pismem z dnia 23 grudnia 2003r. działając na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej ( Dz. U. z 2003r. Nr 119, poz. 1117 ) – dalej pwp. stwierdził, iż wynalazki ujęte w zgłoszeniu nie spełniają wymogów art. 10 i art. 26 ustawy z dnia 19 października 1972r. o wynalazczości ( Dz. U. z 1993r. Nr 26, poz. 117 ze zm. ) – dalej uow. mającej zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 pwp. Projekt nie nadaje się do opatentowania w kategoriach plastizolu i kauczuku, ponieważ w treści zastrzeżeń patentowych nr 14 i 15 brak jest ujawnienia rozwiązań w w/w kategoriach art. 10 i art. 26 uow. W treści tych zastrzeżeń brak jest cech technicznych mogących charakteryzować zastrzegane kategorie tj. plastizol i kauczuk. Projekt, zdaniem Urzędu, nie nadaje się do opatentowania w kategorii zastosowania węglanu wapnia jako regulatora kwasowości, ponieważ jego rozwiązanie wynika jako oczywiste ze stanu techniki - art. 10 uow. Węglan wapniowy o dużym stopniu rozdrobnienia posiadający powierzchnię właściwą od 10-30m2 /g według BET znany jest z opisów patentowych USA nr 55 33 678 i 50 15 669 oraz z europejskiego opisu nr 384 609. Z opisów tych znane są różnorodne zastosowania wysokorozdrobnionego węglanu wapniowego, w tym również jako substancji regulującej własności reologiczne. Tak więc, jak zauważył organ, zgłaszający zastosował znaną substancję wykorzystując jej własności znane ze stanu techniki. Po otrzymaniu poprawionych i przeredagowanych zastrzeżeń patentowych oraz wyjaśnień, z których wynikało, że istota wynalazku polega na zastosowaniu określonego produktu do poprawy określonych własności innego produktu ( chodzi o zastosowanie naturalnego węglanu wapnia, bardzo rozdrobnionego o dużej powierzchni właściwej jako regulatora własności reologicznych produktów takich jak plastizole, kauczuk, kity i kleje ), Urząd Patentowy pismem z dnia 2 lipca 2004r. podtrzymał swoje stanowisko, że wynalazki nie spełniają wymogów art. 10 i art. 26 uow.; w treści zastrzeżeń patentowych nr 14 – nr 16 brak jest cech technicznych mogących charakteryzować zastrzegane kategorie tj. plastizol, kauczuk i kit. Organ powtórzył, iż projekt nie nadaje się do opatentowania w kategorii zastosowania węglanu wapnia jako regulatora kwasowości, ponieważ wynika jako rozwiązanie oczywiste ze stanu techniki art. 10 uow. Po złożeniu przez zgłaszającego kolejnych wersji zastrzeżeń, w kolejnych dwóch zawiadomieniach z dnia 3 marca 2006r. i z dnia 22 sierpnia 2006r. Urząd Patentowy podtrzymał swoje zastrzeżenia co do zdolności patentowej wynalazków i stwierdził, iż w dalszym ciągu nie spełniają one wymogów art. 10 i 26 uow. Przesyłanie kolejnych wersji zastrzeżeń organ uznał za uniemożliwianie wydania końcowej decyzji i zakończenia postępowania. Wreszcie decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. Urząd Patentowy odmówił udzielenia patentu na wynalazek pod pierwotnym tytułem "Nowe regulatory własności reologicznych typu naturalnych węglanów wapniowych rozdrobnionych, ewentualnie poddanych obróbce za pomocą kwasu tłuszczowego lub jego soli i ich stosowanie w kompozycjach polimerowych". W uzasadnieniu decyzji organ przypomniał, iż w kolejnych pismach kierowanych do pełnomocnika zgłaszającego informował o tym, że projekt nie nadaje się do opatentowania. Stwierdził, że stosowanie węglanu wapnia mającego analogiczne właściwości, co wskazane w zgłoszeniu, do plastizoli jest znane z opisu patentowego USA nr 55 33 678, a stosowanie węglanu wapnia jako wypełniacza przy wytwarzaniu kompozycji do uszczelniania silników pojazdów jest znane z opisu patentowego USA nr 50 15 669. Stosowany według tego drugiego opisu wypełniacz, będący węglanem wapnia regulującym właściwości reologiczne mieszaniny, posiada powierzchnię właściwą od 0,5 – 100 m2/g, co w całości obejmuje zakres, o którego objęcie ochroną występuje zgłaszający. Zdaniem Urzędu zgłaszający wykorzystał w rozwiązaniu ( zastrzeżenia nr 1 – 13 ) znane uprzednio właściwości węglanu wapnia ( o identycznej, jak w rozwiązaniu według wynalazku budowie ) stosowanego do analogicznych celów. Argument zgłaszającej firmy, iż w rozwiązaniu według wynalazku stosuje się naturalny węglan wapnia, nie może świadczyć o nieoczywistości rozwiązania, ponieważ zgłaszający w opisie wynalazku nie wykazał, że niemożliwe jest stosowanie syntetycznego węglanu wapnia, aby osiągnąć zamierzone korzyści. Natomiast twórcy rozwiązań z opisów patentowych USA wskazują na możliwość stosowania zarówno naturalnego, jak i syntetycznego węglanu wapnia. Nadto, projekt nie nadaje się do opatentowania w kategoriach określonych zastrzeżeniami 14, 15 i 16 ponieważ w treści w/w zastrzeżeń brak jest ujawnienia rozwiązań w kategoriach: plastizolu, kauczuku, powłoki lub kleju, ponadto w opisie wynalazku brak jest poparcia dla wszystkich wskazanych substancji ( art. 10 i art. 26 uow. ). Urząd Patentowy zauważył, że prawidłowość jego rozumowania potwierdza fakt, iż nawet Europejski Urząd Patentowy, znany z hojności do udzielania patentów, odmówił udzielenia patentu na przedstawione rozwiązanie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zgłaszająca firma wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że zastosowanie naturalnego węglanu wapnia o określonym w zastrzeżeniach rozdrobnieniu, jako regulatora własności reologicznych nie wynika w sposób oczywisty z przeciwstawionych publikacji. Natomiast zastosowanie naturalnego węglanu wapnia o podanym w wynalazku rozdrobnieniu umożliwia uzyskanie odpowiednich właściwości produktów w kategorii plastizolu, kauczuku, kitu, powłoki i kleju. Odnosząc się do przeciwstawionego przez organ opisu patentowego nr US 5 533 678 zgłaszający podał, iż węglan wapnia stosowany jest tam jako wypełniacz, który pełni całkowicie inną rolę niż regulatora właściwości reologicznych. Dokument w żaden sposób nie wskazuje i nie sugeruje, że węglan wapnia o określonej miałkości, obrabiany lub nie, może być użyty jako modyfikator reologii. Z kolei ten właśnie aspekt jest istotny w przedmiotowym zgłoszeniu i dlatego rozwiązanie jest nowe i nieoczywiste. Również z opisu patentowego US 5 015 669 nie wynika, że naturalny węglan wapnia o określonej miałkości, obrabiany lub nie, może być użyty do zmiany własności produktu, a mianowicie jego reologii. Zgłaszający podkreślił, że węglan wapnia ze stanu techniki jako wypełniacz jest obojętny w stosunku do produktu, zaś węglan wapnia według wynalazku jest aktywny i wpływa na zmianę własności produktu. Wyniki testów, jakie przeprowadził zgłaszający, potwierdziły jednoznacznie poziom wynalazczy rozwiązania. Pokazały, że granice plastyczności produktów zawierających znane wypełniacze oraz produktów zawierających naturalne węglany wapnia o dużej powierzchni właściwej ( według projektu wynalazku ) różnią się, wskazując na większą stabilność plastizolu zawierającego produkt według wynalazku. Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007r. Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że argumenty zgłaszającego nie uzasadniają zmiany decyzji. W pierwszym rzędzie nie są zgodne ze stanem faktycznym twierdzenia, że dokumenty wskazane w korespondencji przedstawiają zastosowanie węglanu wapnia do innej roli, niż węglan wapnia zastosowany w zgłoszonych rozwiązaniach tj. jako wypełniacza, podczas gdy według projektu pełni on rolę regulatora reologii. W dokumencie US 5 015 669 zaznaczono, że zastosowanie węglanu wapnia pozwala na kontrolowanie reologii kompozycji. Dokument ten podaje, że jednym ze składników kompozycji jest węglan wapnia o określonej wielkości cząstek i powierzchni właściwej i korzystne jest stosowanie węglanu wapnia syntetycznego, co nie wyklucza stosowania węglanów naturalnych. W dokumencie US 5 533 687, który dotyczy sposobu otrzymywania naturalnych i/lub syntetycznych węglanów wapnia o powierzchni właściwej powyżej 20m2 /g, korzystnie do 50m2 /g, wskazuje że węglan wapnia o takich właściwościach ma zastosowanie przy produkcji polimerów, szczeliw i wypełniaczy dla przemysłu gumowego. Powyższe świadczy o tym, że w znanych ze stanu techniki rozwiązaniach, wskazane zostało zastosowanie rozdrobnionego węglanu wapnia, o określonej jak w projekcie powierzchni właściwej, do wytwarzania kompozycji polimerowych, szczeliw, wypełniaczy dla przemysłu gumowego, gdzie może pełnić rolę wypełniacza lub dodatku wpływającego na reologię. Zgłaszający nie określa bliżej stosowanego węglanu wapnia, poza podaniem, że ma on być naturalny. Nie zostały podane żadne dane fizykochemiczne zastosowanego węglanu wapnia poza rozdrobnieniem "do dużej miałkości" i powierzchnią właściwą rzędu 14 do 30m2 /g. Ponadto, organ podtrzymał stanowisko w sprawie odmowy w kategoriach kompozycji ( zastrzeżenia niezależne 14, 15 i 16 ), gdyż zgłaszający nie podjął się obrony rozwiązań dotyczących plastizolu, kauczuku, kleju, kitu, powłoki, będących także przedmiotem ochrony zgłoszenia. We wskazanych zastrzeżeniach podano jedynie, iż w kompozycjach zastosowanego w dowolnej ilości naturalny węglan wapnia rozdrobniony do dużej miałkości. Na tej podstawie tzn. bez jednoznacznego ujawnienia pełnego składu jakościowego i ilościowego, nie ma możliwości odtworzenia zgłoszonych rozwiązań. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Firma O. AG, zwana dalej skarżącą, domagała się uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2007r. Zarzucono niewłaściwą interpretację wynalazku i jego ocenę w świetle rozważanego stanu techniki. Za chybioną skarżąca uznała konstatację organu co do oczywistości zgłoszonego rozwiązania w świetle publikacji patentowych US 5 015 669 i US 5 533 687. Przyznano, że węglan wapnia jest znanym środkiem stosowanym w przemyśle papierniczym i tworzyw sztucznych jako wypełniacz, którego rola polega na zastąpieniu bardziej szlachetnych czy drogich składników w sposób nie oddziałujący na końcowy produkt tzn. nie zmieniający jego właściwości. Skarżąca powtórzyła, że publikacje patentowe, które przeciwstawił organ, nie dotyczą zastosowania węglanu wapnia jako decydującego o właściwościach reologicznych i odnoszą się do węglanu wapnia syntetycznego, nie naturalnego, jak w zgłoszeniu. Organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrolowana pod tym kątem decyzja odpowiada prawu, a więc skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Urzędu Patentowego utrzymująca w mocy jego poprzednią decyzję odmawiającą udzielenia patentu na zgłoszony przez skarżącą wynalazek pod tytułem "Nowe regulatory własności reologicznych typu naturalnych węglanów wapniowych rozdrobnionych, ewentualnie poddanych obróbce za pomocą kwasu tłuszczowego lub jego soli i ich zastosowanie w kompozycjach polimerowych" z uwagi na niespełnianie wymogów określonych w art. 10 uow. ( brak nieoczywistości rozwiązania ) i art. 26 uow. ( brak ujawnienia istoty wynalazku ). Na wstępie należy stwierdzić, iż Urząd Patentowy, badając, czy przy udzieleniu patentu na przedmiotowy wynalazek zachowane zostały warunki dla jego udzielenia, prawidłowo zastosował przepisy ustawy z dnia 19 października 1972r. o wynalazczości uow., co znajduje podstawę w art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – dalej pwp. Zgodnie z tym przepisem ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku (...) w Urzędzie Patentowym. Jak już wyżej zauważono, zgłoszenie przedmiotowego wynalazku do Urzędu Patentowego RP nastąpiło dnia 1 października 1999r. r. tj. w czasie obowiązywania ustawy o wynalazczości i ta ustawa jest właściwa dla badania czy zachowane zostały ustawowe warunki dla uzyskania patentu. Zgodnie z art. 10 uow. wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Utrzymując w mocy decyzję odmawiającą udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek, organ stwierdził, iż rozwiązanie nie spełnia warunku nieoczywistości. Ten wniosek Urzędu Patentowego nie został przez skarżącą skutecznie podważony i w świetle zgromadzonych dowodów oraz przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacji, nie nastręcza wątpliwości. Istotą wynalazku miało być zastosowanie doprowadzonego do stanu dużej miałkości naturalnego węglanu wapnia jako regulatora własności reologicznych. Urząd Patentowy przeciwstawił zgłoszeniu dwa dokumenty patentowe US 5 015 669 i US 5 533 687, gdzie zastosowano węglan wapniowy, o podobnej jak w zgłoszeniu powierzchni właściwej, z tym że w dokumencie pierwszym zaznaczono, że węglan wapnia ( korzystnie syntetyczny ) pozwala na kontrolowanie reologii kompozycji, zaś w drugim wskazano, że węglan wapnia o powierzchni właściwej 20m2 /g, korzystnie 50m2 /g znajduje zastosowanie do wytwarzania kompozycji polimerowych, szczeliw, wypełniaczy dla przemysłu gumowego. Przeciwstawione rozwiązania w sposób niewątpliwy przeczą nieoczywistości rozwiązania zgłoszonego. Skarżąca w skardze ( podobnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ) przyznaje, iż węglan wapnia jest znanym środkiem stosowanym od lat w przemyśle papierniczym, tworzyw sztucznych i podobnych, lecz jak podkreśla, jedynie jako wypełniacz, który nie pełni roli modyfikatora zmian własności produktu, a ta właśnie właściwość jest kluczową w zgłoszonym rozwiązaniu i stanowiącą o istotnym wkładzie w stan techniki. Sąd nie podzielił przekonania skarżącej. Należy zauważyć, iż jeśli w dokumencie patentowym US 5 015 669 wskazuje się na zastosowanie węglanu wapnia do kontrolowania reologii kompozycji ( powyższe przyznaje sama skarżąca w skardze - str. 3 skargi drugi akapit od dołu ), to chybione jest twierdzenie co do nieoczywistości zgłoszonego wynalazku oraz jego wkładu do istniejącego stanu techniki i bez znaczenia są argumenty skarżącej, że węglan wapnia przez nią zastosowany nie jest syntetyczny tylko naturalny oraz, że w zgłoszonym rozwiązaniu nie pełni roli wypełniacza lecz modyfikatora reologii. Wydaje się zupełnie oczywiste, iż aby można było mówić o wpływie węglanu wapnia na reologię, musi on zostać zastosowany do określonej kompozycji, czy produktu składającego się z określonych składników, w tym również z węglanu wapnia jako wypełniacza. Przecież fakt, iż węglan wapnia zastosowany w określonej formule ( rozdrobnienie i powierzchnia właściwa ) pełni rolę wypełniacza nie przeczy jego właściwościom reologicznym, co najwyżej właściwości te mogą mieć różną siłę oddziaływania w zależności od rodzaju zastosowanego węglanu wapnia tzn. syntetycznego lub naturalnego. Taka jednak różnica, w sytuacji istnienia wiedzy co do właściwości węglanu wapnia jako czynnika poprawiającego reologię, nie może stanowić o istotnym wkładzie w stan techniki, prowadzącym do uznania zgłoszonego rozwiązania za nieoczywiste w rozumieniu art. 10 uow. Równie prawidłowe jest stanowisko Urzędu Patentowego dotyczące odmowy w kategoriach kompozycji ( zastrzeżenia niezależne nr 14, 15 i 16 ). Skarżący, domagając się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylenia decyzji wydanej w I instancji, a w skardze - uchylenia całej decyzji wydanej dnia [...] sierpnia 2007r., poprzez brak argumentacji na korzyść sformułowanych zastrzeżeń, nie kwestionował w istocie oceny organu w podanym zakresie. Dokonując kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się również w tym zakresie naruszenia prawa. Jako podstawę odmowy udzielenia ochrony organ wskazał art. 26 uow. Zgodnie z tym przepisem, zgłoszenia wynalazku w celu uzyskania patentu dokonuje się przez wniesienie podania (...) wraz z opisem wynalazku ujawniającym jego istotę (...). Zarzut organu, że zgłoszony wynalazek nie czyni zadość wymogowi cyt. przepisu znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy. W zastrzeżeniach niezależnych 14, 15 i 16 dotyczących plastizolu, kauczuku i kitu, powłoki lub kleju podano wyłącznie fakt zawartości regulatora własności reologicznych określonych jak w zastrzeżeniach od 1 do 9, co oznacza, jak trafnie stwierdził organ, nieujawnienie pełnego składu jakościowego i ilościowego kompozycji, a tym samym brak możliwości odtworzenia rozwiązania według opisu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), oddalił skargę jako nieuzasadnioną.