VI SA/Wa 1764/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "M." Sp. z o.o. z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "M." Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia odmówić skarżącej spółce – "M." Sp. z o.o. z siedzibą w L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżąca spółka – "M." Sp. z o.o. z siedzibą w L., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1764/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "M." Sp. z o.o. z siedzibą w L. na ww. decyzję. Skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i po wezwaniu Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Następnie, w uzupełnieniu złożonego wniosku, nadesłała urzędowy formularz (PPPr), wnioskując w nim o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że w chwili obecnej spółka odnotowuje znaczne problemy z płynnością finansową. Na dzień [...] marca 2015 r. strona skarżąca posiadała na rachunkach bankowych debet w kwocie 1833,88 zł. Zobowiązania wobec podwykonawców na dzień [...] marca 2015 r. wynosiły 1.673.175,18 zł, natomiast należności od klientów – 1.042.354,31 zł. Wskazała, że jej zobowiązania rosną z każdym z dniem, m.in. w związku z realizacją projektów, jednakże spółka spłaca zobowiązania podatkowe, gromadzi na subkoncie środki w celu wypłaty poborów za dany miesiąc dla pracowników, jak również przygotowuje się do spłaty kredytu obrotowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych to 879.775,93 zł, a strata za okres styczeń-grudzień 2014 r. według bilansu wyniosła 259.000 zł. Ponadto skarżąca wskazała stany 11 posiadanych przez nią kont bankowych, z których wynika, że posiada na ww. kontach środki pieniężne w kwocie 69.871,22 zł. Natomiast z dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, że w roku 2012 spółka, przy przychodzie w wysokości 24.356.718,17 zł, uzyskała dochód w kwocie 386.895,97 zł; natomiast w roku 2013 przy przychodzie w wysokości 15.409.486,26 zł uzyskała dochód w kwocie 388.524,43 zł (załączono sprawozdanie finansowe za rok 2013 wraz z zawartym w nim rachunkiem zysków i strat). Nadesłany przez stronę skarżącą rachunek zysków i strat za rok 2014 wskazuje, iż strona skarżąca w roku 2014 przy przychodach w kwocie 17.554.864,42 zł uzyskała dochód w wysokości 18.192,21 zł. Skarżąca nadesłała także rachunek zysków i strat za okres styczeń-luty 2015 r., według którego spółka w tym okresie przy przychodach w wysokości 1.699.114,51 zł poniosła stratę w wysokości 78.341,09 zł. Skarżąca, odnosząc się do wezwania Sądu o nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, wyjaśniła, że ze względu na specyfikę działalności spółki w miesiącu realizowanych jest kilka tysięcy transakcji, dlatego wydruk ww. wyciągów opiewałby na setki stron, co byłoby dla strony skarżącej zbyt kosztowne. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 12 czerwca 2015 r. odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano, że spółka nie wykazała jakoby nie posiadała dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów tego postępowania. Wyjaśniono między innymi, że z przedstawionych dokumentów bezspornie wynika, że w 2014 r. skarżąca – pomimo niższego niż w poprzednim roku dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, ewidentnie zwiększyła jej skalę w stosunku do 2013 roku. Ponadto referendarz sądowy zauważył, że z informacji zawartych w rubrykach 5 i 9 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca posiada na swoich kontach bankowych środki pieniężne w kwocie 69.871,22 złotych i z tych środków pokrywa koszty zobowiązań podatkowych i kredytowych oraz koszty wynagrodzeń pracowników. Wobec tego podniósł, że koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki i nie mogą być traktowane jako drugorzędne wobec pozostałych kosztów. Skarżąca nie zgadzając się z odmową przyznania jej prawa pomocy wniosła od niej sprzeciw, w którym wskazała, że jej sytuacja finansowa pogorszyła się i obecnie na rachunkach bankowych nie posiada już środków finansowych, a jej zobowiązania wobec podwykonawców wynoszą 1.779.398,44 zł, stąd strata powiększyła się do kwoty 200.155,18 złotych. Dodatkowo skarżąca podniosła, że kwoty jakie widnieją na jej rachunkach to w rzeczywistości przepływy środków przez jej konta, a nie jej zarobek. Do sprzeciwu nie dołączono żadnych dokumentów źródłowych, dokumentujących pogorszenie się sytuacji finansowej skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Natomiast w myśl art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Na wstępie należy podkreślić, że z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy – skarżącej, spoczywa ciężar wykazania – w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie żądania skarżącej zależy w gruncie rzeczy od tego czy oraz co zostało przez nią udowodnione (por. J.P.Tarno w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2004 r., str. 319). Sąd rozpoznając wniosek skarżącej stwierdza, że z dokumentów nadesłanych przez nią wynika, że w 2012 r. - przy przychodzie w wysokości 24.356.718,17 złotych, uzyskała dochód w kwocie 386.895,97 złotych, natomiast w roku 2013 – przy przychodzie w wysokości 15.409.486,26 złotych, dochód sięgnął kwoty 388.524,43 złotych. Z kolei nadesłany przez skarżącą wstępny rachunek zysków i strat za rok 2014 (wariant kalkulacyjny) wskazuje dochód w kwocie 18.192,21 złotych, a to przy przychodzie w wysokości 17.554.864,42 złotych. Z dokumentów tych wynika także, że skarżąca w 2014 r. poniosła bardzo wysokie, bowiem sięgające kwoty 2.078.802,90 złotych koszty ogólnego zarządu, które były związane z organizacyjnym utrzymaniem jej przedsiębiorstwa oraz ogólną organizacją produkcji jako całości. Na tą kwotę składały się koszty administracyjno-gospodarcze, obejmujące koszty utrzymania zarządu przedsiębiorstwa skarżącej, jak np. wynagrodzenia członków zarządu, podróże służbowe, koszty biurowe oraz koszty ogólnoprodukcyjne, dotyczące tej części produkcji, która nie jest przypisana poszczególnym wydziałom (np. koszty utrzymania obiektów, pozwalających na funkcjonowanie całego przedsiębiorstwa, ochrony mienia). Natomiast z przedłożonego rachunku zysków i strat za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2015 r. wynika, iż skarżąca poniosła stratę w wysokości 78.341,09 złotych - przy przychodach netto ze sprzedaży w kwocie 1.699.114,51 złotych. Dodatkowo zauważyć należy, że skarżąca nie przedłożyła do akt żadnego wyciągu z posiadanych przez siebie 11 kont bankowych, gdyż jak wyjaśniła wydruki takich wyciągów opiewałby na setki stron, a to byłoby dla niej zbyt kosztowne. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżąca nie udowodniła – nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania, które na tę chwilę ograniczają się do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 złotych. Mimo jasnego brzmienia przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. – "gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków" oraz wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia braków rozpoznawanego wniosku i uzasadnienia postanowienia, od którego wniosła sprzeciw, skarżąca nie przedstawiła żadnych wyciągów bankowych, które dowiodłyby jej twierdzenia, że nie posiada na tę chwilę żadnych środków finansowych. Wobec powyższego, analiza obecnego stanu majątkowego skarżącej jest niemożliwa, a dokonana na podstawie ww. dokumentów prowadzi do wniosku, że jej sytuacja finansowa pozwala na uiszczenie przez nią ww. opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 złotych. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że brak udokumentowania na rachunkach bankowych wpłat potwierdzających rzeczywisty stan środków finansowych posiadanych przez skarżącą, czyni ten stan niewyjaśnionym i jako taki nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jedynym kryterium oceny rozpoznawanego wniosku jest bowiem wyłącznie kryterium finansowe. Dokonanej oceny nie zmienia podnoszona przez skarżącą argumentacja dotycząca powiększenia strat z prowadzonej działalności oraz zwiększenia wysokości zobowiązań wobec podwykonawców, bowiem – jak już wskazano powyżej, podstawowym zagadnieniem w tej sprawie jest to, że skarżąca nie wykazała jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa, tj. że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania. Jednocześnie wskazać należy, na co wielokrotnie zwracało uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych, że strona występująca na drogę sądową po pierwsze winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów takiego postępowania, a nadto traktować te koszty (wydatki) na równi z innymi kosztami związanymi z prowadzeniem swojej działalności gospodarczej. Skarżąca poinformowała natomiast, że spłaca swoje zobowiązania podatkowe, gromadzi na subkoncie środki w celu wypłaty poborów za dany miesiąc dla pracowników, jak również przygotowuje się do spłaty kredytu obrotowego, ale nie ma na uiszczenie opłaty kancelaryjnej w tej sprawie. Nadto Sąd ustalił, że w 2014 r. skarżąca poniosła bardzo wysokie – sięgające kwoty 2.078.802,90 złotych, koszty ogólnego zarządu, które były związane z organizacyjnym utrzymaniem jej przedsiębiorstwa oraz ogólną organizacją produkcji jako całości. Na kwotę tę składały się koszty administracyjno-gospodarcze, obejmujące koszty utrzymania zarządu przedsiębiorstwa skarżącej, jak np. wynagrodzenia członków zarządu, podróże służbowe, koszty biurowe oraz koszty ogólnoprodukcyjne (np. koszty utrzymania obiektów, pozwalających na funkcjonowanie całego przedsiębiorstwa, ochrony mienia). Powyższe oświadczenia pozwalają sądzić, że skarżąca drugorzędnie traktuje koszty niniejszego postępowania. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że przyznanie prawo pomocy stanowi wsparcie państwa dla podmiotów, które z powodu braku środków finansowych zostałyby pozbawione prawa do sądu. Pomoc ta pochodzi ze środków budżetu państwa, zatem jej przyznawanie musi i może nastąpić tylko w niewątpliwie uzasadnionych przypadkach, a w niniejszej sprawie Sąd takowe wątpliwości powziął, gdyż - jak już podniósł, nie był w stanie prześledzić rzeczywistej kondycji finansowej skarżącej spółki. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej i dlatego na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.