VI SA/Wa 1765/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z [...] kwietnia 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. o odmowie udzielenia patentu na wynalazek pt "Otwierana ozdoba z cienkościennego szkła dmuchanego" – nr [...]. Decyzja została wydana w poniższym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] czerwca 2002 r. R. M., skarżący w niniejszej sprawie, złożył podanie o udzielenie patentu na ww. wynalazek. Zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. Urząd Patentowy RP stwierdził, że zebrane dowody i materiały mogą świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu, gdyż w świetle powołanego w zawiadomieniu stanu techniki (np. [...] opis patentowy nr [...]) znana jest ozdoba wykonana z cienkościennego szkła charakteryzująca się tym, że składa się z dwóch szklanych modułów górnego i dolnego skorelowanych wymiarowo i przestrzennie w płaszczyźnie łączenia, z których co najmniej jeden ma budowę łupinową, a taki stan rzeczy wskazuje na to, że wynalazek nie spełnia warunku nowości określonego w art. 24 w zw. z art. 25.1 ustawy prawo własności przemysłowej. Zgłaszający, w nawiązaniu do ww. zawiadomienia, przedstawił swoje stanowisko i złożył poprawioną, jak podał, treść opisu zgłoszenia i zastrzeżeń patentowych. W zawiadomieniu z dnia [...] lipca 2006 r. Urząd Patentowy stwierdził, że wynalazek nie może uzyskać ochrony patentowej w obecnie żądanym zakresie gdyż nie spełnia wymogu nowości określonego w art. 24 p.w. w zw. z art. 25.1 tej ustawy, bo ze stanu techniki (np. [...] opis patentowy nr [...]) wynika, że znana jest otwierana ozdoba zwłaszcza ozdoba choinkowa wykonana z cienkościennego szkła charakteryzująca się tym, że składa się z dwóch szklanych modułów górnego i dolnego, skorelowanych wymiarowo i przestrzennie w płaszczyźnie łączenia. Zgłaszający przedstawił swoje stanowisko i przy piśmie z dnia [...] września 2006 r. złożył poprawioną, jak podał, treść opisu i zastrzeżeń patentowych uwzględniającą w jego ocenie uwagi zawarte w ww. zawiadomieniu. W kolejnym zawiadomieniu z dnia [...] lipca 2007 r. Urząd Patentowy stwierdził, iż wynalazek nie może uzyskać ochrony, bo nie spełnia cechy nowości w świetle powołanego w zawiadomieniu stanu techniki. Ostatnia wersja zastrzeżeń patentowych i opisu wraz z pismem z dnia [...] września 2006 r. zawiera co prawda ograniczoną postać zastrz. 1 w porównaniu z wersją wcześniejszą, niemniej jednak dokument [...] stanowi w dalszym ciągu przeciwstawienie dla obecnego zakresu żądanej ochrony, bo z tego dokumentu wynika, że znana jest otwierana ozdoba zwłaszcza ozdoba choinkowa wykonana z cienkościennego szkła charakteryzująca się tym, że składa się z co najmniej dwóch przestrzennych elementów stanowiących pokrywę i element bazowy. Tym razem Zgłaszający również przedstawił stanowisko i przy piśmie z dnia [...] października 2007 r. przesłał skorygowany, jak podał, opis wynalazku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. wydaną na podstawie art. 24 w zw. z art. 25 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia patentu na ww. wynalazek. W uzasadnieniu organu podniósł, że wyjaśnienia Zgłaszającego zawarte w piśmie z dnia [...] października 2007 r. zawierają powtórzenie tych samych tez, które już były przedmiotem wcześniejszej polemiki z Urzędem. Natomiast nadesłane przy ww. piśmie zastrzeżenia patentowe, pod względem merytorycznym nie różnią się od poprzedniej wersji zastrzeżeń, w związku z czym wcześniejsze zarzuty Urzędu zawarte w zawiadomieniu z dnia [...] lipca 2007 r. dotyczące braku nowości zachowują w pełni swoją aktualność. Zgłoszony wynalazek nie może zatem uzyskać ochrony patentowej w obecnie żądanym zakresie ochrony, ponieważ w świetle powołanego wyżej stanu techniki nie spełnia wymogu nowości określonego w art. 24 w związku z art. 25.1 ww. ustawy . We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wniósł o uchylenie ww. decyzji i podniósł, że nie można uznać, że w opisie [...] wskazano i ujawniono sposób wykonania i otwieraną ozdobę, która jest przedmiotem ww. zgłoszenia. W opisie tego patentu pt "Ozdobny zakryty pojemnik do wykorzystania jako ozdoba choinkowa" nie znajduje się bowiem stwierdzenie, że powyższy pojemnik wykonany jest z cienkościennego szkła dmuchanego, co więcej "pojemnik może być wykonany z każdego odpowiedniego materiału, nadającego się do tego celu, na przykład z plastiku, szkła lub innego materiału ceramicznego, z drewna, papieru lub metalu, który to materiał może być łatwo poddany obróbce celem wykonania części pojemnika, takich jak te zilustrowane i opisane tutaj tytułem przykładu". Każdy z wymienionych materiałów dla uzyskania z niego ozdoby wymaga zróżnicowanych, niepowtarzalnych technologii i tak dla uzyskania ozdoby ze szkła należy stosować metodę ogniową dla przeprowadzenia materiału w stan plastyczny dający się kształtować. Ponadto nie każdy rodzaj szkła nadaje się do sporządzania z niego szklanych ozdób choinkowych. Plastik wymaga technologii wtrysku; drewno - nie każdy rodzaj (gatunek) drewna nadaje się do obróbki sposobem toczenia lub ręcznego rzeźbienia; z papieru - papier to też zróżnicowane rodzaje i gatunki jak bibułka, karton, bristol i inne które na pewno będzie się obrabiać i formować w inny sposób na przykład przez wycinanie, formowanie, klejenie; z metalu, też nie każdego, albo przez odlewanie surowca (np. ołów, aluminium i inne) albo z blachy metodą metaloplastyki. Te materiały poza szklaną ozdobą z cienkościennego szkła można dodatkowo obrabiać, formować, poprawiać, podczas gdy ozdoba z cienkościennego szkła po nadaniu jej kształtu w operacji ogniowej i ostudzeniu praktycznie poza przecinaniem nie poddaje się żadnej operacji typu poprawienia kształtu, wielkości, oddziaływania w formie nacisku, udaru i podobnych, ze względu na delikatność i kruchość materii. Poza wyszczególnieniem materiałów brak jest danych dotyczących sposobu przygotowania, obróbki (technologii) dla wykonania ozdoby. Tym samym nawet z dużą dozą przychylności dla tekstu zawartego w patencie [...] US Patent Nr [...] nie można doszukać się, zdaniem strony, jasnego i bezpośredniego ujawnienia istoty tego wynalazku. W opisie znajdują się jedynie takie cechy ozdobnego zakrytego pojemnika jak grubość ścianki, w przypadku gdyby był wykonany z polimeru winylu wynosiłaby 1/32 cala, a gdyby był wykonany z metalu grubość ścianki mogłaby być znacznie mniejsza. Nie opisuje się technologii ani innych charakterystycznych cech ozdoby, która byłaby wykonana z cienkościennego szkła dmuchanego. W zastrzeżeniach patentowych opisu US Patent Nr [...] ani jeden raz nie występuje wyraźne stwierdzenie, że ozdobny zakryty pojemnik do wykorzystania jako ozdoba choinkowa wytwarza się z cienkościennego szkła dmuchanego. Natomiast w opisaniu dotychczasowego stanu techniki podaje się, że pojemnik może być wykonany z każdego odpowiedniego materiału, nadającego się do tego celu, a dodatkowo materiał może być łatwo poddany obróbce, niestety, cienkościenne szkło dmuchane po wytworzeniu z niego dowolnej figury (postaci) nie może być w ogóle obrabiane, gdyż nie wytrzymuje żadnego zewnętrznego oddziaływania (poza rozcinaniem), które zawsze kończy się niszczeniem wytworzonego przedmiotu ze względu na delikatność i kruchość materii. Wraz z wnioskiem skarżący złożył nowy, jak podał, ograniczony opis zgłoszeniowy otwieranej ozdoby z cienkościennego szkła dmuchanego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. wydaną na podstawie art. 24 w związku z art. 25 p.w.p. i na podstawie art. 245 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Urząd podniósł, że zgłaszający mimo, że przysłał nową wersję zastrzeżeń patentowych i dostosowany do niej opis, to jednak pod względem merytorycznym nie różniły się one od poprzednich wersji, w związku z czym wszystkie wcześniejsze zarzuty dotyczące braku nowości, bo w świetle [...] opisu patentowego US [...] znana jest otwierana ozdoba, zwłaszcza choinkowa wykonana z cienkościennego szkła, charakteryzująca się tym, że składa się z dwóch szklanych modułów górnego i dolnego, skorelowanych wymiarowo i przestrzennie w płaszczyźnie łączenia, w pełni zachowały swoją aktualność, podobnie wyjaśnienia Zgłaszającego zawarte w piśmie przewodnim stanowiły powtórzenie tych samych tez, które były już przedmiotem wcześniejszej polemiki z Urzędem. Nadto przytaczając argumentację skarżącego zawartą we wniosku organ uznał ją za nietrafną. Przedmiotem spornego zgłoszenia, wynikającym z treści zastrzeżeń patentowych, nie jest bowiem, zdaniem Urzędu, sposób otrzymywania cienkościennego szkła na ozdoby choinkowe ale otwierana ozdoba z cienkościennego szkła dmuchanego, a więc jest to zgłoszenie wynalazku w kategorii wytworu materialnego zdeterminowanego przestrzennie charakteryzującego się (zgodnie z treścią zastrzeżenia niezależnego), tym, że składa się co najmniej z dwóch elementów przestrzennych stanowiących pokrywę i element bazowy i ta cecha w świetle przeciwstawionego patentu US [...] nie jest nowa. Każdy kto choć raz ubierał bożonarodzeniowe drzewko, wie, że wszystkie szklane ozdoby choinkowe wykonane są z cienkościennego szkła. Oczywistym jest więc, że i twórca wynalazku objętego patentem US [...], stwierdzając, że ozdobny zakryty pojemnik do wykorzystania jako ozdoba choinkowa może być wykonany ze szkła, jednoznacznie ujawnił, powszechnie znany fakt, że chodzi tu o szkło cienkościenne. W skardze na tę decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie stwierdzając, że zdaniem specjalistów i fachowców oraz praktyki i doświadczeń w zakresie wytwarzania szklanych ozdób choinkowych ozdoba z cienkościennego szkła dmuchanego jaką opisano w przeciwstawionym opisie jest niewykonalna z przyczyn technicznych i technologicznych, a rozwiązanie jak w ww. zgłoszeniu zostało również zgłoszone w ramach PCT w [...] i z dostępnych mu wiadomości o badaniach przez USPTO wynika, że nie przeciwstawiono patentu US [...] jako dokumentu stanowiącego przeszkodę w uznaniu rozwiązania jako nowe. Skarżący dokonał przy tym szczegółowej analizy poszczególnych fragmentów opisu i zastrzeżeń patentowych stwierdzając, iż między rozwiązaniem objętym ww. patentem i rozwiązaniem objętym ww. zgłoszeniem zachodzą różnice wyłączające, w jego ocenie, możliwość przyjęcia, iż wynikający z opisu amerykańskiego stanu techniki wskazuje na brak nowości zgłoszonego pod nr [...] rozwiązania. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Badając skargę według ww. kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja, jak i decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r. naruszają obowiązujące prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Chociaż podstawą tej oceny nie są podnoszone w skardze twierdzenia strony co do braku przeciwstawienia ww. patentu w postępowaniu o udzielenie ochrony w ramach PCT w [...] ani też te, które dotyczą oceny przeciwstawionego rozwiązania jako niewykonalnego z przyczyn technicznych i technologicznych. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy prawo własności przemysłowej Urząd Patentowy RP udziela patentu na zgłaszane w trybie tej ustawy wynalazki i w jego wyłącznej kompetencji leży dokonywanie oceny w zakresie przesłanek zdolności patentowej. Praktyka i ustawodawstwo innych krajów znajdują się zatem poza oceną dokonywaną przez organ w powyższym zakresie. Urząd Patentowy RP nie ma również uprawnień do przeprowadzania analizy zasadności podejmowanych przez inne kraje decyzji w przedmiocie udzielania praw wyłącznych. Z tego też względu decyzje o ich udzieleniu są dla Urzędu wiążące w tym rozumieniu, że objęte nimi rozwiązania stanowią stan techniki, który winien być przez Urząd uwzględniany w ocenie ustawowych przesłanek do udzielenia wynalazku zwłaszcza w ocenie przesłanki jego nowości. Opis patentowy US [...] mógł być zatem uwzględniany jako podstawa do ustalenia stanu techniki i w konsekwencji, o ile byłoby to uzasadnione stanem sprawy, stanowić skuteczne przeciwstawienie wskazujące na brak nowości przedmiotowego rozwiązania. Urząd Patentowy RP mógł zatem, bez narażenia się na zarzut naruszenia prawa potraktować ww. opis patentowy jako stan techniki tyle, że ta okoliczność nie jest wystarczająca do przyjęcia, iż zaskarżona decyzja jest decyzją zgodną z prawem. Kontrola Sądu obejmuje ocenę pod względem zgodności nie tylko z prawem materialnym, ale co wymaga podkreślenia w rozpoznawanej sprawie, prawem procesowym. Urząd Patentowy RP będąc związany rygorami procedury administracyjnej jest obowiązany do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.). W celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim przestrzeganie prawa zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron. Uwzględnienie podjętej decyzji powinno przy tym dokumentować wypełnienie przez organ obowiązków procesowych i odnosić się do zakresu przeprowadzonego postępowania w sposób spełniający wymóg określony w art. 107 § 3 k.p.a., z którego wynika, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien ustosunkować się do wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, zaś zasadniczym celem uzasadnienia prawnego jest wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego logicznie procesu stosowania normy materialnej przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, skutkiem czego treść rozstrzygnięcia należy uznać za zgodną z prawem. Uzasadnienie tak decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. jak i zaskarżonej decyzji tym wymogom nie odpowiada. Skoro ich podstawą jest art. 24 p.w.p. w zw. ze stwierdzeniem, iż przedmiotowe rozwiązanie nie spełnia cechy nowości z uwagi na wynikający z ww. opisu patentowego stan techniki to obowiązkiem organu było przedstawienie istoty spornego rozwiązania i dokonanie przez jej pryzmat porównania z przeciwstawionym patentem. Podkreślić przy tym należy, iż Zgłaszający ustosunkowując się do twierdzeń Urzędu przedstawionych w kolejnych zawiadomieniach wydawanych na podstawie art. 49 p.w.p. składał też kolejne wersje zastrzeżeń i opisu i ta okoliczność wymagała, by organ w sposób jednoznaczny wskazał podstawę swych ustaleń w powyższym zakresie. W decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. w żadnym zakresie nie przedstawiono stanowiska Urzędu co do tego, jaka jest istota spornego rozwiązania. Natomiast zaskarżona decyzja chociaż w tym zakresie ustalenia zawiera to jednak z uzasadnienia jej nie wynika, która z wersji stanowiła podstawę tych ustaleń. Ta okoliczność stanowi przeszkodę do dokonania przez Sąd oceny co do prawidłowości ustalenia organu w tym zakresie. Podkreślić przy tym należy, iż Sąd jedynie dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji i w jego gestii nie leży czynienie jakichkolwiek ustaleń i wyręczanie organu w ocenie materiału dowodowego. Znamiennym przy tym jest fakt, iż pełnomocnik organu początkowo na rozprawie odnosił się do zastrzeżeń patentowych złożonych przy piśmie z października 2007 r., a następnie stwierdził, że istota wynalazku była oceniana na podstawie wersji nadesłanej przy piśmie z dnia [...] czerwca 2008 r. Organ w lakoniczny tylko sposób odniósł się do twierdzeń i stanowiska strony co do istoty przeciwstawionego rozwiązania i jego wątpliwość co do tego, czy treść opisu może być skutecznie przeciwstawiona ww. zgłoszeniu jako dowód braku nowości błędnie przy tym przyjmując, iż w ocenie skarżącego przedmiotem zgłoszenia jest sposób otrzymywania cienkościennego szkła na ozdoby choinkowe podczas, gdy treść wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ani też wcześniejsze pisma nie stanowiły podstawy do takiego przyjęcia. Warunek nowości dla wynalazku nie jest spełniony, jeżeli istnieje wcześniejszy dokument w stanie techniki, który w sposób jasny i bezpośredni ujawnia istotę późniejszego wynalazku tyle, że ustalenia w tym zakresie powinny być w sposób wyczerpujący odpowiadający wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. wskazane w uzasadnieniu decyzji, a ich poczynienie winno być dokonane na podstawie wnikliwej analizy obu rozwiązań. W tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest w świetle powołanego przepisu niewystarczające. Jeżeli nawet organ takiej oceny dokonał to z uzasadnienia wynika, iż nie dał temu stosownego wyrazu w tymże uzasadnieniu. Usuwanie wadliwości nie należy jednak do Sądu, który jedynie kontroluje zgodność decyzji z prawem. Treść odpowiedzi na skargę wskazuje jednak na to, iż organ b. pobieżnie dokonał powyższej oceny. Dopiero bowiem w odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy dokonuje analizy poszczególnych cech technicznych spornego zgłoszenia w kontekście przeciwstawionego opisu patentowego. Jest to jednak działanie spóźnione i nieskuteczne. Ocenie podlega bowiem zaskarżona decyzja nie zaś późniejsze stanowisko organu. Uznając zatem, iż zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji, w pkt 2 po myśli art. 152 k.p.a.