VI SA/Wa 1769/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant: ref. staż. Piotr Czyżewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. na mocy której nałożono karę pieniężną w wysokości 500 zł na Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe "H." sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: strona, skarżąca). Podstawą prawną decyzji były przepisy art. 4, art. 11, art. 13, art. 20, art. 59 oraz art. 107 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. z 2011 r. Nr 227 poz. 1367 ze zm.) przepisów: 1.4.1.1, 1.4.2.1, 5.4.1.1.4 oraz 5.4.1.4.1 załącznika A i B do Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), oraz przepisu lp. 1.1 pkt 2 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych. Naruszenie, będące podstawą faktyczną nałożonej kary pieniężnej, zostało ujawnione podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2013 r. w miejscowości K. na drodze krajowej nr [...], podczas której zatrzymano ciągnik samochodowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], kierowany przez Pana M. M. W toku kontroli ustalono, że skarżąca jest nadawcą międzynarodowego przewozu drogowego towaru niebezpiecznego UN 2693 WODOROSIARCZYNY, W ROZTWORZE WODNYM, I.N.O. Zgodnie z wykazem towarów niebezpiecznych zawartych w dziale 3.2 umowy ADR (kolumna 1 i kolumna 2 Tabeli) numer UN 2693 przypisano do towaru niebezpiecznego o nazwie WODOROSIARCZYNY, W ROZTWORZE WODNYM, I.N.O. Organ wskazał, iż w ujednoliconym tekście umowy ADR wprowadzonym oświadczeniem rządowym z dnia 28 maja 2013 r. w sprawie wejścia w życie zmian do załączników A i B umowy ADR, (opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 16 lipca 2013 r. pod pozycją 815), nazwę i opis towaru niebezpiecznego określono w języku polskim jak i angielskim. Nazwa towaru niebezpiecznego UN 2693 w języku angielskim to BISULPHITES, AQUEOUS SOLUTION, N.O.S. Tymczasem w dokumencie przewozowym CMR okazanym podczas kontroli drogowej nazwę towaru niebezpiecznego UN 2693 określono jako: - WODOROSIARCZYN, W ROZTWORZE WODNYM, I.N.O. zamiast WODOROSIARCZYNY W ROZTWORZE WODNYM, I.N.O. - SODIUM BISULFITE zamiast BISULPHITES, AQUEOUS SOLUTION, N.O.S. Podstawą faktyczną zastosowanej sankcji było stwierdzenie przez organ, iż okazany przez stroną podczas kontroli dokument przewozowy CMR nie zawierał prawidłowej nazwy przewozowej towaru niebezpiecznego UN 2693 zarówno w języku polskim jak i angielskim. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. zawiadomiono stronę w wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie. Zawiadomienie zawierało pouczenie o treści przepisu art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, zgodnie z którym nie nakłada się kary pieniężnej, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że uczestnik przewozu nie miał wpływu na no wstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec. W odpowiedzi strona w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. podniosła, że w okazanym dokumencie CMR znajdowały się informacje zgodnie z wymaganymi przepisami i chemiczną nomenklaturą. W odwołaniu skarżąca ponownie wskazała, że produkowany przez nią towar o nazwie Wodosiarczyn sodu ujęty jest nomenklaturze ADR jako Wodosiarczyny. Terminologia administracyjna różni się od terminologii fachowej tylko i wyłącznie liczbą mnogą, co może w ocenie strony stanowić podstawy do nakładania kar administracyjnych. W odniesieniu do prawidłowej nazwy przewozowej ww. towaru w języku angielskim strona podniosła, że w okazanym dokumencie CMR napisano SODIUM BISULFITE (38-40%). Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji skarżącej, zawartej w odwołaniu. Podał, iż w myśl art. 4 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą do przewozu towarów niebezpiecznych, w tym do środków transportu i urządzeń transportowych, stosuje się odpowiednio umowę ADR. Stosownie do treści przepisu 11 ww. ustawy, obowiązki uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych określają przepisy umowy ADR oraz przepisy ustawy. Zgodnie z przepisem 1.4.1.1 umowy ADR, uczestnicy przewozu towarów niebezpiecznych powinni podejmować środki bezpieczeństwa odpowiednie do natury i zakresu dających się przewidzieć zagrożeń, w celu zapobieżenia szkodom i urazom oraz, jeżeli jest to wskazane, w celu zminimalizowania ich skutków. Uczestnicy przewozu powinni, w każdym przypadku, stosować się do odpowiednich wymagań ADR. Organ podkreślił, iż w rozpatrywanej sprawie pozostaje bezsporne, że skarżąca była nadawcą wysyłającym towar niebezpieczny UN 2693 WODOROSIARCZYNY, W ROZTWORZE WODNYM, I.N.O. W myśl przepisu 1.4.2.1 umowy ADR, nadawca towarów niebezpiecznych jest zobowiązany dostarczyć do przewozu tylko takie przesyłki, które spełniają wymagania ADR. Przytoczył treść przepisu 1.4.1, wymieniającego obowiązki nadawcy towarów niebezpiecznych, takie jak upewnienie: się, że towary niebezpieczne są sklasyfikowane i dopuszczone do przewozu zgodnie z ADR; zaopatrzenie przewoźnika w informacje i dane w formie możliwej do odczytania oraz, jeżeli to konieczne, w wymagane dokumenty przewozowe oraz dokumenty towarzyszące (zezwolenia, dopuszczenia, powiadomienia, świadectwa itd.), uwzględniając w szczególności wymagania podane w dziale 5.4 oraz w tabeli w części 3 i in. Wskazał nadto, iż dokument przewozowy powinien w myśl przepisu 5.4.1.1.1 zawierać informacje dotyczące każdej substancji, materiału lub przedmiotu niebezpiecznego przeznaczonego do przewozu – takie, jak numer UN poprzedzony literami "UN", prawidłową nazwę przewozową, uzupełnioną, o ile jest to wymagane (patrz 3.1.2.8.1) podaną w nawiasie, nazwą techniczną (patrz 3.1.2.8.1.1) ustaloną zgodnie z przepisami rozdziału 3.1.2. Stosownie do treści przepisu 5.4.1.4.1 umowy ADR, informacje zamieszczone w dokumencie powinny być zapisane w języku urzędowym państwa nadania, a ponadto, jeżeli język ten nie jest językiem angielskim, francuskim lub niemieckim, również w języku angielskim, francuskim lub niemieckim, o ile umowy międzynarodowe dotyczące transportu drogowego lub porozumienia zawarte między państwami, których dotyczy przewóz, nie stanowią inaczej. Zgodnie z przepisem 2.1.1.2 umowy ADR, każdej pozycji wykazu towarów w różnych klasach przyporządkowano numer UN. Organ przytoczył stosowane rodzaje pozycji, w tym - pozycje indywidualne dla materiałów lub przedmiotów dobrze zdefiniowanych, w tym materiałów obejmujących szereg izomerów, Pozycje ogólne dla dobrze zdefiniowanej grupy materiałów lub przedmiotów, które nie są pozycjami i.n.o., Pozycje szczegółowe i.n.o., obejmujące grupę materiałów lub przedmiotów o zdefiniowanych właściwościach chemicznych lub technicznych, inaczej nie określone oraz Pozycje ogólne i.n.o., obejmujące grupę materiałów lub przedmiotów mających jedną lub więcej właściwości niebezpiecznych, inaczej nie określone. Pozycje zdefiniowane pod B, C i D są pozycjami grupowymi. Organ podkreślił, iż w sprawie jest bezsporne, że strona była nadawcą kontrolowanego międzynarodowego przewozu towaru niebezpiecznego UN 2693 wykonywanego z siedziby skarżącej do Republiki Czeskiej. Zgodnie z wykazem towarów niebezpiecznych zawartych w dziale 3.2 umowy ADR (kolumna 1 i kolumna 2 Tabeli) numer UN 2693 przypisano do towaru niebezpiecznego o nazwie WODOROSIARCZYNY, W ROZTWORZE WODNYM, I.N.O. W ujednoliconym tekście umowy ADR wprowadzonym oświadczeniem rządowym z dnia 28 maja 2013 r. w sprawie wejścia w życie zmian do załączników A i B umowy ADR, (opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 16 lipca 2013 r. pod pozycją 815), nazwę i opis towaru niebezpiecznego określono w języku polskim jak i angielskim. Nazwa towaru niebezpiecznego UN 2693 w języku angielskim to BISULPHITES, AQUEOUS SOLUTION, N.O.S. podczas, gdy w dokumencie przewozowym CMR okazanym podczas kontroli drogowej nazwę towaru niebezpiecznego UN 2693 określono jako: - WODOROSIARCZYN, W ROZTWORZE WODNYM, I.N.O. zamiast WODOROSIARCZYNY W ROZTWORZE WODNYM, I.N.O. - SODIUM BISULFITE zamiast BISULPHITES, AQUEOUS SOLUTION, N.O.S. Okazany dokument przewozowy CMR nie zawierał zatem – w ocenie organu - prawidłowej nazwy przewozowej towaru niebezpiecznego UN 2693 zarówno w języku polskim jak i angielskim. Organ nie podzielił argumentacji strony zawartej w odwołaniu zmierzającej do wykazania prawidłowości nazwy przewożonej substancji w posiadanym dokumencie CMR. Podkreślił, iż żaden przepis umowy ADR nie dopuszcza użycia jako prawidłowej nazwy przewozowej innej nazwy wynikającej z terminologii fachowej (jak określa to strona w odwołaniu terminologii chemicznej). Przepis 2.1.1.2 umowy ADR wyraźnie rozróżnia pozycje indywidualne oraz pozycje grupowe wykazu towarów niebezpiecznych. Do pozycji grupowych należą pozycje szczegółowe i.n.o, obejmujące grupę materiałów lub przedmiotów o zdefiniowanych właściwościach chemicznych lub technicznych, inaczej nie określone. Przewożony w niniejszej sprawie towar niebezpieczny należał właśnie do pozycji szczegółowej i nie mógł zostać określony w liczbie pojedynczej, tj. w sposób charakterystyczny dla pozycji indywidualnych przewidzianych dla materiałów lub przedmiotów dobrze zdefiniowanych. Niezależnie od powyższego okazany dokument nie zawierał również prawidłowej nazwy przewozowej w języku angielskim i wbrew zarzutom odwołania nieprawidłowość ta nie polegała wyłącznie na użyciu określenia BISULFITE zamiast BISULPHITES. Organ podkreślił, iż w sprawie nie wystąpiły żadne przesłanki do zastosowania przepisu art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, zgodnie z którym nie nakłada się kary pieniężnej, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że uczestnik przewozu nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec. Wskazał, że przewożony towar był przez skarżącą wyprodukowany. Niewątpliwie zatem, będąc nadawcą wyprodukowanego towaru niebezpiecznego, powinna była zaopatrzyć przewoźnika w dokument przewozowy odpowiadający wymaganiom określonym przepisami 5.4.1.1.1 oraz 5.4.1.4.1 umowy ADR. Nie można zatem uznać, że strona nie miała wpływu na stwierdzone naruszenie, bowiem pod pojęciem naruszenia, na które uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych nie miał wpływu można rozumieć tylko takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, których wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Okoliczności i zdarzenia tylko i wyłącznie o takim właśnie charakterze, są tymi, których w rozumieniu przywołanego przepisu, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych nie może przewidzieć i nie ma na nie wpływu. Natomiast "działania osób trzecich", o którym mowa w powyższym przepisie nie można utożsamiać z zaniedbaniami pracowników zatrudnionych przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych bowiem kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieszczą się w zakresie ww. regulacji. W postępowaniach z zakresu naruszeń przepisów ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych organy administracji co do zasady ustalają jedynie, czy doszło do naruszenia tych przepisów. W przypadku stwierdzenia tych naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. Kary pieniężne wymierzane na podstawie ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, ażeby przewozy drogowe towarowa) niebezpiecznych odbywały się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Strona pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując, iż dokument przewozowy zawierał wszystkie niezbędne wymagane prawem dane dotyczące przewozu towarów niebezpiecznych. Według wiedzy strony określenie towaru w liczbie mnogiej jak pojedynczej nie zmienia określenia zagrożenia na drodze. Zdaniem strony stanowisko Inspekcji Transportu Drogowego, polegające na obstawaniu przy liczbie mnogiej jako określającej wodorosiarczyn sodu w jedyny słuszny sposób jest niesłuszne i stanowi nadinterpretacje prawa. W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasadzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest pozbawiona uzasadnionych podstaw, zaś zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Podstawą prawną sankcji nałożonej na stronę były przepisy art. 4, art. 11, art. 13, art. 20, art. 59 oraz art. 107 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. z 2011 r. Nr 227 poz. 1367 ze zm.) przepisów: 1.4.1.1, 1.4.2.1, 5.4.1.1.4 oraz 5.4.1.4.1 załącznika A i B do Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), oraz przepisu lp. 1.1 pkt 2 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych. Skarżąca była nadawcą międzynarodowego przewozu drogowego towaru niebezpiecznego UN 2693 WODOROSIARCZYNY, W ROZTWORZE WODNYM, I.N.O. Zgodnie z wykazem towarów niebezpiecznych zawartych w dziale 3.2 umowy ADR (kolumna 1 i kolumna 2 Tabeli) numer UN 2693 przypisano do towaru niebezpiecznego o nazwie WODOROSIARCZYNY, W ROZTWORZE WODNYM, I.N.O. Jak wynika z akt – i co zostało w sposób jasny przedstawione w uzasadnieniu decyzji GITD z dnia [...] marca 2014 r. – okazany do kontroli dokument przewozowy CMR nie zawierał prawidłowej nazwy przewozowej towaru niebezpiecznego UN 2693 zarówno w języku polskim, jak i angielskim. Żaden przepis umowy ADR nie dopuszcza użycia jako prawidłowej nazwy przewozowej innej nazwy wynikającej z terminologii fachowej (czy jak określa to strona w odwołaniu terminologii chemicznej). Przepis 2.1.1.2 umowy ADR wyraźnie rozróżnia pozycje indywidualne oraz pozycje grupowe wykazu towarów niebezpiecznych. Do pozycji grupowych należą pozycje szczegółowe i.n.o., obejmujące grupę materiałów lub przedmiotów o zdefiniowanych właściwościach chemicznych lub technicznych, inaczej nie określone. Przewożony w niniejszej sprawie towar niebezpieczny należał właśnie do pozycji szczegółowej i nie mógł zostać określony w liczbie pojedynczej, tj. w sposób charakterystyczny dla pozycji indywidualnych przewidzianych dla materiałów lub przedmiotów dobrze zdefiniowanych. W ocenie Sądu organ zasadnie przyjął, iż skoro, iż w ujednoliconym tekście umowy ADR wprowadzonym oświadczeniem rządowym z dnia 28 maja 2013 r. w sprawie wejścia w życie zmian do załączników A i B umowy ADR, (opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 16 lipca 2013 r. pod pozycją 815), nazwę i opis towaru niebezpiecznego określono w języku polskim jak i angielskim, a nazwa towaru niebezpiecznego UN 2693 w języku angielskim to BISULPHITES, AQUEOUS SOLUTION, N.O.S. nieprawidłowym było działanie strony, która w dokumencie przewozowym CMR okazanym podczas kontroli drogowej nazwę towaru niebezpiecznego UN 2693 określiła jako: - WODOROSIARCZYN, W ROZTWORZE WODNYM, I.N.O. zamiast WODOROSIARCZYNY W ROZTWORZE WODNYM, I.N.O. - SODIUM BISULFITE zamiast BISULPHITES, AQUEOUS SOLUTION, N.O.S. Nie ma znaczenia dla oceny sprawy fakt, iż istotą błędu popełnionego przez stronę było wyłącznie użycie liczby pojedynczej zamiast mnogiej przewożonego związku chemicznego oraz, że przyczyną błędu było użycie nazwy zgodnej z terminologią techniczną. Odnosząc się w tym miejscu do argumentacji skarżącej spółki należy podnieść, co następuje. Po pierwsze – charakter odpowiedzialności przewoźnika za przewóz towarów niebezpiecznych jest obiektywny, co oznacza brak po stronie przewoźnika możliwości ekskulpacji t.j. skutecznego wykazywania okoliczności wpływających na ocenę jego winy przy nakładaniu bądź wymiarze nakładanej kary. Przeciwnie - organ ma obowiązek ustawowy nałożenia na stronę kary w sytuacji bezspornego ustalenia samego faktu naruszenia prawa, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Po drugie – należy podkreślić, iż w przypadku norm regulujących prawo transportowe w ogóle, a prawo przewozu towarów niebezpiecznych w szczególności, ratio legis, jakim jest maksymalizacja bezpieczeństwa powszechnego, przemawia za restrykcyjnym stosowaniem obostrzeń wynikających z norm prawa krajowego oraz europejskiego w tych dziedzinach. Przepis art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, zgodnie z którym nie nakłada się kary pieniężnej, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że uczestnik przewozu nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec – nie miał w sprawie zastosowania, gdyż przesłanki w nim zawarte nie były przez stronę wskazywane w toku postępowania administracyjnego. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.