VI SA/Wa 1787/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji używanych odbiorników telewizyjnych i ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. z dnia [...] grudnia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz skarżącej E. C. kwotę 1553 (tysiąc pięćset pięćdziesiąt trzy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi wniesionej przez E. C. (dalej: "Strona", "Skarżąca"), jest decyzja Ministra Administracji i Cyfryzacji (dalej: "MAiC"), z [...] marca 2014 r. nr [...], wydana na podstawie art. 5 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728, z późn. zm., dalej: "u.o.a.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., dalej: "K.p.a."), utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. z [...] grudnia 2013 r. nr [...], nakazującą rejestrację piętnastu używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalającą opłatę za używanie tych odbiorników telewizyjnych w kwocie [...] zł. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. [...] sierpnia 2013 r. przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu użytkowym zajmowanym przez O. w K., którego właścicielką jest Strona. Kontrola została przeprowadzona w obecności L. C. – męża Strony. Sporządzony protokół kontroli nie został podpisany przez L. C., z powodu, jak zapisano w protokole, iż nie jest upoważniony do podpisywani oświadczenia. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono i zapisano w protokole, że Strona posiada piętnaście odbiorników telewizyjnych marki P. - czternaście odbiorników telewizyjnych w apartamentach, jeden odbiornik telewizyjny w pomieszczeniu rekreacyjnym. Stwierdzony okres używania odbiorników telewizyjnych wynosi 2 miesiące. Organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 poz. 1342), odbiorniki podlegają zarejestrowaniu w terminie 14 dni od dnia wejścia w ich posiadanie. Organ I instancji wśród przytoczonych przepisów wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. W związku z powyższym organ wydał ww. decyzję z [...] grudnia 2013 r. Nr [...]. MAiC, po rozpatrzeniu odwołania Strony z [...] stycznia 2014 r., utrzymał w mocy decyzję I instancji przyjmując ustalony przez organ I instancji stan faktyczny oraz przytaczając zapisy protokołu kontroli. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Zgodnie z art. 2 ust. 2, domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle w/w uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, iż odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik, z wyjątkiem m.in. osób fizycznych używających odbiorników w tym samym gospodarstwie domowym. MAiC stwierdził, że L. C. podczas kontroli złożył do protokołu oświadczenie wiedzy, z którego wynika, iż w lokalu zajmowanym przez Stronę znajduje się piętnaście odbiorników telewizyjnych. W toku czynności kontrolnych L. C. miał możliwość złożenia zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia kontroli, czy też okoliczności w nim wskazanych. Mógł także oświadczyć, że nie posiada wiedzy w przedmiocie objętym kontrolą. Tymczasem odmówił podpisania z powodu braku upoważnienia. Zdaniem organu zatem, analiza treści protokołu kontroli nie wskazuje na okoliczność jakoby L. C. nie rozumiał znaczenia składanych oświadczeń w zakresie zdolności odbiorników telewizyjnych do natychmiastowego odbioru programu. Dlatego organ nie zgodził się z zarzutem pełnomocnika Strony, co do błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na bezpodstawnym przyjęciu, że Strona posiadała 15 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Organ podkreślił, iż oświadczenia L. C. nie zostały przez Niego zmienione, ani odwołane w toku prowadzonego postępowania. Organ II instancji nie zgodził się również ze stanowiskiem pełnomocnika Strony, iż w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Zdaniem organu przepisy tej ustawy odnoszą się do kontroli działalności gospodarczej, a nie kontroli przedsiębiorcy jako podmiotu ją wykonującego. Obowiązek zarejestrowania odbiorników radiowych i telewizyjnych oraz uiszczenia za nie opłaty wynika z ustawy o opłatach abonamentowych i dotyczy on zarówno osób fizycznych posiadających odbiorniki w gospodarstwach domowych jak i przedsiębiorców. Zatem uregulowania zawarte w ustawie o opłatach abonamentowych, nie dotyczą kontroli działalności gospodarczej, a tym samym przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, nie mają do niej zastosowania. Organ nie miał zatem obowiązku powiadamiania Strony o terminie przeprowadzenia kontroli, przeprowadzania jej w obecności kontrolowanego albo osoby przez niego upoważnionej, udzielania pouczeń przewidzianych przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jak również przedstawienia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli spełniającego wymagania określone w art. 79 ust. 6 tej ustawy, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 kwietnia 2013 roku sygn. akt II GSK 92/12. Organ nie zgodził się z zarzutami Strony w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] kwietnia 2014 r. Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji I instancji oraz o obciążenie organu obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., prowadzącego do poczynienia przez organ błędnych ustaleń co do okoliczności złożenia przez L. C. rzekomego oświadczenia do protokołu; - art. 107 § 1 K.p.a., poprzez nieprawidłową jego wykładnię i zastosowanie prowadzące do błędnego uznania, iż decyzja Dyrektora Centrum Obsługi Poczty Polskiej S.A. zawiera uzasadnienie prawne jej podjęcia, pomimo ograniczenia się w tym zakresie jedynie do powołania w uzasadnieniu poszczególnych artykułów ustawy o opłatach abonamentowych bez dokonywania jakiejkolwiek wykładni i analizy przytoczonych przepisów. Pełnomocnik Skarżącej podniósł, że L. C. nie składał oświadczeń do protokołu ani w zakresie ilości odbiorników telewizyjnych, ani czasokresu ich użytkowania. Udzielił natomiast ustnej informacji, iż na terenie kontrolowanego O. znajduje się 14 samodzielnych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt turystów. Mąż Skarżącej nie prowadzi działalności gospodarczej wspólnie z żoną, ani też nie piastuje żadnej formalnej lub nieformalnej funkcji w należącym do niej ośrodku oraz nie wykonuje pracy na jego rzecz. W tym stanie rzeczy jego wiedza ograniczała się wyłącznie do stwierdzenia ilości lokali w ośrodku, a nie ich wyposażenia. Nadto protokół kontroli nie został L. C. odczytany i przedstawiony do podpisu dlatego nie mógł on zweryfikować jego treści. Za nielogiczne należy zatem w tej mierze uznać twierdzenia organu II instancji, iż L. C. miał możliwość zmiany oświadczenia oraz odwołania go w toku postępowania. W tym stanie rzeczy ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonana przez organ II instancji jawi się jako całkowicie dowolna i wyrywkowa. Pełnomocnik Skarżącej dodał, że uzasadnienie decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Poczty Polskiej S.A. sprowadzało się jedynie do przytoczenia jednostki redakcyjnej ustawy o opłatach abonamentowych oraz jej treści, co nie pozwala na jakąkolwiek rekonstrukcję toku rozumowania organu ją wydającego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. W niniejszej sprawie poważne wątpliwości Sądu budzą ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy obu instancji, Sąd zatem stwierdza naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Co do zasady, jak wynika z art. 2 ust. 4 u.o.a., opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny. Odstępstwa od tej zasady zawiera ust. 5 tego artykułu, określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Art. 5 ust 1 omawianej ustaw, stanowi, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika (art. 5 ust. 3 u.o.a.). W takiej sytuacji, zgodnie z art. 7 ust. 6 u.o.a., kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.o.a., przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Okolicznością konieczną zatem, od której uzależnione jest wydanie decyzji nakazującej rejestrację odbiornika oraz ustalającej opłatę jest ustalenie czy doszło do używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, co jest możliwe dopiero w wyniku ustalenia, że odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji, że ustalenie czy odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu może być dokonane poprzez bezpośrednie sprawdzenie tej okoliczności lub poprze oświadczenie osoby uczestniczącej w kontroli. W rozpatrywanej sprawie uruchomienie odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu, nie było możliwe, ponieważ w dniu kontroli pokoje były zajęte przez gości hotelowych. W kontroli uczestniczył mąż właścicielki kontrolowanego lokalu użytkowego, L. C. Według jego oświadczenia, jak wynika z protokołu kontroli z [...] sierpnia 2013 r., w lokalu znajdowało się piętnaści odbiorników telewizyjnych, dostosowanych do odbioru programu, podłączone do anteny naziemnej. W tym miejscu należy podkreślić, że jak każde postępowanie administracyjne, również postępowanie w sprawie wydania decyzji dotyczącej nakazu rejestracji odbiorników telewizyjnych oraz ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych musi odpowiadać wymogom określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ prowadzący postępowanie jest w szczególności związany ogólnymi zasadami postępowania wytyczającymi ramy legalnej działalności organu zmierzającej do wydania decyzji administracyjnej. W świetle art., 7 K.p.a. zatem, organ administracji publicznej zobowiązany jest stojąc na straży praworządności do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Oznacza to, jak wynika z art. 77 § 1 K.p.a., że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co oznacza zgromadzenie oraz analizę dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego, organ administracji publicznej, zgodnie z zasadę swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 K.p.a., ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena dowodu, to nic innego jak swoisty osąd organu o wartości materiału dowodowego. Osąd powinien być przeprowadzony swobodnie, jednak w ramach swobodnej oceny swoją ocenę organ obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Swobodna ocena dowodów nie ma nic wspólnego z dowolną oceną dowodów. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności, czyli naruszenie swobodnej oceny dowodów, wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący. Zatem każdorazowe naruszenie zasady prawdy materialnej skutkuje również wadliwością oceny materiału dowodowego. Po zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu oceny całokształtu materiału dowodowego, organ administracji publicznej, na podstawie art. 107 § 3 K.p.a., jest następnie zobligowany do wskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, z przytoczeniem przepisów prawa. Odnosząc powyższe wymogi prawidłowo przeprowadzonego postępowania do niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że organy nie wyjaśniły sprawy w sposób wyczerpujący, pozwalający na jednoznaczne wskazanie ilości posiadanych przez Skarżącą, niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych, dostosowanych do natychmiastowego odbioru programu. Przyjęte przez organ ustalenia w tej kwestii oparte zostały na sporządzonym protokole kontroli, podpisanym jednak tylko przez pracowników jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.o.a., którzy przeprowadzili kontrolę. Wskazać należy, iż protokół kontroli zalicza się do tej kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 K.p.a., traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Protokół kontroli ma także szczególną moc dowodową stwierdzonych w nim niekwestionowanych faktów. Trudno jednak uznać taką moc dowodową protokołu, jeżeli stwierdzone w nim fakty nie zostały potwierdzone przez osobę biorącą udział w kontroli. W przedmiotowej sprawie, biorący udział w kontroli, mąż Skarżącej odmówił podpisania protokołu, jak wynika z zawartego w nim zapisu, w związku z brakiem upoważnienia do podpisywania oświadczenia. W ten sposób sporządzony protokół nie stanowi dowodu lecz opis wyników kontroli, które jednak powinny zostać poparte innymi dowodami. Tym, bardziej, że w toku postępowania, na żadnym jego etapie, ani Skarżąca, ani obecny przy kontroli jej mąż, nie potwierdzili stwierdzonych w protokole faktów. Pełnomocnik Skarżącej, podniósł natomiast w skardze, że L. C. nie składał oświadczeń do protokołu ani w zakresie ilości odbiorników telewizyjnych, ani czasokresu ich użytkowania, a jedynie udzielił informacji o ilości pomieszczeń przeznaczonych na pobyt turystów na terenie kontrolowanego ośrodka. W tych okolicznościach, argumentacja organu, iż L. C. miał możliwość złożenia zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia kontroli, jak również, że nie odwołał w toku prowadzonego postępowania oświadczenia zawartego w protokole, nie ma siły przekonywania, skoro pełnomocnik Skarżącej zaprzecza jakoby takie oświadczenia zostały złożone, co uprawdopodabnia brak podpisu L. C. pod spornym protokołem. Z powyższych względów, Sąd uznał, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organy obu instancji nie ustaliły stanu faktycznego sprawy w zakresie naruszenia przez Skarżącą przepisów ustawy o abonamencie. Zebrany i rozpatrzony w sprawie materiał dowodowy w postaci omówionego powyżej protokołu kontroli, podpisanego jedynie przez kontrolujących, nie może stanowić wyczerpującego materiału dowodowego, potwierdzającego zawarte w nim ustalenia. W konsekwencji, dokonana przez oba organy ocena wiarygodności tego dowodu nie mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Opierając się na niekompletnym materiale dowodowym organy dokonały natomiast dowolnych ustaleń faktycznych, co znalazło też swój wyraz w uzasadnieniu nie odpowiadającemu kodeksowym wymogom. Sąd zatem stwierdza naruszenie przez organy obu instancji art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę organy uwzględnią, wskazane przez Sąd, braki dowodowe w sprawie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), skargę oddalił.