VI SA/Wa 1805/24

Dnia 23 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej K. W. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi K. W. (dalej: "Strona", "Skarżąca") jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2024 r. [...] (znak [...]) ustalająca, że Strona jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością: I., KRS numer [...], w okresie: od 16 maja 2022 r. do dnia datowania decyzji podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 109 ust. 1, 3 i 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2561, ze zm.). zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2023r. poz. 1230, ze zm.). W uzasadnieniu Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "organ", "Prezes NFZ") wskazał, że przedmiotowa sprawa została wszczęta w związku z wnioskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS"). We wniosku ZUS podał, że Strona nie dokonała zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od 16 maja 2022 r. Wyjaśnił, że we wskazanym okresie zachodzą okoliczności wyłączające obowiązek ubezpieczeń społecznych. Następnie organ przytoczył przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 5 pkt 21 oraz art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o świadczeniach, a kolejno wyjaśnił, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczona odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wskazał także, iż dla ustalenia okresu posiadania statusu wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zasadnicze znaczenie ma data objęcia lub zbycia udziałów wskazana w umowie. W sprawie ustalono, na podstawie wpisu do KRS, że Skarżąca posiada całość udziałów w spółce I. od dnia 16 maja 2022 r. Z tego powodu uznano, że Strona podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Skargę na powyższą decyzję, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, złożyła Strona. W złożonej skardze Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 13 pkt 4a w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez orzeczenie o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego za okres, w którym Skarżąca nie była już jedynym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, gdyż w dniu 10 listopada 2022 r. zbyła część (10%) posiadanych udziałów, w wyniku czego utraciła status przedsiębiorcy, a w konsekwencji wygasł obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu; 2) art. 78 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej: "k.p.a.", poprzez poczynienie niekompletnych, a przez to wadliwych ustaleń faktycznych odnośnie okresu, w którym Skarżąca była jedynym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością; 3) art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a. poprzez doręczanie wszelkiej korespondencji procesowej na adres, który nie był adresem zamieszkania Skarżącej oraz uznawanie tak wysyłanej korespondencji za skutecznie doręczoną, choć osoba, której wręczane były przesyłki, mimo że jest matką Skarżącej, to nie może być uznana za domownika Skarżącej, która zamieszkuje w innym miejscu, a wręcz w innym kraju. Mając na uwadze powyższe, Strona wniosła o: uchylenie decyzji zaskarżonej, zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że ujawnione w KRS spółki informacje są nieaktualne. Wskazała, że w dniu 10 listopada 2022 r. zbyła na rzecz H. W. 10% udziałów. Powyższe nie zostało ujawnione przed organem w toku postępowania administracyjnego, gdyż z uwagi na nieprzekazywanie przez matkę Strony korespondencji, Strona nie miała wiedzy o toczącym się postępowaniu, a w konsekwencji nie brała udziału w postępowaniu. W ocenie Strony nie ma żadnych podstaw, aby uznać, że Skarżąca powinna podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od dnia zbycia części udziałów (10.11.2022 r.), kiedy to spółka przestała mieć status spółki jednoosobowej. Dlatego też zaskarżona decyzja winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.". Wyjaśnił, że Strona nie brała czynnego udziału w postępowaniu, w związku z tym stan faktyczny sprawy został ustalony w oparciu o informacje przedłożone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i publicznie dostępne rejestry. Postanowieniem z dnia 6 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił Stronie termin do wniesienia skargi. Żadna ze stron nie wniosła od tego postanowienia zażalenia. Na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r., na wniosek Strony, Sąd przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentu w postaci załączonej do skargi umowy sprzedaży udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że w związku z przywróceniem, postanowieniem tut. Sądu z dnia 6 września 2024 r., terminu do wniesienia skargi, odpadła podstawa do jej odrzucenia w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym: sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Przechodząc zaś do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, Sąd wskazuje, że w jego ocenie skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie na skutek skargi K. W. jest decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] ustalająca, że wyżej wskazana jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością: I., wpisanej do KRS pod numerem [...], w okresie: od dnia 16 maja 2022 r. do dnia datowania decyzji podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, we wniosku z dnia 12 grudnia 2023 r. ZUS wskazał, iż Strona od dnia 16 maja 2022 r. nie zgłosiła się jako jedyny wspólnik ww. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do ubezpieczenia zdrowotnego. Jednocześnie poinformował, że we ww. okresie Strona posiada inny tytuł do ubezpieczeń rodzący obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym. Organ ustalił, że Strona podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 16 maja 2022 r. do dnia "datowania decyzji". Decyzja została opatrzona datą [...] lutego 2024 r. Natomiast w skardze Strona podważa stanowisko organu co do ustaleń faktycznych w zakresie okresu, w którym była wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wskazując na umowę sprzedaży udziałów w spółce. Strona podniosła, że w dniu 10 listopada 2022 r. zbyła udziały w spółce, i z tym dniem spółka przestała mieć status jednoosobowej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu po dniu 30 kwietnia 2018 r., zgodnie z którym, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, osoba prowadząca działalność pozarolniczą to osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak natomiast wynika z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej/osiągania przychodów. Innymi słowy z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawowe znaczenie ma fakt posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (por. wyrok WSA w Warszawie z 9.08.2023 r. VI SA/Wa 3347/23, nieprawomocny). Stosownie zaś do art. 13 pkt 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Przepis ten został dodany na mocy art. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 3 września 2021 r. poz. 1621) i wszedł w życie 18 września 2021 r. Spór w sprawie sprowadza się zatem do okresu w którym Stronie przysługiwał status wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialności. Jest to istotna okoliczność z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Sąd wskazuje, że Strona na etapie skargi, popierając swoje stanowisko, przedłożyła poświadczoną za zgodność z oryginałem, przez występującego w sprawie pełnomocnika, kopię umowy sprzedaży udziałów w I. z siedzibą w T. (KRS nr [...]), z podpisami notarialnie poświadczonymi. Umowa ta istniała w dacie wydania decyzji, chociaż nie była znana organowi. Z analizy akt administracyjnych i treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że organ dokonał ustaleń wyłącznie na podstawie danych udostępnionych w KRS, bowiem w toku postępowania administracyjnego organ nie uzyskał od Strony żadnych dokumentów. Powyższe prowadzi do wniosku, że gdyby Skarżąca przedstawiła w postępowaniu administracyjnym jako dowód wskazaną wyżej umowę z notarialnym poświadczeniem podpisów, to dowód ten podlegałby ocenie organu jako kluczowy dla ustaleń faktycznych. Z omówionych względów, w ocenie Sądu, spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej: "k.p.a.". Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela przy tym prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym dla oceny zasadności wznowienia postępowania administracyjnego w sytuacji przedstawienia na późniejszym etapie dokumentów obalających domniemania wynikające z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego nie jest istotne, z jakich powodów nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie. Nie ma więc znaczenia czy brak uwzględnienia tych okoliczności był wynikiem zaniedbania organu prowadzącego postępowanie czy skarżącego (por. wyroki NSA: z 16.05.2018 r. I GSK 1869/18 i 19.12.2018 r. I GSK 846/18). Zdaniem Sądu, każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Niezależne bowiem od prawidłowego działania organu administracji, z obiektywnego punktu widzenia doszło do naruszenia prawa, które daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny, sprawując kontrolę działalności administracji publicznej (art. 3 § 1 p.p.s.a.), nie ocenia tylko i wyłącznie zgodności z prawem samych czynności procesowych organu orzekającego, lecz ocenia zgodność z prawem rezultatu podejmowanych przez organ czynności. Pomimo przeprowadzenia czynności zgodnie z prawem, ich wynik może być wadliwy, co może uzasadniać uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. wyrok NSA z 25.01.2023 r. I OSK 3191/19; wyrok NSA z 25.01.2024 r. I FSK 1208/20). Tak więc w razie stwierdzenia przez sąd, że akt kontrolowany narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego. Zgodnie z jego treścią sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, w sprawie, formalnie organ nie naruszył przepisów postępowania regulujących gromadzenie i ocenę dowodów. Niemniej jednak, zaskarżona decyzja, wydana z pominięciem ujawnionych na etapie postępowania sądowego dowodów na okoliczności kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, narusza zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. naruszenie to prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zweryfikuje przedstawione przez Stronę dokumenty, dokona ponownych ustaleń i oceny stanu faktycznego w zakresie rzeczywistego okresu pozostawania przez Skarżącą jedynym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a w razie potrzeby wezwie Stronę do udzielania dodatkowych wyjaśnień czy dokumentów. Odnosząc się zaś do zarzutu nieprawidłowego doręczenia korespondencji w sprawie, w tym zawiadomienia o wszczęciu postępowania, wskazać należy, że Strona nie podważyła domniemania wynikającego z potwierdzenia odbioru korespondencji zawierającej zawiadomienie o wszczęciu postępowania by odbierający to zawiadomienie P. W. nie miał statusu dorosłego domownika. Nie podważyła również domniemania by matka Strony H. W. odbierająca dalszą korespondencję w sprawie również nie miała statusu dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. Z treści art. 40 § 1 k.p.a. wynika, że pisma doręcza się stronie. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (art. 42 § 1 k.p.a.). Zgodnie z treścią art. 43 k.p.a. "W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.". Doręczenie zastępcze może być dokonane z zachowaniem warunków wskazanych w art. 43 k.p.a., a mianowicie: adresat jest nieobecny w lokalu mieszkalnym w trakcie doręczania pisma, pismo przyjmują osobiście pełnoletnie osoby, wymienione w przepisie, za pokwitowaniem oraz osoby te zobowiązują się oddania pisma osobiście adresatowi. Jednocześnie już samo odebranie przez domownika przesyłki, potwierdzone podpisem znajdującym się na potwierdzeniu odbioru, uznawane jest za oświadczenie, że domownik zobowiązuje się przekazać przesyłkę adresatowi. Dokonane prawidłowo doręczenie zastępcze, a więc z respektowaniem przesłanek, o których mowa w art. 43 k.p.a. stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi. Za "dorosłego domownika" w orzecznictwie uważa się pełnoletnią osobę, w szczególności najbliższego krewnego, która mieszka wraz z adresatem (por. postanowienie NSA z 28.02.1996 r. SA/Ka 2074/95). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 2007 r. II GSK 315/06, wskazał, że "określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała pismo, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone" (zob. również wyrok NSA z 24.09.2021 r. I GSK 288/21). Przy czym zauważyć należy, że jak trafnie zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 czerwca 2007 r. III KK 179/07, domownik, który wie, że nieobecność adresata będzie się przedłużała, powinien odmówić przyjęcia przesyłki. Taki sam obowiązek ciąży na domowniku, który wie, że adresat pisma już pod danym adresem nie mieszka. W sprawie taka odmowa przyjęcia korespondencji kierowanej do Strony nie miała miejsca. Zarówno P. W. jak i H. W. odbierali korespondencję kierowaną do Skarżącej, podając się za dorosłego domownika, co znalazło odzwierciedlenie na potwierdzeniu odbioru poszczególnych przesyłek. Ponadto zauważyć należy, że Strona nie wykazała w jakiej dacie doszło do zmiany miejsca zamieszkania, a w szczególności czy miało to miejsce przed doręczeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania przed organem. A zatem Sąd przyjął, że w toku postępowania administracyjnego doręczenia były dokonywane bez naruszenia przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., Sąd uchylił decyzję zaskarżoną. Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania kwota obejmuje wynagrodzenie reprezentującego Stronę pełnomocnika, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) w wysokości 480 zł oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).