VI SA/Wa 1811/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Andrzej Michrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi P. B. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2004 nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lutego 2004r. 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz P. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...] Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymała w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lutego 2004r. w przedmiocie odmowy wpisu P. B. na listę aplikantów radcowskich. Do wydania tej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] /dalej Rada Okręgowa/ po przeprowadzeniu konkursu, uchwałą z [...] lutego 2004r. odmówiła wpisu P. B. na listę aplikantów radcowskich. Jako podstawę prawną uchwały wskazała art.33 ust.1 i 2 w związku z art.31 ust.1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982r.o radcach prawnych /Dz.U. nr 123 z 2002r. poz.1059 z późn. zmianami/. W uzasadnieniu uchwały Rada Okręgowa podała, że kandydat otrzymał 71 punktów w wyniku konkursu przeprowadzonego zgodnie z zasadami przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską oraz ustalania wysokości opłaty konkursowej, będącymi załącznikiem do uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2003r. Krajowej Rady Radców Prawnych /dalej KRRP/. Zgodnie z § 9 wskazanych zasad ta liczba punktów uzasadnia odmowę wpisu. P. B. od powyższej uchwały odwołał się do KRRP. Zakwestionował ocenę odpowiedzi na pytania nr 56, 69, 52, 26, i 58 zawarte w teście i podniósł, że warianty odpowiedzi wskazane jako prawidłowe są nieprawidłowe a zatem ocena udzielonych przez niego odpowiedzi jest wadliwa. Uchwałą z dnia [...] czerwca 2004r. KRRP utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Jako podstawę prawną uchwały wskazała art. 33 ust.1 i 3 w związku z art.31 ust.1 cytowanej wyżej ustawy z dnia 6 lipca 1982r.o radcach prawnych oraz art.138 § 1 KPA. W uzasadnieniu wskazała, że konkurs przeprowadzony został zgodnie z § 22-25 Regulaminu postępowania KRRP i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art. 60 p. 8 ustawy o radcach prawnych. Limit punktów dopuszczający do drugiego etapu konkursu wynosił 75, zaś skarżący otrzymał 71 punktów i dlatego nie został dopuszczony do drugiego etapu konkursu. Jego praca zawierała wiele błędów a jej ocena jest prawidłowa. KRRP wskazała, że zarzuty co do pytań nr 26, 58 i 59 są nietrafne a nawet zaliczenie odpowiedzi na pytanie nr 56 nie zmienia wyniku konkursu. Na powyższą uchwałę P. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że podstawa prawna przeprowadzenia konkursu tj. regulamin uchwalony przez KRRP jest niewłaściwa, co zostało potwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r. sygn. akt P 21/02, w którym Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu art.60 p.8b ustawy z dnia 6 lipca 1982r.o radcach prawnych dotyczącego organizacji konkursów na aplikantów radcowskich. Polemizował też z oceną pytań testowych i pracy pisemnej. KRRP w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i wskazała, że konkurs odbył się na podstawie regulaminu, a regulamin wydany był na podstawie art.60 p.8b ustawy o radcach prawnych, jednak podstawą prawną zaskarżonej uchwały był art.33 ustawy o radcach prawnych, nie objęty wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis art.60 p.8b do czasu wyroku korzystał z domniemania konstytucyjności, co skutkuje prawidłowością uchwał podjętych na jego podstawie. Uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego potwierdza, iż nie ma automatycznej bezskuteczności aktów i czynności podjętych na podstawie zakwestionowanego przepisu przed datą orzeczenia Trybunału. Dalej KRRP wskazała, że konkurs był przeprowadzony prawidłowo a ocena pracy skarżącego dokonana w sposób właściwy. KRRP wyjaśniła, że nawet przy zaliczeniu odpowiedzi na pytanie nr 56 kandydat uzyskał za mało punktów. Niezasadne było kwestionowanie przez skarżącego prawidłowości odpowiedzi na pytania nr 26, 58 i 69. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Badając we wskazany wyżej sposób zaskarżoną decyzję administracyjną, Sąd stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc uzasadniona. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 60 p.8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. – o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że dopuszcza, co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych, możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie zgodności m.in. cytowanych przepisów z ustawą zasadniczą. Należy zauważyć, że zasady Regulaminu konkursu, wydanego na podstawie sprzecznego z Konstytucją przepisu ustawy o radcach prawnych miały zasadniczy wpływ na treść uchwały podjętej przez Radę Okręgową o odmowie wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich. Regulamin, na podstawie którego przeprowadzono konkurs, został wydany na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego (bez ustawowego upoważnienia) i dlatego ten regulamin jest niezgodny z art.87 ust.1 Konstytucji RP. Regulamin konkursu, który jest aktem wewnętrznym organów samorządu radcowskiego, nie może być podstawą wydania decyzji co do obywateli, którzy nie podlegają jeszcze temu organowi samorządowemu. Uchwała Rady Okręgowej z dnia [...] lutego 2004r. o odmowie wpisu P. B. na listę aplikantów radcowskich, wydana więc została na podstawie wyników konkursu przeprowadzonego na podstawie przepisów /regulaminu konkursu/ wydanych w oparciu o niekonstytucyjne upoważnienie. Uchwała KRRP utrzymująca w mocy wskazaną uchwałę Rady Okręgowej podjęta została [...] czerwca 2004r. tj. już po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny, że przepisy, na podstawie których przeprowadzano konkurs są sprzeczne z Konstytucją RP. W tym stanie rzeczy, gdy wynik tego konkursu został przez stronę zaskarżony, niewłaściwe było utrzymanie w mocy przez KRRP uchwały Rady Okręgowej, podjętej w oparciu o wyniki konkursu przeprowadzonego wg zasad uchwalonych w sposób sprzeczny z Konstytucją a więc przeprowadzonego wadliwie. Stosownie do art. 145 a § 1 KPA w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 p.1 lit.b ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.270) zobowiązuje ten sąd do uchylenia decyzji w razie zaistnienia naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z zestawienia wskazanych przepisów wynika, że zaskarżone do sądu administracyjnego uchwały powinny zostać uchylone. Wobec treści art. 190 ust.4 Konstytucji RP, stwierdzenie niekonstytucyjności aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Zasadę tę konkretyzuje w postępowaniu administracyjnym art.145a KPA. Wojewódzki Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że tak ustanowionej zasady nie może uchylać uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego sugerujące, że przeprowadzonych postępowań konkursowych nie należy wznawiać. Jak wyjaśnił sam Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z 14 kwietnia 2004r. SK 32/01 /OTK-A 2004/4/35/ moc powszechnie obowiązującą mają sentencje orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego a nie ich uzasadnienia, które przedstawiają motywy i sposób argumentacji sędziów i mają znaczenie perswazyjne oraz edukacyjne. Stwierdzenie niezgodności z Konstytucją przepisów, na podstawie których uchwalono zasady przeprowadzania konkursu sprawia, że zasady te są niezgodne z Konstytucją. Uchwała o odmowie wpisu podjęta została w oparciu o wyniki konkursu przeprowadzonego na podstawie zasad uchwalonych w sposób niezgodny z Konstytucją. Uchwała została podjęta nie tylko na podstawie art.31 ust.1 i art.33 ust.1 i 3 ustawy o radcach prawnych, ale również w wyniku zastosowania niezgodnego z Konstytucją art. 60 p.8b ustawy uprawniającego Radę do ustanowienia zasad konkursu na aplikantów radcowskich. Uchwały Rady Okręgowej i KRRP mają walor decyzji administracyjnych. Są to więc decyzje administracyjne podjęte na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją. Tak więc, ponieważ obie decyzje w sprawie oparte są na niekonstytucyjnym przepisie, co mogłoby stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić te decyzje na podstawie art. 145 § 1, p.1, lit.b p.p.s.a. a rozważanie dalszych zarzutów podniesionych w skardze staje się zbędne. Mając to wszystko na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 p.1 lit.b p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach Sąd oparł na podstawie art. 200 p.p.s.a.