VI SA/Wa 1814/06

WyrokWSA w Warszawie2007-03-05

Skład orzekający: Zbigniew Rudnicki, Pamela Kuraś-Dębecka, Andrzej Czarnecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa wpisu na listę adwokatów osobie, która zdała egzamin prokuratorski, jest uzasadniona, jeśli przepis umożliwiający taki wpis został uznany za niezgodny z Konstytucją z powodu braku wymogu odpowiedniej praktyki zawodowej?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymująca w mocy odmowę wpisu na listę adwokatów była prawidłowa. Pomimo że wniosek o wpis złożono na podstawie przepisu, który później został uznany za częściowo niekonstytucyjny, to wyrok Trybunału Konstytucyjnego wskazał na brak wymogu odpowiedniej praktyki zawodowej jako podstawę niezgodności z Konstytucją. W związku z tym, organy samorządu adwokackiego miały prawo ocenić, czy kandydat daje rękojmię należytego wykonywania zawodu, uwzględniając brak wystarczającej praktyki.
Stan faktyczny
Skarżący G. W. złożył wniosek o wpis na listę adwokatów na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, po zdaniu egzaminu prokuratorskiego. Okręgowa Rada Adwokacka odmówiła wpisu, uznając, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, mimo pozytywnej oceny jego moralności. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało tę uchwałę w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących wpisu oraz przekroczenie terminów proceduralnych, a także niezastosowanie się do nowelizacji ustawy o adwokaturze i wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia Andrzej Czarnecki Protokolant Anna Mruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2007 r. ze skargi G. W. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2006 r. bez numeru w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów oddala skargę Okręgowa Rada Adwokacka w R., po przeprowadzeniu tajnego głosowania, uchwałą z dnia [...] marca 2006 r. (bez numeru) postanowiła odmówić p. G. W. wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w R.. W uzasadnieniu przypomniano, że w dniu 6 czerwca 2005 r. p. G. W.złożył wniosek o wpis na listę adwokatów Izby R.. Zgodnie z przepisem § 21 ust. 4 Regulaminu organizacji i funkcjonowania okręgowych rad adwokackich z 28 września 2002 r. Okręgowa Rada Adwokacka w R. przeprowadziła z zainteresowanym w dniu [...] lutego 2006 r. rozmowę celem ustalenia, czy swoim dotychczasowym zachowaniem daje rękojmie prawidłowego wykonywania zawodu adwokata i czy można go określić jako osobę nieskazitelnego charakteru. Przebieg rozmowy odzwierciedla protokół z posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w dniu [...] lutego 2006 r. W toku postępowania przedstawiciel Okręgowej Rady Adwokackiej zapoznał się ze sprawą karną, jaka toczyła się przeciwko zainteresowanemu o czyn z art. 177 § 2 kk i zreferował ją Radzie z położeniem nacisku na postawę G.W. w toku procesu. Po wszechstronnym rozważeniu wszystkich okoliczności w sprawie Okręgowa Rada Adwokacka w R. uznała, że zainteresowany nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. P. G.W. udzielił 5 wadliwych odpowiedzi na zadane mu pytania, które dotyczyły podstawowych zagadnień z ustawy o adwokaturze, ustawy o Sądzie Najwyższym, ustawy - Kodeks Postępowania Karnego. Zainteresowany wadliwie sporządził apelację w swojej sprawie, co wynika z akt sprawy [...]. [...], a w szczególności z uzasadnianie wyroku sądu II instancji. Zawód adwokata jest zawodem zaufania publicznego, co oznacza, iż czynności wykonywane przez adwokata w ramach jego działalności zawodowej wymagają szczególnego przygotowania merytorycznego, a zatem gruntownej wiedzy prawniczej i umiejętności faktycznych. Zdaniem Okręgowej Rady Adwokackiej w R., w chwili rozpoznawania wniosku zainteresowany nie dawał rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Nie budzi natomiast zastrzeżeń poziom moralny i cechy charakteru zainteresowanego. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 68 ust. 4 ustawy - Prawo o adwokaturze z dnia 28 maja 1982 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 124 z późn. zm.) Okręgowa Rada Adwokacka w R. uchwaliła jak na wstępie. Odwołanie od powyższej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w R. z dnia [...] marca 2006 r. wniósł, na podstawie art.68 ust. 6 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, zainteresowany. Odwołujący się zarzucił tej uchwale naruszenie art. 68 ust. 4 cytowanej wyżej ustawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, co w konsekwencji doprowadziło do podjęcia uchwały odmawiającej zainteresowanemu wpisu na listę adwokatów. W związku z powyższym zainteresowany wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji Okręgowej Rady Adwokackiej w R. oraz podjęcie przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwały, na podstawie której zostanie dokonany jego wpis na listę adwokatów. W uzasadnieniu odwołujący się wskazał, iż powyższa decyzją Rady Adwokackiej jest niesłuszna, albowiem została wydana z naruszeniem prawa, tj. art. 68 ust. 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, w myśl którego osobie spełniającej ustawowe kryteria można odmówić wpisu tylko wtedy, gdy tenże wpis naruszałby ściśle określone przepisy. Jak wynika z treści przedmiotowej uchwały: "nie budzi zastrzeżeń poziom moralny i cechy charakteru zainteresowanego". Jednocześnie Rada stwierdziła - na podstawie przeprowadzonej rozmowy z ubiegającym się i sporządzeniu przez niego jednej apelacji - iż nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Ocena ta nie uwzględnia zmian do ustawy o adwokaturze wprowadzonych nowelizacja z dnia 30 września 2005 r., z których jednoznacznie wynika, że zdanie egzaminu prokuratorskiego jest potwierdzeniem odpowiedniego przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu adwokata. Uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej wskazuje wyraźnie, iż jej członkowie wprowadzili dodatkowe, pozaustawowe kryteria, których sens sprowadza się do kolejnego "swoistego" egzaminu sprawdzającego wiedzę prawniczą. Na podstawie wyników tego egzaminu podjęto uchwałę negującą kwalifikacje zawodowe zainteresowanego. Ze stanowiskiem tym w żaden sposób nie można się zgodzić. Wynik egzaminu prokuratorskiego, którego ustawodawca uznał za wystarczającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, poprzedzony trzy i pół letnią aplikacją, kilkunastoma pisemnymi i ustnymi egzaminami Okręgowa Rada Adwokacka przekreśliła po kilkunastominutowej rozmowie z zainteresowanym i po ocenie jednego sporządzonego przez niego środka odwoławczego. Na poparcie swojego stanowiska odwołujący się przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt II SA 3093/95, z konkluzji którego wynika, że "art. 65 pkt l ustawy - Prawo o adwokaturze nie daje żadnych podstaw do sprawdzania znajomości prawa przez osobę ubiegającą się o wpis". Podobnie wyraża się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 maja 2002 r. (SK 20/00, OTKA 2002/3/29) - "kryteria z art. 65 cyt. ustawy nie mogą być jednak nadużywane w celu ograniczenia dostępności do zawodu". Na marginesie zainteresowany dodał, że co najmniej zdziwienie budzi łatwość wydawania jednoznacznych opinii negujących jego wiedzę prawnicza przy jednoczesnym naruszeniu prawa, tj. ustawy o adwokaturze przez członków Okręgowej Rady Adwokackiej w R.. Tak więc wezwanie ubiegającego się do złożenia – w trakcie postępowania przed podjęciem uchwały - oświadczenia odnośnie wskazania siedziby zawodowej ( jako załącznik do wniosku o wpis) - stanowi naruszenie art. 70 cyt. ustawy – który jednoznacznie wskazuje, że adwokat wyznacza swoją siedzibę zawodową po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów. Ponadto podjęcie decyzji odnośnie wpisu w dniu [...] marca 2006 r., a więc po przekroczeniu o ponad dwa miesiące ustawowego terminu wskazanego w art. 65 ust. 5 ustawy o adwokaturze, stanowi bezsprzecznie naruszenie wskazanego wyżej przepisu. Nie zmienia tegoż naruszenia fakt zapoznania się przez przedstawiciela rady z aktami prowadzonego przeciwko zainteresowanemu postępowania karnego, gdyż niewątpliwie okres jednego miesiąca obligujący Radę do podjęcia uchwały w sprawie wpisu był wystarczający do zapoznania się z wyżej skazanymi aktami Uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podjętą na posiedzeniu w dniu [...] lipca 2006 r., (bez numeru). po rozpoznaniu odwołania mgr G. W. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w R. z [...] marca 2006 r., dotyczącej odmowy wpisu na listę adwokatów, na podstawie art. 58 pkt 8 Prawa o adwokaturze postanowiono jednomyślnie utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu, po przypomnieniu stanu sprawy, stwierdzono, iż niezależnie od stanowiska Okręgowej Rady Adwokackiej w R., wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, które Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w całości podziela, nastąpiła zmiana stanu prawnego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2006 r. Minister Sprawiedliwości w szeregu decyzji (m.in. [...] sprzeciwił się wpisom na listę adwokatów osób, które zostały wpisane na podstawie przepisu art. 66 ust. l pkt. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze. Ponieważ wniosek zainteresowanego o wpis na listę adwokatów również znajduje swoje oparcie w przepisie art. 66 ust. l pkt. 2 Prawa o adwokaturze, powołano się na obszerne fragmenty uzasadnienia decyzji Ministra Sprawiedliwości, który stoi na stanowisku, iż powyższy przepis prawa utracił moc obowiązującą. "Należy ... wskazać, iż w dniu 4 maja 2006 r. został opublikowany w Dzienniku Ustaw Nr 75, poz. 529, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06. W punkcie 5 cytowanego orzeczenia Trybunał uznał art. 66 ust. l pkt. 2 Prawa o adwokaturze za niezgodny z art. 17 ust. l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Ponadto w uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny sformułował określone powinności dla ustawodawcy. Stwierdził, iż w toku postępowania wpis na listę adwokatów osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze samorząd adwokacki badając, czy kandydat posiada przymiot rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata powinien ocenić takie przesłanki, jak czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia, praktyczny kontakt z wykonywaniem zawodu prawniczego. Kwestie te, zdaniem Trybunału, winien rozstrzygnąć jednoznacznie. Trybunał Konstytucyjny uznał także, że "mankamentem art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto - niedookreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia przez ubiegającego się o wpis na listę adwokatów - innego niż adwokacki egzaminu prawniczego. W ocenie Trybunału, w tym zakresie sytuacja ta, jako nieodpowiadająca wymaganiom art. 17 ust. l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, również winna być przez ustawodawcę poddana stosownej modyfikacji. Powyższe obowiązki sformułowane przez Trybunał Konstytucyjny pod adresem ustawodawcy bezspornie wskazują, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze nie reguluje kwestii, których obowiązki te dotyczą. Brak regulacji w tym zakresie doprowadził do tego, że Trybunał Konstytucyjny uznał cały wskazany przepis za niekonstytucyjny. W związku z tym zapis ten utracił w całości moc obowiązującą z dniem 4 maja 2006 r. Nie może więc stanowić, po tym dniu, podstawy do wpisu na listę adwokatów - bez obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego - nawet tych osób, które po złożeniu egzaminu sędziowskiego, prokuratorskiego, radcowskiego czy notarialnego legitymują się praktyką w zawodzie prawniczym". W tej sytuacji uznano, że nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku zainteresowanego o wpis na listę adwokatów. Skargę na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] lipca 2006 r., utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w R. z dnia [...] marca 2006 r. - odmawiającej zainteresowanemu wpisu na listę adwokatów, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej prawo. W uzasadnieniu skarżący przypomniał, że dniu 6 czerwca 2005 r. złożył wniosek o wpis na listę adwokatów Izby R. na podstawie przepisu art. 66 ust. l pkt. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze. Uchwałą z dnia [...] marca 2006 r. Okręgowa Rada Adwokacka w R. nie uwzględniła jego wniosku. Od powyższej decyzji złożył zatem odwołanie do Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie, która uchwałą z dnia [...] lipca 2006 r. utrzymała w mocy zaskarżona uchwałę. Ze stanowiskiem Naczelnej Rady Adwokackiej nie sposób się zgodzić. Zgodny jest jedynie fakt, iż sytuacja prawna dotycząca wpisu na listę adwokatów na podstawie art. 66 ust. l pkt. 2 cyt.. ustawy uległa zmianie w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. Jednakże przedmiotowy wniosek dotyczący wpisu zainteresowany złożył w Okręgowej Radzie Adwokackiej w R. w dniu 6 grudnia 2005 r. Zgodnie z art. 68 pkt. 5 cyt. ustawy rada adwokacka podejmuje uchwałę w sprawie wpisu w terminie 30 dni od daty złożenia wniosku, natomiast decyzja zapadła dopiero w dniu [...] marca 2006 r. Decyzja rady adwokackiej nie uwzględniła zmian do ustawy o adwokaturze wprowadzonych nowelizacją z dnia 30 września 2005 r. Ustawowych terminów nie dochowała również Naczelna Rada Adwokacka, która uchwałę dotyczącą wpisu podjęła dopiero w dniu [...] lipca 2006 r., podczas gdy odwołanie zostało złożone w dniu 11 kwietnia 2006 r. Wskazuje to jednoznacznie, że w przypadku przestrzegania ustawowych terminów przez organy samorządu adwokackiego zainteresowany zostałby wpisany na listę adwokatów, tak jak stało się w analogicznych sytuacjach faktycznych i prawnych innych osób ubiegających się o wpis. Mimo zachowania przez zainteresowanego wszelkich terminów i wymogów formalnych zapadły wobec niego niekorzystne – w ocenie zainteresowanego – niezgodne z prawem decyzje. Odnośnie merytorycznych zarzutów podniesionych w uchwale Okręgowej Rady Adwokackiej, dotyczących braku ze strony zainteresowanego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, skarżący w pełni podtrzymał swoje argumenty zawarte w odwołaniu. Niedopuszczalne jest, by Naczelna i Okręgowa Rada Adwokacka nie stosowały się do przepisów prawa obligujących do podjęcia decyzji w ustawowym terminie. Powoduje to, że osoba spełniająca wszelkie prawne kryteria nie zostaje wpisana na listę adwokatów. Co najmniej lekkomyślne, jeśli nie celowe, było przedłużanie procedury związanej z wpisem, które doprowadziło do niezgodnej z prawem decyzji, rażąco krzywdzącej skarżącego. Nawet przy założeniu odmownych decyzji wyżej wskazanych organów –jednakże wydanych w obligatoryjnym terminie – skarżący miałby możliwość dochodzenia ustawowych praw odnośnie wpisu przed sądem administracyjnym i to przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. Skarżący podniósł ponadto, że zgodnie z podstawowymi zasadami i prawami gwarantowanymi przez Konstytucję, wyrażonymi w art. 2 i 32, każdy jest równy wobec prawa w państwie urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej i dlatego jego skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2006 r., (bez numeru), którą utrzymano w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w R. z [...]marca 2006 r. (bez numeru), odmawiającej zainteresowanemu – p. G. W. wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w R.. Skarżący podniósł przeciwko wymienionym wyżej uchwałom organów samorządu adwokackiego dwa rodzaje zarzutów. Pierwsze dotyczyły naruszenia przepisów stanowiących podstawę wpisu na listę adwokatów bez egzaminu, a więc art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 2 oraz art. 68 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze. Drugi rodzaj zarzutów łączył się z rażącym przekroczeniem określonego w art. 68 ust. 1 pkt 5 ustawy 30-dniowego terminu dla okręgowej rady adwokackiej do podjęcia uchwały w sprawie wpisu na listę adwokatów. Skarżący łączy te kwestie ze sobą uważając, że opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy wpisu, związane z oczekiwaniem na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, doprowadziło do odmowy wpisania go na listę adwokatów. Przedstawiony wyżej pogląd, podkreślający iunctim między przekroczeniem zakreślonego w ustawie terminu i sposobem załatwienia sprawy, nie jest trafny. Trzeba bowiem pamiętać, że uchwały organów samorządu adwokackiego w sprawach wpisu na listę adwokatów mają w istocie – mimo swojej formy – charakter decyzji administracyjnych. Służą więc wobec nich te wszystkie środki, które przysługują w przypadku bezczynności organów administracji, ze skargą do sadu administracyjnego włącznie (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Skarżący nie podjął żadnej próby skorzystania z tych możliwości. Nadto należy zauważyć, że uchwały organów samorządu adwokackiego zapadają w określonym terminie, w czasie obowiązywania porządku prawnego, który kształtuje również orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Właśnie w państwie prawa nie ma możliwości wydania decyzji (uchwały o wpisie na listę adwokatów) w oparciu o przepis, który został przez ten Trybunał uznany za niezgodny z Konstytucją RP. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia przepisów stanowiących podstawę wpisu na listę adwokatów bez egzaminu, to należy zauważyć, że uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (z dnia [...] lipca 2006 r.) została podjęta już po wejściu w życie w dniu 4 maja 2006 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06). Trybunał Konstytucyjny orzekał w kwestii zgodności z Konstytucją art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw. Przepis ten ma następujące brzmienie: "Wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do (...) osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny". Trybunał orzekł, że powołany przepis w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu powołanego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 o wpis na listę adwokatów samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że możliwy jest (także w świetle zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu, ustanowionej w art. 65 ust. 1 Konstytucji) przepływ z jednego do innego zawodu prawniczego. Nie oznacza to jednak, że przepływ taki ma następować automatycznie, bez oceny umiejętności niezbędnych do należytego wykonywania nowego dla danej osoby zawodu prawniczego. W warunkach obowiązywania konstytucyjnej zasady równości i równego traktowania, przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego. Kwestie te winien rozstrzygnąć jednoznacznie ustawodawca." W konkluzji uzasadnienia Trybunał stwierdził (do czego odwołało się Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej), iż "Mankamentem art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy znowelizowanej jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto – nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia – przez ubiegającego się o wpis na listę adwokatów – innego niż adwokacki egzaminu prawniczego. Dopuszcza to ubieganie się o wpis na listę adwokatów przez osoby, które uzyskały przed wielu laty dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych i odbyły inną niż adwokacka aplikację w całkowicie odmiennym systemie prawnym, bez jakiejkolwiek weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa. Nadto umożliwia dostęp do zawodu adwokata osobom bez jakiegokolwiek praktycznego doświadczenia prawniczego, w tym – profilującej umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Sytuacja ta stwarza niebezpieczeństwo nienależytego wykonywania zawodu. W tym zakresie, jako nieodpowiadająca wymogom art. 17 ust. 1 Konstytucji, wina być poddana przez ustawodawcę stosownej modyfikacji." W rezultacie Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Inaczej mówiąc, Trybunał stwierdził niekonstytucyjność powołanego przepisu nie z tego powodu, co w nim jest, ale z powodu jego niedookreśloności, odnoszącej się do wymaganego okresu stażu zawodowego, maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia przez ubiegającego się o wpis innego niż adwokacki egzaminu prawniczego, weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa oraz praktycznego doświadczenia prawniczego. Trybunał nie podważył natomiast samej możliwości wpisu na listę adwokatów – bez wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia stosownego egzaminu. W zaskarżonej uchwale Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2006 r. trafnie odwołano się do powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym jednoznaczne stwierdzono, że art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw. w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. W tej sytuacji, stwierdzając w istocie niewykonywanie przez wnioskodawcę zawodu prawniczego stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, a więc jego wpis na listę adwokatów byłby niezgodny z obwiązującymi przepisami, zgodnymi z Konstytucją RP. Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło