VI SA/Wa 1818/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej J. O. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] lipca 2008 r. [...] J. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji. W skardze tej został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym, Sąd [...] przesłał skarżącej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF) w celu jego wypełnienia i przesłania do Sądu – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia przedmiotowego wniosku bez rozpoznania. Zachowując wskazany wyżej termin, skarżąca złożyła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Posiada gospodarstwo rolne, z którego uzyskuje niskie dochody, z trudem pozwalające na bieżącą egzystencję skarżącej i jej rodziny. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonkiem oraz dwiema dorosłymi córkami. Wyżej wymienieni – jak wskazała skarżąca – pozostają na jej utrzymaniu, ponieważ mąż nie pracuje, a córki pobierają naukę. Dodała też, że "na chwilę obecną nie jest w stanie uiścić kwoty wpisu sądowego, jednakże chciałaby udowodnić swoje racje przed Sądem". W oświadczeniu o stanie majątku skarżąca podała, iż posiada nieruchomość rolną o powierzchni 66 hektarów z zabudowaniami. Miesięczny dochód brutto z powyższego gospodarstwa rolnego skarżąca oszacowała na kwotę ok. 1.000 zł. Pismem z dnia [...] października 2008 r. Sąd wezwał skarżącą uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni następujących dokumentów: 1) dokumentu potwierdzającego wielkość posiadanej nieruchomości rolnej i miejsce jej położenia (np. zaświadczenie z właściwego urzędu gminy lub decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości), 2) oświadczenia, czy skarżąca otrzymała dopłaty bezpośrednie do gruntów z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości, 3) zaświadczeń ze szkoły / uczelni potwierdzających podaną w rubryce 5 formularza informację, iż córki skarżącej pobierają naukę, 4) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą i jej małżonka rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 5) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon). Powyższe wezwanie skarżąca otrzymała [...] października 2008 r. (odbiór korespondencji kwitowała osoba uprawniona do odbioru przesyłki) i dotychczas go nie wykonała. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W niniejszej sprawie skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała swojej sytuacji majątkowej. Wobec nieprzedstawienia żądanych przez Sąd dokumentów, nie można ustalić, czy J. O. wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego przez skarżącą. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.