VI SA/Wa 1822/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2021 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia "(...)" kwietnia 2021 r. nr "(...)"w przedmiocie ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, iż J. N. ("Strona", "Skarżąca") podlegała od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 26 kwietnia 2017 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik spółki jawnej działającej pod firmą: F. Spółka Jawna z siedzibą w P. Powyższa decyzja została wydana w wyniku postępowania przeprowadzonego na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia [...] grudnia 2020 r., uzupełniony pismem z dnia 18 stycznia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wskazał, iż J. N. figuruje w ZUS jako płatnik składek od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2016 r. i została zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik spółki F. Spółka Jawna od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2016 r. Z danych z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że od 4 lutego 2015 r. do 15 maja 2017 r. ww. osoba figuruje w tym rejestrze jako wspólnik wskazanej powyżej spółki jawnej. Sporny okres to okres od 1 stycznia 2015 r. do 4 lutego 2015 r. i od 1 stycznia 2017 r. do 15 maja 2017 r. Od 1 stycznia 2017 r. do 15 maja 2017 r. Skarżąca nie zgłosiła obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z ww. tytułu i nie naliczyła składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto ZUS zaznaczył, że w okresie prowadzonej działalności gospodarczej – J. N. była od 1 września 2003 r. zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego - Organ ustalił, że z danych ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym - Rejestrze Przedsiębiorców wynika, że J. N. została wpisana do tego rejestru jako wspólnik spółki jawnej – F. Spółka Jawna w okresie od 4 lutego 2015 r. do 16 maja 2017 r. Na podstawie danych ujawnionych w tym rejestrze Organ stwierdził, że wpisy do tego rejestru dokonane w dniu 4 lutego 2015 r. i w dniu 16 maja 2017 r. były konsekwencją uchwał wspólników ww. spółki ujawnionych w tymże rejestrze tj. uchwał odpowiednio z dnia 1 stycznia 2015 r. oraz z dnia 26 kwietnia 2017 r. A zatem mimo wpisania J. N. do Krajowego Rejestru Sądowego jako wspólnika ww. spółki jawnej w okresie od 4 lutego 2015 r. do 16 maja 2017 r. - była ona wspólnikiem tej spółki od daty uchwały jej wspólników z dnia 1 stycznia 2015 r. zmieniającej umowę spółki, w wyniku której status wspólnika uzyskała J. N. - do daty uchwały wspólników tejże spółki z dnia [...] kwietnia 2017 r. zmieniającej umowę spółki, na podstawie której utraciła status wspólnika tej spółki. Wpisy z dnia 4 lutego 2015 r. i z dnia 16 maja 2017 r. dokonane w Krajowym Rejestrze Sądowym odzwierciedlały bowiem uchwały wspólników przedmiotowej spółki jawnej odpowiednio z dnia 1 stycznia 2015 r. i z dnia 26 kwietnia 2017 r., w wyniku których doszło do uzyskania a następnie utraty przez J. N. statusu wspólnika ww. spółki jawnej. J. N. została zawiadomiona przez Organ o toczącym się postępowaniu administracyjnym i możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień. Pismem z dnia 8 marca 2021 r. Skarżąca poinformowała Organ, że w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 26 kwietnia 2017 r. była wspólnikiem firmy rodzinnej – F. Spółka Jawna. Wiązało się to ze złym stanem zdrowia je ojca, który w tym okresie przechodził przeszczep serca. Z uwagi na dobro ww. spółki – J. N. została dopisana do tej spółki na czas zabiegu i rekonwalescencji.W tym czasie wykonywała również pracę nauczyciela w Zespole Szkół nr [...] w P. Sprawy kadrowe oraz księgowe w ww. spółce jawnej prowadziła w tamtym czasie księgowa, która prawdopodobnie nie miała dostatecznej wiedzy o tym, że należy odprowadzać również składki na ubezpieczenie zdrowotne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Obecnie spółka jest prowadzona przez wujostwo Strony tj. przez R. D. i L. D. oraz jej ojca tj. G. C., który po przeszczepie serca wrócił do zdrowia. Wszyscy aktualni wspólnicy ww. spółki są emerytami. W wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego - Organ decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. ustalił, iż J. N. podlegała od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 26 kwietnia 2017 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik spółki jawnej działającej pod firmą F. Spółka Jawna z siedzibą w P. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się J. N., która reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia 24 maja 2021 r. w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od Organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W skardze zarzucono Prezesowi narodowego Funduszu Zdrowia : - naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz.735 t.j.) dalej jako "k.p.a." poprzez niezachowanie zasady proporcji między interesem społecznym, a słusznym interesem Strony, a w konsekwencji stwierdzenie, że Skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od dnia 01.01.2015 r. do dnia 26.04.2017 r. jako wspólnik spółki jawnej działającej pod firmą "F. SPÓŁKA JAWNA" z siedzibą w P., podczas gdy sytuacja materialna Skarżącej nie daje jej możliwości spełnienia ww. obowiązku, - naruszenie przepisu art. 8 §1 k.p.a. w zw. z art. 107 §1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie sytuacji materialnej Skarżącej, a w konsekwencji prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania Strony do władzy publicznej, - naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez uznanie, że przepis prawa jest nadrzędną wartością wykluczającą analizę konkretnego przypadku w odniesieniu do zasady słusznego interesu obywatela, zwłaszcza w kontekście sytuacji materialnej Skarżącej. Wobec powyższego wnoszę o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji, 2) zasądzenie od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego, w wysokości według norm prawem przepisanych. Jednocześnie, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz.2325 t.j.) dalej "p.p.s.a.", Strona wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci; 1/umowa pożyczki zawarta ze Starostą 2/umowa o wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków F., 3/ decyzji w sprawie umowy subwencji z P. S.A. - na okoliczność sytuacji finansowej Spółki, albowiem przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, iż Organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 w zw. z art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie sytuacji materialnej Skarżącej przy wydawaniu decyzji o podleganiu przez ww. osobę obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu posiadania w okresie od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 26 kwietnia 2017 r. statusu wspólnika spółki jawnej F. Spółka Jawna. Zdaniem Skarżącej przedmiotowa decyzja nie uwzględnia słusznego interesu Strony, która ze względu na swoją trudną sytuację materialną, nie będzie miała możliwości spełnienia ewentualnego obowiązku uiszczenia zaległej składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 stycznia 2015 r. do 26 kwietnia 2017 r. Ponadto, w ocenie Skarżącej, ww. decyzja jest przejawem przyznania nadrzędnego wyrazu przepisowi prawa w stosunku do słusznego interesu obywatela. Skarżąca wskazała również, iż ze względu na pandemię COVID-19 trudna jest także sytuacja spółki jawnej – F. Spółka Jawna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy podkreślić, że organy administracji, wydając zaskarżoną decyzję były związane rygorami procedury administracyjnej, określającej ich obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), jak i wnikliwego oraz szybkiego działania (art. 12 § 1 k.p.a.). Z zasad tych wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają jej żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. sygn. akt III SA 729/84 ONSA 1984, nr 2 poz. 117, podkreślił że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a. Związanie organów wydających decyzje w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 109 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2020 r.. poz. 1398 z późn. zm.), zwanej "ustawa o świadczeniach", stanowiącego, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wprost w sprawach dotyczących ubezpieczeń zdrowotnych. Przepis art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach wskazuje rodzaje spraw indywidualnych rozpoznawanych przez NFZ: sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Wniosek o rozpoznanie tych spraw, w myśl art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. Zatem to na organie spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przy współudziale ZUS jako wnioskodawcy oraz Skarżącej, w zakresie, w jakim z danych okoliczności wyciągali dla siebie korzystne skutki. W działaniu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno w płaszczyźnie ustaleń faktycznych, jak i w zastosowaniu do ich oceny przepisów prawa. Podjęte rozstrzygnięcie zostało wyjaśnione, a przytoczona na ten temat argumentacja prawna wyczerpuje istotę zagadnienia stanowiącego przedmiot tego rozstrzygnięcia. Przedmiotem tym jest ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez Skarżącą z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia w sposób prawidłowy przez organ okresów podlegania przez Skarżącą obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w oparciu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustalił a ustalenia te nie są kwestionowane przez Skarżącą, w szczególności na podstawie danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem wpisu [...], że Pani J. N. figurowała jako wspólnik spółki jawnej "F. SPÓŁKA JAWNA" z siedzibą w P. Zmiana danych w rejestrze została dokonana odpowiednio w dniu 4 lutego 2015 r. oraz w dniu 16 maja 2017 r. (wykreślenie). W ocenie Sądu Prezes NFZ trafnie przyjął powołując się na wyrok Sądu najwyższego wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że okres podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wspólników spółek osobowych jest zależny od tego, czy wspólnik spółkę zakłada czy też przystępuje do spółki już istniejącej w obrocie gospodarczym. Spółki osobowe powstają dopiero w momencie ich wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego (a nie z chwilą podpisania przez wspólników umowy spółki). Z tego faktu wyprowadza się wniosek, że dana osoba staje wspólnikiem spółki osobowej z chwilą rejestracji spółki w KRS. W takim przypadku wspólnicy spółek osobowych opłacają pierwsze składki za miesiąc, w którym spółka została wpisana do KRS. Natomiast w sytuacji, gdy dana osoba przystępuje do już istniejącej spółki osobowej obowiązek opłacania składek powstaje już z chwilą przystąpienia do spółki. Wpis wspólnika do KRS ma wówczas jedynie charakter deklaratoryjny, a więc tylko potwierdza fakt, że dana osoba stała się wspólnikiem. Z tego powodu należy przyjąć, że jeżeli dana osoba dołącza do już istniejącej spółki osobowej, to podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od miesiąca, w którym do spółki przystąpiła, a nie do miesiąca, w którym została wpisana do KRS jako wspólnik tej spółki. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. Akt II UK 144/12). Ustalenia Organu co do okresu prowadzonej przez Stronę działalności gospodarczej potwierdzają jej wyjaśnienia, z dnia 8 marca 2021 r. o następującej treści : "(...) informuję, że w okresie 1 stycznia 2015 – 26 kwietnia 2017 (według odpisu aktualnego KRS) byłam wspólnikiem firmy rodzinnej F. Sp. J. " Ponadto przyznała iż: "Sprawy księgowe oraz kadrowe w firmie B. prowadziła wówczas księgowa, która w wyniku pogorszenia sytuacji finansowej formy została zwolniona. Prawdopodobnie nie miała dostatecznej wiedzy o tym, że należy odprowadzać również składki zdrowotne w związku z prowadzoną przeze mnie działalnością ". Zmiana danych w rejestrze KRS (nr [...]) dokonana wpisem nr [...] w dniu [...] lutego 2015 r. związana była z uchwałą wspólników spółki dokonaną w dniu [...] stycznia 2015 r., natomiast zmiana dokonana wpisem nr [...] w dniu [...] maja 2017 r. związana była z uchwałą wspólników spółki z dnia [...] kwietnia 2017 r. Reasumując nie jest sporne w sprawie, iż faktyczny okres pozostawania przez Panią J. N. wspólnikiem spółki jawnej "F. SPÓŁKA JAWNA" miał miejsce w okresie od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 26 kwietnia 2017 r. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 z późn. zm.) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Do dnia 29 kwietnia 2018 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegały natomiast osoby prowadzące działalność pozarolniczą, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą, stosownie do treści art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych tj. w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) dalej "u.s.u.s." lub "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych". Stosownie do treści art. 13 pkt 4 u.s.u.s. - obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisów ustawy - Prawo przedsiębiorców. Do dnia 29 kwietnia 2018 r. ww. ubezpieczeniom podlegały osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W myśl art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach - za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność - uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. W rozpoznawanej sprawie zgodnie z powołanym przepisem art.8 ust.6 pkt 4 Skarżąca była osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą jako wspólnik spółki jawnej i podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. W ocenie Sądu za bezzasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Organ art. 7 k.p.a., 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 §1 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu Strony, która ze względu na swoją trudną sytuacją materialną, nie będzie miała możliwości spełnienia ewentualnego obowiązku uiszczenia zaległej składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 stycznia 2015 r. do 26 kwietnia 2017 r. W świetle powołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach, sytuacja materialna wspólnika spółki jawnej oraz samej Spółki, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie obowiązku podlegania przez Skarżącą obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nawet jeżeli jest ona niezawiniona przez podmiot podlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu. W przepisach ustawy o świadczeniach, brak jest normy prawnej, zwalniającej z powyższego obowiązku podmioty znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej lub życiowej w ogóle czy też ze względu na pandemię COVID-19, prowadzącą do redukcji stanu zatrudnienia przez Spółkę, ze względów opisanych w skardze. Z tych też względów, z uwagi na brzmienie przepisów prawa materialnego, znajdujących zastosowanie w sprawie, wyznaczających zakres postępowania dowodowego w sprawie organ, nie był uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność sytuacji finansowej Spółki oraz Skarżącej i podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, uwzględniając słuszny interes Strony. Za bezzasadny więc należało również uznać zarzut naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 §1 k.p.a., gdyż Organ wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, wszystkie istotne okoliczności sprawy mające wpływ na treść rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a. oddalił również wnioski dowodowe Strony z załączonych do skargi dokumentów, ponieważ jak już Sąd wskazał wyżej sytuacja materialna Strony oraz Spółki w której jest wspólnikiem pozostają bez związku z rozstrzygnięciem w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.