VI SA/Wa 1827/13
WyrokWSA w Warszawie2013-12-04
Skład orzekający: Grzegorz Nowecki, Izabela Głowacka - Klimas, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej prawidłowo unieważnił prawo ochronne na wzór użytkowy "Uszczelka szyby" z powodu braku nowości, opierając się na wcześniejszym zgłoszeniu patentowym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej prawidłowo unieważnił prawo ochronne na wzór użytkowy "Uszczelka szyby" z powodu braku nowości. Analiza porównawcza wykazała, że wcześniejsze zgłoszenie patentowe nr [...] zawierało wszystkie cechy techniczne zastrzeżone w spornym wzorze użytkowym, co zgodnie z przepisami Prawa własności przemysłowej wyklucza nowość rozwiązania.Stan faktyczny
Spółki A. S.A. i "R." Sp. z o.o. zaskarżyły decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (UP RP) o unieważnieniu prawa ochronnego na wzór użytkowy "Uszczelka szyby". UP RP unieważnił prawo ochronne na wniosek spółki "A." Sp. j., uznając, że wzór nie spełnia wymogu nowości, ponieważ został ujawniony w stanie techniki przed datą zgłoszenia, w szczególności w zgłoszeniu patentowym nr [...]. Skarżące Spółki zarzuciły naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując ocenę nowości oraz sposób analizy dowodów przez organ.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skarg A. S.A. z siedzibą w B. i "R." Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargi
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej organ, UP RP) decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], działając na podstawie art. 246 i art. 247 ust. 2, art. 94 i art. 25 w związku z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., cytowanej dalej jako "p.w.p."), po rozpoznaniu wniosku spółki "A." Sp. j. z siedzibą w C. (dalej wnioskodawca, uczestnik) o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy [...] pt. "Uszczelka szyby" udzielonego na rzecz A. S.A. z siedzibą w B. oraz P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej skarżące, Spółki), unieważnił prawo ochronne na ww. wzór użytkowy oraz przyznał solidarnie uczestnikowi od ww. Spółek kwotę w wysokości 3.656 złotych zwrotu kosztów postępowania.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Z. S.A. z siedzibą w B. uzyskały prawo ochronne na wzór użytkowy pt. "Uszczelka szyby" (ogłoszenie w [...] w dniu [...].08.2007 r.). Pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r. wspomniana spółka poinformowała organ, że w dniu [...] grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy w B. zarejestrował połączenie Z. z A. Sp. z o.o. Wyjaśniła w związku z tym, że podmiotem uprawnionym do wniesienia opłaty i ubiegania się o uzyskanie ww. wzoru użytkowego jest A. S.A. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. dokonał zmiany w zakresie nazwy uprawnionego do spornego wzoru, wpisując A. S.A. z siedzibą w B. i ogłaszając tę zmianę w Wiadomościach UP RP.
W dniu [...] maja 2010 r. do UP RP wpłynął wniosek uczestnika o unieważnienie prawa ochronnego na ww. wzór użytkowy. Wnioskodawca uzasadniał swój interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Uszczelka szyby" powołując się na okoliczność, że w dniu [...] marca 2010 r. do Sądu Okręgowego w K. wpłynął pozew o zakazanie czynów nieuczciwej konkurencji oraz zakazanie naruszania praw ochronnych na wzory użytkowe z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia, w którym A. S.A. powołała się między innymi na swoje prawo ochronne na wzór użytkowy [...].
Wnioskodawca stwierdził, że wskazany wzór użytkowy nie spełnia ustawowego warunku do uzyskania prawa ochronnego, gdyż nie jest nowy. Jak podał, znane są rozwiązania uszczelek niemieckiej firmy H., która w 1994 r. weszła na polski rynek ze swoimi produktami. Jako dowód załączył kopie faksu dwóch stron katalogu, tj. strony tytułowej z nazwą S. 62 i S. 72 w tytule i cyfrą 1994 w lewym dolnym rogu strony oraz strony o tytule S. 62,72 z tabelą profili między innymi uszczelki o symbolu [...], co do których stwierdził, że są takie same jak uszczelki we wzorze użytkowym [...]. Ponadto podał, że niemiecka firma S. w swoim katalogu z lipca 1997 r. pod numerem [...] S. 65 dwuskrzydłowych drzwi z funkcją antypanikową pokazała takie same uszczelki jak w ww. wzorze i dołączył kopię faksu jednej strony katalogu z rysunkami przekrojów poprzecznych "2 skrzydłowych drzwi z funkcją antypanik. otwierane na zewnątrz", a w tabeli powołany numer opisany jest jako "uszczelka przyszybowa".
Wnioskodawca zwrócił uwagę na znane ze stanu techniki rozwiązania takich samych uszczelek: jako nr 1 patent europejski "[...], data pierwszeństwa [...] marca 2004 roku (załącznik nr 4, Fig. 1. uszczelka pod wskaźnikiem 8) i jako nr 2 patent niemiecki "[...], data zgłoszenia [...] grudnia 2001 roku (załącznik nr 5, Fig.1., uszczelka - po lewej stronie strzałki wskaźnika 1), stwierdził, że wszystkie uszczelki przedstawione w wyżej wymienionym opisie patentowym i wzorze użytkowym są takie same jak uszczelka zastrzeżona prawem ochronnym [...] oraz zacytował zastrzeżenie niezależne spornego wzoru. W podsumowaniu swojego stanowiska wnioskodawca ponownie stwierdził, że wnosi o unieważnienie wzoru użytkowego [...], gdyż nie jest on nowy w rozumieniu art. 25 i art. 100 ust 1 oraz art. 94 p.w.p.
Spółka A. w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. zwróciła się do organu z wnioskiem o zmianę wpisu w rejestrze ww. wzoru w związku z zawarciem umowy o przeniesieniu udziału w prawie ochronnym na ten wzór, poprzez dodanie jako drugiego współuprawnionego – P. " Sp. z o.o. z siedzibą w B..
W odpowiedzi na wniosek o unieważnienie, spółka A. wniosła o jego oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania podnosząc, że Urząd Patentowy uznaje wynalazek za nienowy, jeżeli może zgłaszającemu wskazać dokument lub inny dowód braku nowości, przy czym w trakcie procedury zgłoszeniowej ww. wzoru użytkowego organ nie wskazał żadnego dokumentu, świadczącego o braku nowości. Jej zdaniem, wnioskodawca nie przeprowadził wystarczającego dowodu o identyczności porównywanych uszczelek a przywołując załączniki nr 4 i nr 5 w języku niemieckim, naruszył przepis art. 27 Konstytucji RP.
UP RP decyzją z dnia [...] października 2010 r. postanowił w rejestrze praw ochronnych pod numerem [...] w rubryce A, wykreślić wpis o brzmieniu "A. S.A., B., Polska [...]", dokonać wpisu o brzmieniu: "A. S.A., .B., Polska [...]"; P. Sp. z o.o., B., Polska [...]".
Spółka A. w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. uzupełniła dotychczasową argumentację. Co do interesu prawnego podniosła, że w jej ocenie treść wniosku nie daje podstaw, aby uznać, iż wnioskodawca wykazał istnienie po swojej stronie interesu prawnego w unieważnieniu spornego prawa, gdyż przytoczenie okoliczności faktycznych bez jednoznacznego wskazania "normy prawa materialnego" nie jest wystarczające do uznania interesu prawnego. W odniesieniu do załączników od nr 1 do nr 5 Spółka wniosła o ich pominięcie, gdyż są kopiami bez uwierzytelnionego odpisu. Zakwestionowała również załączniki nr 1, 2, 3 jako nieopatrzone datą. W ocenie Spółki, wnioskodawca nie wykazał, że przeciwstawione materiały są identyczne ze spornym wzorem. Nadto Spółka podniosła kwestię, czy udostępnienie nastąpiło w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego zastosowania, a ujawnienie nastąpiło "w sposób jasny i bezpośredni".
Na rozprawie przed UP RP w dniu [...] marca 2011 r. wnioskodawca odniósł się do zarzutów uprawnionej Spółki podanych w jej piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. oraz wyjaśnił, że podstawami prawnymi jego wniosku są przepisy art. 89 ust. 1, art. 94 ust. 1 w związku z art. 25 p.w.p.
Uprawniona Spółka w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. wskazała między innymi, że na złożonych podczas rozprawy kopiach przedstawiono "zdeformowane i zniekształcone obiekty, które nie mogą być uznane za uszczelki" i nie pozwalają na dokonanie porównania poszczególnych cech technicznych spornej uszczelki.
Wnioskodawca w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. swój interes prawny uzasadnił tym, że sporne prawo ochronne [...] ogranicza zakres prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania różnorodnych elementów aluminiowej stolarki okienno-drzwiowej, konkurencyjnej w stosunku do uprawnionego (A. S.A.) ze względu na obrót uszczelkami o podobnych rozwiązaniach konstrukcyjnych.
Na rozprawie przed UP RP w dniu [...] maja 2011 r. strony podtrzymały swoje stanowiska, argumenty i twierdzenia. Podczas kolejnej rozprawy w dniu [...] sierpnia 2011 r. współuprawniony – P. Sp. z o.o. w ramach wniosków formalnych złożył wniosek o odroczenie rozprawy, z uwagi na brak przesłania mu zarówno odpisu wniosku o unieważnienie, jak i pism procesowych złożonych w niniejszej sprawie.
Na rozprawie w dniu [...] czerwca 2012 r. współuprawniony - Spółka A. złożył wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa., wskazując na postępowanie prowadzone w sprawie popełnienia czynów nieuczciwej konkurencji oraz zakazanie naruszania praw ochronnych na wzory użytkowe w tym wzoru użytkowego oznaczonego numerem [...]. Wnioskodawca nie zgodził się z ww. wnioskiem. UP RP postanowieniem wspomniany wniosek oddalił.
W uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], UP RP podał w szczególności, że w świetle przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności, wykazał on swój interes prawny. Organ stwierdził, że wnioskodawca jest producentem podobnych do rozpatrywanego wzoru uszczelek i jest konkurentem uprawnionego na rynku, posiada więc, w ocenie UP RP, w oparciu o przepisy art. 89 ust. 1 w związku z art. 100 p.w.p. oraz art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa na sporny wzór użytkowy, uprawdopodobniony okolicznościami, że wzór ten nie spełnia ustawowych wymogów koniecznych do uzyskania praw ochronnych.
Urząd wskazał, że przedstawione przez wnioskodawcę wydawnictwa katalogowe nie posiadają daty pewnej w związku z czym nie mogą być brane pod uwagę w niniejszej sprawie.
Zdaniem UP RP, nie zostały podważone przez uprawnionego pierwszeństwa przeciwstawionych zgłoszeń patentowych, tj. dzień [...] sierpnia 1992 r. dla [...] oraz dzień [...] maja 1993 r. dla [...], wskazanych jako ujawniające wszystkie cechy przedstawione w zakresie ochrony. Przez szczegółowe wskazanie i oznaczenie ujednolicone z oznaczeniem przyjętym dla cech wzoru poszczególnych cech technicznych wyróżniających, wskazanych w zakresie ochrony, wnioskodawca, w ocenie organu, wykazał w sposób jasny i bezpośredni, że przedłożony dowód ze zgłoszenia patentowego [...] świadczy o braku nowości rozwiązania zastosowanego w uszczelce uprawnionego. Organ podzielił w tym miejscu pogląd uprawnionego zawarty w jego piśmie z dnia [...] lipca 2010 r., że w myśl art. 96 p.w.p. zakres przedmiotowy prawa ochronnego określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego. Przepis ten ma znaczenie fundamentalne dla niniejszej sprawy, bowiem do unieważnienia prawa ochronnego z powodu braku nowości może dojść w sytuacji, gdy dowód braku jego nowości wymaga przedstawienia wcześniejszego rozwiązania we wszystkich jego cechach, a zwłaszcza jego cechach znamiennych oraz to te zastrzeżenia, a nie ogólna postać (wygląd) danego przedmiotu determinują zakres ochrony.
Jak podał organ, brak nowych cech w zakresie ochrony spornego wzoru użytkowego jest uzasadnieniem przychylenia się do wniosku o unieważnienie tego wzoru, a nie oceniany jest zakres ochrony dokumentu przeciwstawionego, według zastrzeżeń patentowych niemieckiego zgłoszenia nr [...]. Choć z treści wskazanych przez uprawnionego tylko dwóch wybranych zastrzeżeń nr 1 i 2 nie wynikają cechy kształtu przekroju uszczelki, to ujawniony na rysunku przekrój i wspomniane w zastrzeżeniu nr 6 cechy tego kształtu wskazują, że uszczelki o takim kształcie były znane w dacie zgłoszenia przeciwstawionego opisu patentowego.
UP RP wyraził pogląd, zgodnie z którym prawidłowo jest przeprowadzony dowód, gdy porównywane są kolejno przeciwstawienia, a każde niezależnie wykazuje, że zostały w nim ujawnione wszystkie cechy zastrzegane w spornym wzorze użytkowym. Zdaniem organu, w taki sposób wnioskodawca w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. przeprowadził analizę rozwiązań, wskazując na rysunkach odpowiadające sobie cechy podane w zakresie ochrony, dla ułatwienia przenosząc oznaczenia stosowane we wzorze użytkowym [...] na rysunek skopiowany z przeciwstawianego zgłoszenia. Wykazano przez to, co podkreślił organ, że wskazane cechy są identyczne, a także identyczne są zależności między cechami. Zatem, jak podał UP RP, uszczelka przedstawiona w niemieckim zgłoszeniu patentowym [...] zwłaszcza na fig. 1 i 3 rysunku spełnia w całości zakres ochrony spornego wzoru, tj. wszystkie cechy znamienne, jak i zależności między nimi podane w zakresie ochrony podanego w obu zastrzeżeniach ochronnych nr 1 i 2 wzoru użytkowego nr [...]. W związku z powyższym organ przyjął, że rozwiązanie spornego wzoru użytkowego nr [...] nie spełnia kryterium nowości wymaganego od chronionego rozwiązania, gdyż nie jest nowe w myśl art. 94 p.w.p.
W skargach (pisma z dnia [...] maja 2013 r.) na powyższą decyzję UP RP z dnia [...] czerwca 2012 r. skarżące Spółki zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego.
Odnośnie do zarzutów naruszenia przepisów postępowania skarżące Spółki wskazały na:
a) naruszenie art. 107 § 1 Kpa. w związku z art. 256 p.w.p., polegające na błędnym przytoczeniu jako podstaw prawnych art. 246 p.w.p. i 247 ust. 2 p.w.p. (postępowanie na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny);
b) naruszenie art. 77 § 1 Kpa. w związku z art. 256 p.w.p., polegające na braku wyczerpującego i wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie braku nowości wzoru użytkowego [...];
c) naruszenie art. 7 Kpa. w związku z art. 256 p.w.p., polegające na braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności braku przeprowadzenia wnikliwej analizy rozwiązań wskazanych w opisach patentowych [...] oraz [...] w odniesieniu do rozwiązania chronionego zastrzeżeniami ochronnymi wzoru użytkowego [...];
d) naruszenie art. 80 Kpa. w związku z art. 256 p.w.p. polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie materiału dowodowego, bez dokonania pogłębionej analizy w zakresie cech rozwiązania chronionego zastrzeżeniami ochronnymi wzoru użytkowego [...];
e) naruszenie art. 11 Kpa. oraz 107 § 3 Kpa. w związku z art. 256 p.w.p., polegające na braku należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, poprzez opracowanie uzasadnienia, w szczególności poprzez niejasne stanowisko organu, czy materiały dowodowe przedstawione przez uczestnika bez daty ich powstania stanowią o braku nowości wzoru;
f) naruszenie art. 10 Kpa. w związku z art. 256 p.w.p., polegające na pozbawieniu skarżących prawa do wypowiedzenia się co do części nowego materiału dowodowego przedłożonego do akt sprawy przez uczestnika przed wydaniem decyzji w sprawie;
g) naruszenie art. 7 Kpa., art. 8 Kpa. oraz art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. w związku z art. 256 p.w.p., polegające na zaniechaniu zbadania przesłanek zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. i jego niezastosowanie sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki zastosowania wskazane w jego treści;
h) naruszenie art. 125 Kpa. oraz art. 15 Kpa w związku z art. 256 p.w.p., polegające na braku doręczenia skarżącej postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania do dnia wniesienia niniejszej skargi oraz uniemożliwienie skarżącej wniesienia środka odwoławczego od zaskarżalnego postanowienia.
Wobec zarzutów naruszenia prawa materialnego Spółki wskazały na niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię następujących przepisów, a mianowicie:
a) art. 246 p.w.p. oraz 247 p.w.p. (postępowanie na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny) w stanie sprawy w sytuacji, gdy postępowanie nie zostało wszczęte na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, ale na skutek wniosku o unieważnienie;
b) art. 94 ust. 1 p.w.p. oraz art. 25 p.w.p., poprzez wadliwe uznanie, że wzór użytkowy [...] nie jest nowy na podstawie dokumentów, które nie przedstawiają rozwiązań o tych samych cechach z rozwiązaniem chronionym zastrzeżeniami ochronnymi wzoru [...];
c) art. 96 p.w.p., polegające na wadliwym uznaniu, że zakres przedmiotowy prawa ochronnego na wzór użytkowy jest wyrażony "ogólnymi określeniami" oraz że rysunek (postać), a nie zastrzeżenia ochronne determinują zakres ochrony wzoru użytkowego [...].
W związku z postawionymi zarzutami Spółki wniosły o uchylenie decyzji UP RP z dnia [...] czerwca 2012 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniach obu skarg zawarto tożsamą argumentację, zawierającą rozwinięcie zarzutów podniesionych na ich wstępie. Podano między innymi, że organ wadliwie porównał postać, czyli wygląd przedmiotu (rysunki), a nie treść zastrzeżeń. Skarżące Spółki stwierdziły również, że niezależnie od argumentu dotyczącego błędnej oceny zakresu ochrony i nowości wzoru użytkowego przez pryzmat postaci (wyglądu) wzoru, a nie zastrzeżeń ochronnych, należy także uwzględnić aspekt identyczności cech. Nie ulega wątpliwości, jak podkreśliły Spółki, ze dla ustalenia czy rozwiązania opisane w opisach patentowych [...] oraz [...] niweczą nowość przedmiotowego wzoru, uczestnik winien udowodnić, że wcześniejsze rozwiązania posiadają identyczne cechy. Uznały, że zaniechanie przeprowadzenia wnikliwej analizy w powyższym zakresie uzasadnia naruszenie przez organ art. 7 Kpa.
Na zakończenie należy wskazać, że obie skargi były tożsame w swej treści.
W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy [...] "Uszczelka szyby" udzielonego na rzecz A. S.A. z siedzibą w B. oraz P. Sp. z o.o. z siedzibą w B., którą to decyzją Urząd Patentowy RP unieważnił prawo ochronne na w/w wzór działając na podstawie art. 246 i 247 ust. 2, art. 94 i art. 25 w zw. z art. 100 ust. 1 p.w.p.
Zgodnie z treścią art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (zwanej dalej p.w.p.), wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Ponadto zgodnie z treścią ust. 2 powyższego artykułu wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów.
Wzór użytkowy stanowi odrębny przedmiot ochrony własności przemysłowej, który dotyczy tylko przedmiotu materialnego o trwałej postaci, określonego poprzez cechy techniczne przedmiotu, przejawiające się w ukształtowaniu przestrzennym (kształcie) i/lub budowie (konstrukcji) danego przedmiotu jako całości bądź zestawienia elementów (niepołączonych ze sobą konstrukcyjnie), również określonych, co do ukształtowania przestrzennego.
Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, iż ochronie nie podlegają rozwiązania niezdeterminowane, co do ukształtowania przestrzennego, w szczególności, takie jak:
- sposoby (charakteryzowane przez postępowanie czynnościowe),
- układy elektryczne, hydrauliczne, pneumatyczne bądź algorytmy (charakteryzowane przez strukturę połączeń elementów lub bloków funkcjonalnych),
- wytwory bezpostaciowe, jak np. roztwór, maść, środek spożywczy, lek, itp. (Poradnik wynalazczy. Zasady sporządzania dokumentacji zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych, Urząd Patentowy RP, Warszawa 2005, s. 39-40).
Przepis art. 95 ust. 1. p.w.p. stanowi, iż na wzór użytkowy może być udzielone prawo ochronne.
Zakres przedmiotowy ww. prawa ochronnego określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego (art. 96 p.w.p.).
Na wzór użytkowy może być udzielone prawo ochronne (potwierdzone przed wydanie świadectwa ochronnego) o ile jest on rozwiązaniem technicznym nowym i użytecznym. Od wzoru użytkowego nie wymaga się poziomu wynalazczego, co stanowi istotną różnicę w porównaniu z wynalazkiem.
Nowość wzoru użytkowego w związku z treścią art. 100 ust. 1 ocenia się na podstawie tych samych zasad co nowość wynalazku.
Wzór użytkowy nie spełnia wymogu nowości, jeżeli można wskazać dowody w świetle których wszystkie cechy rozwiązania bądź wariantu rozwiązania ujętego w zgłoszeniu uwzględniono łącznie, są częścią stanu techniki, przed datą zgłoszenia wzoru użytkowego. Warunek nowości nie jest spełniony, jeżeli wcześniejszy dokument, który jest dowodem istniejącego stanu techniki, w sposób jasny i bezpośredni ujawnia istotę wzoru użytkowego, a w szczególności jego zastrzegane cechy.
W niniejszej sprawie wnioskodawca – uczestnik "A." spółka jawna zarzucili przedmiotowemu rozwiązaniu niespełnienie ustawowych przesłanek koniecznych do uzyskania ochrony tj. brak nowości przedmiotowego wzoru użytkowego.
Stosownie do przepisów z art. 89 ust. 1 w związku z art. 100 ustawy Prawo własności przemysłowej prawo ochronne może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. W myśl art. 255 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy sprawy o unieważnienie prawa ochronnego rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie Urząd Patentowy w sposób prawidłowy ustalił, że uczestnik ma interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na przedmiotowy wzór użytkowy [...] "Uszczelka szyby", gdyż wnioskodawca jest producentem podobnych do rozpatrywanego wzoru uszczelek, a w związku z tym konkurentem uprawnionego na rynku. Jego interes prawny zagwarantowany jest więc art. 20 Konstytucji RP oraz art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178) obecnie art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.).
Na okoliczność braku nowości przedmiotowego rozwiązania uczestnik postępowania przedstawił szereg dokumentów – katalogów oraz zgłoszenie patentowe [...] – "profil uszczelniający w formie rzemienia" data zgłoszenia [...] grudnia 2001 r. i zgłoszenie patentowe [...] data pierwszeństwa [...] marca 2004 r.
Przedmiotowe prawo ochronne na wzór użytkowy pt. "Uszczelka szyby" zostało przyznane decyzją z dnia [...] listopada 2006 r.
Jak już wyżej wskazano rozwiązanie jest nowe, jeżeli nie jest tożsame z innym występującym w stanie techniki. W celu wskazania braku nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek:
- musi nastąpić udostępnienie rozwiązania do wiadomości powszechnej,
- udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy z danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do jego stosowania,
- udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że Urząd Patentowy w sposób prawidłowy przeanalizował dokumenty przeciwstawione jako dowody na brak nowości przedmiotowego rozwiązania. W tym miejscu jeszcze raz wypada przypomnieć, że wystarczy jeden dowód na obalenie przymiotu nowości przedmiotowego rozwiązania.
Jak słusznie zauważył Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji patent [...] – "profil uszczelniający w formie rzemienia" data zgłoszenia [...] grudnia 2001 r. przeczy nowości wzoru użytkowego [...] "Uszczelka szyby".
Wbrew twierdzeniom skargi ocena przedmiotowego wzoru w porównaniu do przeciwstawionego patentu została dokonana przez pryzmat porównania zastrzeżeń a nie rysunków co sugeruje skarżący w swoich skargach.
W myśl art. 31 ust. 1 w zw. z art. 97 ust. 1 i 2 p.w.p. zgłoszenie wzoru użytkowego w celu uzyskania prawa ochronnego powinno obejmować:
1) podanie zwierające co najmniej oznaczenie zgłaszającego, określenie przedmiotu zgłoszenia oraz wniosek o udzielenie powyższego prawa ochronnego;
2) opis wynalazku ujawniający jego istotę;
3) zastrzeżenie lub zastrzeżenia ochronne (jedno zastrzeżenie ochronne niezależne);
4) skrót opisu;
5) rysunki.
Zgodnie z treścią art. 97 ust. 1 p.w.p. do zgłoszenia wzoru użytkowego stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 2, przepisy art. 31-33 p.w.p. W związku z tym opis ochronny wzoru użytkowego powinien być zredagowany z uwzględnieniem zasad analogicznych jak dla wynalazków, z tą różnicą, że w zgłoszeniu wzoru użytkowego podaje się szczegółowy opis przedmiotu zgłoszenia w oparciu o rysunek, a nie opis przykładu realizacji, jak w przypadku zgłoszenia dotyczącego wynalazku. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając odpowiednie stosowanie art. 33 ust. 1 p.w.p. do wzorów użytkowych, należy stwierdzić, iż opis danego wzoru powinien go przedstawiać na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wzór urzeczywistnić. W szczególności opis powinien zawierać tytuł odpowiadający przedmiotowi wzoru, określać dziedzinę techniki, której dotyczy, a także znany zgłaszającemu stan techniki oraz przedstawiać w sposób szczegółowy przedmiot rozwiązania z objaśnieniem figur rysunku. Zgodnie z ust. 3 omawianego przepisu, zastrzeżenia ochronne, powinny być w całości poparte opisem wynalazku i określać w sposób zwięzły, lecz jednoznaczny, przez podanie cech technicznych rozwiązania, zastrzegany wzór użytkowy oraz zakres żądanej ochrony. Ponadto ust. 31 wymaga, aby każde zastrzeżenie było ujęte jasno, w jednym zdaniu lub równoważniku zdania.
Zgodnie z ust. 4 oprócz zastrzeżenia niezależnego, które powinno przedstawiać ogół cech zgłaszanego wzoru użytkowego, w zgłoszeniu może występować odpowiednia liczba zastrzeżeń zależnych dla sprecyzowania cech wymienionych w części znamiennej zastrzeżenia niezależnego. Ponadto ust. 41 omawianego artykułu stwierdza, iż wzajemne powiązanie w układzie zastrzeżenia niezależnego i zastrzeżeń zależnych powinno być wyraźnie przedstawione w zgłoszeniu. W myśl ust. 5 skrót opisu powinien zawierać zwięzłą i jasną informację określającą przedmiot i charakterystyczne cechy techniczne wzoru użytkowego oraz wskazanie jego przeznaczenia, jeżeli nie wynika to z określenia samego przedmiotu. Zgodnie z treścią ust. 6 rysunek powinien w sposób czytelny, w połączeniu z opisem i zastrzeżeniami ochronnymi, odtwarzać przedmiot wynalazku w ujęciu schematycznym, bez tekstu, z wyjątkiem pojedynczych wyrazów, gdy są one konieczne.
Kwestia zakresu żądanej ochrony wskazana w zastrzeżeniach ochronnych dla zgłaszanego wzoru użytkowego w celu uzyskania dla niego prawa ochronnego została sprecyzowana w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2011 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1119). Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z §16 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, zastrzeżenie niezależne powinno zawierać część nieznamienną, rozpoczynającą się od tytułu określającego przedmiot wzoru użytkowego zastrzeganego danym zastrzeżeniem oraz podającą zespół cech technicznych niezbędnych do określenia przedmiotu niniejszego wzoru, w całości traktowaną jako stan techniki. Ponadto pkt 2 powyższego ustępu wskazuje, iż zastrzeżenie niezależne powinno również zawierać część znamienną, poprzedzona wyrazami "znamienny tym, że", podając zwięźle te cechy techniczne (cechy znamienne) zastrzeganego wzoru użytkowego, które mają go wyróżniać spośród innych rozwiązań mających zespół cech określonych w części niezamiennej.
Zgodnie z treścią § 16 ust. 4 ww. rozporządzenia, rysunki zawarte w zgłoszeniu wzoru użytkowego powinny, w razie potrzeby przedstawiać na figurze nr 1 ogólny widok przedmiotu zgłoszenia.
W myśl § 10 ust. 1 niniejszego rozporządzenia rysunki wzoru użytkowego będące częścią zgłoszenia, powinny przedstawiać przedmiot tego wzoru w tylu ujęciach, w ilu stosownie do jego złożoności jest to potrzebne do jego zrozumienia połączeniu z opisem i zastrzeżeniami ochronnymi.
Oceniając przeciwstawiony patent i przedmiotowy wzór użytkowy Urząd Patentowy uwzględnił wszystkie cechy techniczne wskazane w zastrzeżeniu ochronnym niezależnym. W celu zwiększenia czytelności treści decyzji Urząd wskazywał na poszczególne figury rysunku, odnoszące się do cech porównywanych.
W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, że oceny wzorów użytkowych nie dokonuje się przez pryzmat rysunków zamieszczonych w dokumentacji, a przez pryzmat zastrzeżeń ochronnych jak w niniejszej decyzji postąpił Urząd Patentowy.
Przedmiotowy wzór przemysłowy [...] jest scharakteryzowany w sposób następujący.
Uszczelka szyby według wzoru użytkowego znamienna tym, że: ma kształtową ściankę podstawową 1, której jedna strona powierzchni górnej ukształtowana jest promieniowo 2, a ścianka ta łączy się ze ścianką 3 ukształtowaną promieniowo ku górze, tworząc pomiędzy sobą a osadzoną pionowo do ścianki podstawowej 1 ścianką 4 przelotowy kształtowy otwór 5. Z tą częścią uszczelki łączy się promieniowo ukośnie osadzona ścianka 6. Pomiędzy ścianką podstawową 1 i promieniowo ukośnie osadzoną ścianką 6 jest wybranie 7. Wszystkie elementy uszczelki szyby tworzą monolit.
Według odmiany wzoru użytkowego promieniowo ukośnie osadzona ścianka 6, ma przecięcie 8 rozmieszczone w odstępach modułowych od siebie.
Z analizy patentu [...] dokonanej przez Urząd Patentowy, który jest rozwiązaniem wcześniejszym od przedmiotowego rozwiązania wynika również, że profil uszczelniający w formie rzemienia ma: "kształtową ściankę podstawową, której jedna strona powierzchni górnej ukształtowana jest promieniowo, a ścianka ta łączy się ze ścianką ukształtowaną promieniowo ku górze, tworząc pomiędzy sobą a osadzoną pionowo do ścianki podstawowej ścianką przelotowy kształtowy otwór, zaś z tą częścią uszczelki łączy się promieniowo ukośnie osadzoną ścianka, przy czym pomiędzy ścianką podstawową i promieniowo ukośnie osadzoną ścianką jest wybranie, natomiast wszystkie elementy uszczelki szyby tworzą monolit - co jest treścią zastrzeżenia niezależnego. Ponadto wnioskodawca udowodnił, że to samo przeciwstawione (k.126-123) rozwiązanie przedstawia uszczelkę, posiadającą cechy podane w zastrzeżeniu zależnym nr 2 tj. uszczelkę, w której promieniowo ukośnie osadzona ścianka, ma przecięcie rozmieszczone w odstępach modułowych od siebie - co zostało wskazane na porównaniu wnioskodawcy przez porównanie z rysunkiem Fig. 3 zgłoszenia [...] pokazującego takie same przecięcia na długości uszczelki, w tym samym miejscu i w równych odstępach. Należy zatem uznać brak nowości spornego wzoru w stosunku do zgłoszenia patentowego [...], gdzie otwór ma wklęsłą część tej samej krawędzi otworu od strony uwypuklonej ścianki podstawowej określonej ogólnie w zastrzeżeniu jako ukształtowana promieniowo. To samo ukształtowanie tj. łuk wygięty w tę sama stronę obu krawędzi ścianki oznaczonej jako (3) jak pokazuje rysunek wzoru posiada ta ścianka (3) łącząca ściankę podstawową i osadzoną pionowo do niej ściankę (4). Trzy wymienione ścianki otaczają kształtowy otwór (5), kształt, którego jest kształtem złożonym, który wyznaczają łukowo zagięte krawędzie zarówno wklęsłe jak i wypukłe. Krawędzie otaczających otwór ścianek posiadają cechy wskazane w zastrzeżeniu 1 i przez to spełniają zakres ochrony wzoru użytkowego nr [...]".
Powyższe stanowisko Urzędu Patentowego w pełni podziela skład orzekający w tej sprawie. Reasumując należy więc wskazać, że istnieje rozwiązanie wcześniejsze patent [...], które to rozwiązanie zawiera w sobie cechy zastrzeganego wzoru, co przeczy nowości wzoru użytkowego [...] i stanowi podstawę do unieważnienia przedmiotowego wzoru użytkowego [...] "Uszczelka szyby".
Urząd Patentowy uznając brak nowości wzoru użytkowego [...] w oparciu o patent [...], dokonał również analizy patentu [...] – wyjaśnił, że jest to rozwiązanie spełniające funkcje uszczelniania połączenia szyby z ramą w tym samym dziale techniki, a patent [...] stanowi dla niego stan techniki cytowany w opisie. Następnie dokonał szczegółowej analizy powyższego patentu i reasumując wskazał, że uszczelka przedstawiona w europejskim zgłoszeniu patentowym nr [...] zwłaszcza na Fig. 1 i Fig. 3 rysunku spełnia wszystkie zastrzegane cechy znamienne (a nie ma cech niezamiennych w spornym wzorze), jak i zależności między nimi według zakresu ochrony podanego w zastrzeżeniach 1 i 2 wzoru użytkowego nr [...] i szkodzi jego nowości.
Jeżeli chodzi o przeciwstawione przez uczestnika rozwiązania zawarte w wydawnictwach katalogowych to Sąd w pełni podziela stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że uczestnik nie wykazał jednoznacznego potwierdzenia dat powstania powyższych katalogów w związku z czy nie mogły one przeczyć nowości przedmiotowego wzoru użytkowego, chociaż były to rozwiązania podobne do przedmiotowego wzoru.
Przechodząc do omówienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania, należy zauważyć na wstępie, że naruszenie przepisów postępowania powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji tylko w sytuacji, gdy mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu błędne przytoczenie w miejsce art. 255 p.w.p., art. 246 p.w.p. i 247 ust. 2 p.w.p. nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż istnieje przepis art. 255 p.w.p., który ma w takiej sytuacji zastosowanie.
Należy podzielić pogląd, że jako podstawę prawną decyzji powinno się powołać jedynie przepisy proceduralne mające szczególny związek z decyzją (W. Dawidowicz. Ogólne postępowanie, 1962, str. 178).
Jak wskazał wyrok z dnia 8 lutego 1983 r. Naczelny Sąd Administracyjny, sygn. akt I SA 1294/82, ONSA 1983, nr 1, poz. 5, w którym stwierdzono, że: "Fakt powołania się przez organy administracji w decyzji na przepisy niewłaściwe w sprawie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania tych organów, nie stanowi jednak przesłanki do uznania przez sąd, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organy administracji mogły wydać zaskarżone decyzje, mając do tego podstawę w innym przepisie tej samej ustawy"). Trafnie podkreślił Naczelny Sad Administracyjny w niepublikowanym wyroku z dnia 18 listopada 1983 r., I SA 954/83, że: "Powołanie w decyzji administracyjnej jedynie tytułu ustawy, bez wskazania określonego jej przepisu, nie może być uznane za określenie podstawy prawnej podjętej decyzji". Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 7, 77, 80 Kpa., 107 § 3 Kpa., gdyż materiał dowodowy w sprawie został prawidłowo zebrany i oceniony, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Prawdą jest, że skarżący zostali pozbawienie możliwości wypowiedzenia się co do części nowego materiału dowodowego przedłożonego do akt sprawy przez uczestnika postępowania przed wydaniem decyzji, jednak w ocenie Sądu nie miało to istotnego wpływu na wynik postępowania, gdyż brak nowości przedmiotowego wzoru użytkowego wykazano w oparciu o patent [...], co było wystarczające do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia, a powyższy patent wskazano we wcześniejszym materiale dowodowym.
Również brak uzasadnienia postanowienia o odmowie zawieszania postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania, gdyż przeciwstawiony patent był wskazany już na początku postępowania.
Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło