VI SA/Wa 183/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2007 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego oddala skargę Prezes Sądu Okręgowego w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...], zwolnił [...] G. S. z funkcji biegłego sądowego z zakresu budownictwa i szkód górniczych oraz zarządził skreślenie z listy biegłych sądowych w okręgu Sądu Okręgowego w [...]. Jako podstawę prawną wskazał § 6 ust. 2 w związku z § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych. W uzasadnieniu decyzji Prezes podniósł, iż [...] G. S., powoływany jako biegły przez Sąd Okręgowy w [...], Sąd Rejonowy w [...], Sąd Rejonowy w [...] oraz Sąd Rejonowy w [...], dopuścił się szeregu przekroczeń terminów przy wydawaniu opinii. Przewlekłość postępowań Sądu Okręgowego w [...] spowodowana przez biegłego w opisanych sprawach była rażąca i wynosiła od 6 miesięcy do 1 roku. W związku z powyższym, Prezes Sądu Okręgowego w [...] przyjął, że odwołujący nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego. Od powyższej decyzji [...] G. S. odwołał się do Ministra Sprawiedliwości. Wskazał, iż funkcję biegłego sądowego pełni od [...] r. W tym okresie wydał [...] opinii, które były oceniane jako rzetelne i przydatne w rozpatrywanych sprawach. Opóźnienia w wydaniu opinii w sprawach Sądu Okręgowego w [...] wynikały z obszernego zakresu tematycznego i rzeczowego zleceń. Wywiązanie się z tych obowiązków spowodowało także opóźnienia w wydaniu ekspertyz dla Sądów Rejonowych: w [...] , [...] i [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał między innymi, że: Biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. Sporządzona przez niego opinia stanowi dowód w postępowaniu przed sądami oraz innymi władzami i organami wymiaru sprawiedliwości. Z powyższych względów zgodnie z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego od biegłego sądowego wymagane jest posiadanie nie tylko niekwestionowanej wiedzy i najwyższych kwalifikacji zawodowych, ale także zaufania publicznego, sumienności i bezstronności (art. 196 § 3 i art. 197 § 1 k.p.k. oraz art. 282 § 1 k.p.c.). Nadto osoba biegłego wymaga zaufania sądu (art. 198 § 1 k.p.k. i art. 284 k.p.c.). W toku postępowania odwoławczego, na podstawie pisma Przewodniczącego Wydziału I Cywilnego Sądu Okręgowego w [...] z dnia 5 października 2006 r. ustalono, iż [...] G. S. był powoływany w sprawach o sygn. akt [...] i [...]. W postępowaniu o sygn. akt [...] biegłemu przekazano akta sprawy w dniu 31 maja 2005 r., zakreślając miesięczny termin do sporządzenia opinii. Na wniosek [...] G. S. termin ten przedłużono do 20 stycznia 2006 r. Biegły akta wraz z opinią zwrócił w dniu 17 maja 2006 r. po licznych monitach sądu i trzykrotnym ukaraniu karą porządkową grzywny. W postępowaniu o sygn. akt [...] akta przekazano biegłemu w dniu 31 marca 2005 r., zakreślając miesięczny termin do sporządzenia opinii. Wobec nie przedłożenia ekspertyzy oraz braku wyjaśnień co do powodu opóźnienia ukarano biegłego dwukrotnie karami porządkowymi grzywny. Następnie na wniosek [...] G. S. przedłużono termin do 20 listopada 2005 r., a następnie do 30 grudnia 2005 r. Wobec niezwrócenia akt wraz z opinią w wyznaczonym terminie sąd kilkakrotnie ponaglał biegłego oraz kolejny raz zastosował kary porządkowe. Akta wraz z opinią zostały zwrócone w dniu 28 kwietnia 2006 r. Ponadto Przewodniczący Wydziału poinformował, iż nieterminowe wywiązywanie się przez [...] G. S. z przyjętych obowiązków spowodowało utratę zaufania sądu do jego osoby jako biegłego sądowego. W tej sytuacji zaprzestano zlecania biegłemu wydawania opinii. Prezes Sądu Rejonowego w [...] pismem z dnia 6 października 2006 r. poinformował, iż [...] G. S. dopuścił się przekroczenia terminów przy wydawaniu opinii w sprawach o sygn. akt : [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Prezes Sądu Rejonowego w [...] pismem z dnia 4 października 2006 r. poinformował, iż [...] G. S. dopuścił się opóźnień w sprawach o sygn. akt : [...],[...],[...] i [...]. W każdej ze spraw sąd ponaglał biegłego o zwrot akt z opiniami, zaś w postępowaniu [...] zastosowano karę porządkową grzywny. Biegły usprawiedliwiał opóźnienia dużą liczbą oraz obszernością innych zleceń. Prezes Sądu Rejonowego w [...] pismem z dnia 5 października 2006 r. poinformował, iż [...] G. S. w postępowaniu o sygn. akt [...] wydał opinię z ponad 2 - miesięcznym opóźnieniem po dwukrotnym monitowaniu przez sąd. Zwłokę również usprawiedliwił wielością zleceń w innych sprawach. Opinia uzupełniająca została wydana także z ponad 2 - miesięcznym opóźnieniem. W sprawie o sygn. akt [...] akta przekazano odwołującemu w dniu 26 kwietnia 2006 r., zakreślając miesięczny termin do sporządzenia opinii. Biegłego ponaglano dwukrotnie o zwrot akt. W dniu 12 sierpnia 2006 r. [...] G. S. ponownie oświadczył, że zwłoka wynikła z wielości i obszerności otrzymanych zleceń w innych sprawach. Sąd zakreślił nowy termin na sporządzenie opinii, którego biegły nie dotrzymał i do dnia 6 października 2006 r. nie zwrócił akt. Jednocześnie Prezes Sądu Rejonowego w [...] podkreślił, iż [...] G. S. opracowuje opinie długo, ale zlecenia dotyczą zawiłych i skomplikowanych spraw, zaś wydane ekspertyzy są rzetelne i pełne. Porównując przedstawione informacje, należy podkreślić, iż odwołujący dopiero po przyjęciu ekspertyzy do wykonania usprawiedliwiał opóźnienia w wydawaniu przedmiotowych opinii wielością innych zleceń. Nie informował sądu o niemożności sporządzenia ekspertyzy w zakreślonym terminie przed podjęciem zlecenia. W tej sytuacji [...] G. S. nie informując sądu o przeszkodzie, uniemożliwiającej terminowe sporządzenie opinii, powodował niemożność podjęcia przez organ orzekający decyzji o ewentualnym powołaniu innego biegłego. Jednocześnie zainteresowany przyjmował kolejne zlecenia sądu i to ze świadomością, iż nie wywiąże się z nich terminowo. Wskazane zachowanie [...] G. S. świadczy o niedopełnieniu obowiązków biegłego. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 1998 r. sygn. akt II SA 1378/98 "każde podejrzenie nierzetelności (...) w wykonywaniu obowiązków biegłego uprawnia do uznania, że biegły nie spełnia podstawowego warunku rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego". W oparciu o wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 1993 r., sygn. akt II - SA - 390/92, pojęcie rękojmi należy łączyć z całością cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących osoby biegłego, składających się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego. Wizerunek ten potwierdza swoim autorytetem Prezes Sądu Okręgowego, przy którym biegły jest ustanowiony. Ponadto jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 13 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA - 115/00, "osoba biegłego nie może być dotknięta żadną skazą, która podważałaby do niej zaufanie". Trafnie zatem uznał Prezes Sądu Okręgowego w [...], iż uchybienia w przestrzeganiu terminów do wydania opinii, stwierdzone w pracy [...] G. S. - podważają do niego zaufanie oraz wskazują, iż nie daje gwarancji rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego. Tym samym odwołujący nie spełnia przesłanki wymaganej od biegłego sądowego, określonej w § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Na decyzję Ministra Sprawiedliwości [...] G. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie i zmianę zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, iż opiniował w sprawach, w których wydanie przez niego ekspertyzy okazało się bardzo czasochłonne i w konsekwencji doprowadziło do przekroczenia terminów zakreślonych przez sąd. Przyznał, iż przyjmował kolejne zlecenia na opracowanie opinii mając świadomość, iż nie będzie mógł w terminie wywiązać się z powierzonego zadania. Uważał bowiem, iż zgodnie z przepisami cyt. rozporządzenia biegły nie może odmówić przyjęcia zlecenia pochodzącego od sądu lub uprawnionego organu. Podkreślił także swoją dotychczasową pozytywną opinię biegłego sądowego. W odpowiedzi na skargę: Minister Sprawiedliwości podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednym z warunków formalnych wymaganych od biegłego sądowego jest posiadanie przymiotu rękojmi należytego wykonywania obowiązków (§ 12 ust. 1 pkt 4 cyt. rozporządzenia), zaś jego osoba nie może być dotknięta żadną skazą, która podważałaby do niego zaufanie (wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA -115/00). [...] G. S. przyczynił się do przewlekłości postępowań w wielu sprawach sądowych, w sposób zawiniony, bowiem wielokrotnie przekroczył terminy zakreślone do wydania opinii. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, [...] G. S. - na żadnym etapie niniejszego postępowania - nie przedstawił przekonywujących argumentów na poparcie swego stanowiska, które pozwalałoby przyjąć, iż nie jest on winny dopuszczenia się zarzucanych mu nieprawidłowości. Działał bowiem w sposób nieodpowiedzialny przyjmując kolejne zlecenia sądu ze świadomością, iż nie będzie mógł ich zrealizować w terminie, a następnie ignorował wezwania sądu zmierzające do uniknięcia przewlekłości postępowania. Wbrew argumentom [...] G. S., tego rodzaju zachowanie nie znajduje usprawiedliwienia ani uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa (§ 16 ust. ust. 2 cyt. rozporządzenia). Natomiast rzutuje negatywnie na ocenę rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego, w ten sposób że podważa jego odpowiedzialność i sumienność oraz nieskazitelny charakter oraz powoduje utratę zaufania sądu. Przytoczone w decyzjach okoliczności przemawiające na niekorzyść skarżącego zostały ustalone, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów art. 80 k.p.a., w oparciu o całokształt materiału dowodowego znajdującego się w aktach niniejszej sprawy, w tym w aktach osobowych skarżącego. W związku z powyższym, Minister Sprawiedliwości w pełni podzielił stanowisko Prezesa Sądu Okręgowego w [...]. [...] G. S. nie powołuje się na żadne nowe okoliczności, które przemawiałyby za zmianą stanowiska Ministra Sprawiedliwości, które zostało wyczerpująco uzasadnione w decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż w toku prowadzonego postępowania nie doszło do naruszenia procedury administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W grę wchodzi kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi nie zaś kryteriów słusznościowych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 z późn. zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga nie zasługuje na uwzględnienie a podniesione w niej zarzuty nie są trafne. Podstawę materialnoprawną kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy § 6 ust. 2 w związku z § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133). Zgodnie z brzmieniem, cyt. wyżej przepisu, § 6 ust. 2 Prezes może zwolnić z funkcji biegłego z ważnych powodów, w szczególności jeżeli nienależycie wykonuje on swoje czynności. Zgodzić się należy z organem, że w niniejszej sprawie zaistniała podstawa prawna do zwolnienia G. S., z funkcji biegłego sądowego. Skarżący przyznał, iż jako biegły sądowy z zakresu budownictwa i szkód górniczych sporządzał po terminie opinie sądowe. Opóźnienia w jego opiniach wynikały z czasochłonności wydawanych opinii i dużej ich ilości. Skarżący przyznał, że przyjmowanie zleceń sądów spowodowane było także obawą o utratę pracy po odmówieniu przyjęcia obowiązku wydania opinii bez możliwości usprawiedliwienia tego odmówienia okolicznościami powszechnie uznanymi za usprawiedliwione jak choroba, podległość służbowa, pokrewieństwo, powinowactwo lub inne okoliczności mogące świadczyć o braku bezstronności. Tego typu usprawiedliwienia w ocenie składu orzekającego nie podważają podstawy rozstrzygnięcia tj. § 6 ust. 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia. Biegły sądowy jest organem pomocniczym wymiaru sprawiedliwości w przypadkach wymagających wiadomości specjalistycznych. Stanowi instytucję sądowego prawa procesowego i musi przestrzegać terminów zakreślonych przez sąd na wydanie opinii, gdyż inaczej dochodzi do przewlekłości postępowania sądowego. Jak zważył NSA w wyroku z dnia 26 maja 1999 r. II SA 806/99 zarówno przepisy kodeksu postępowania cywilnego (art. 278-291 k.p.c), jak również przepisy kodeksu postępowania karnego (art. 176-184 i art. 274 k.p.k.) wymagają od biegłego nie tylko wiedzy i wysokich kwalifikacji, ale także sumienności, rzetelności i bezstronności, co biegły potwierdza w składanym przez siebie przyrzeczeniu przed rozpoczęciem czynności biegłego. Dlatego też każde podejrzenie o brak obiektywizmu i stronniczość w wykonywaniu obowiązków biegłego, brak zrozumienia dla zasady niezawisłości sędziowskiej, powagi i mocy orzeczeń Sądu uprawnia do uznania, że biegły nie spełnia podstawowego warunku rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego. Organy orzekające w sprawie zwolnienia skarżącego z funkcji biegłego były uprawnione do oceny postawy skarżącego zaprezentowanej przy prowadzeniu swoich prywatnych spraw, a w szczególności w aspekcie jego stosunku do sądów i innych organów wymiaru sprawiedliwości. Tak więc Minister Sprawiedliwości mógł rozważać aspekt opóźnień w wydawaniu opinii przez skarżącego także w kontekście nienależytego wykonywania przez niego czynności biegłego sądowego, zwłaszcza, że takie opóźnienia dezorganizowały pracę sądów w konkretnych sprawach. Pojęcie "rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego" było wielokrotnie definiowane i określane w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących osoby biegłego sądowego, składających się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego. Na wizerunek osoby zaufania publicznego składają się takie cechy charakteru jak: szlachetność, prawość, sumienność i bezstronność łącznie (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 1993 r. sygn. akt II SA 390/92). Osoba biegłego sądowego nie może więc nasuwać jakichkolwiek podejrzeń, co do stronniczości, nierzetelności czy braku obiektywizmu i sumienności. Trudno uznać za sumienną osobę, która sporządza opinie sądowe z dużym opóźnieniem co miało miejsce w niniejszej sprawie. Postawione biegłemu zarzuty uprawniają do przyjęcia, że biegły nie spełnia podstawowego warunku rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego. Nie jest bowiem obojętne dla oceny rękojmi należytego wykonywania obowiązków dotychczasowy sposób wykonywania przez niego obowiązków. Opinie sporządzane przez niego były z dużym opóźnieniem co powodowało przewlekłość postępowań sądowych. Akta w niektórych sprawach zostały zwrócone przez biegłego dopiero po nałożeniu na niego kar porządkowych w postaci grzywny. Sposób wykonywania czynności dyskredytuje go w stopniu pozwalającym uznać, że nie daje on rękojmi dalszego, należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego. Skarżący nie podważył ustaleń dokonanych przez organy administracyjne. Nie przedstawił on przede wszystkim konkretnych zarzutów naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego przez te organy, a tylko w przypadku stwierdzenia takich naruszeń, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie byłaby możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji. Z braku uzasadnionych podstaw Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.