VI SA/Wa 1841/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Izabela Głowacka – Klimas Sędziowie : Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi P. S. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich oddala skargę Pan P. S. ubiegał się w 1999 r. o wpis na listę aplikantów radcowskich po ukończeniu aplikacji sądowej. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. ustaliła w 1999 roku limit 27 miejsc dla kandydatów po studiach (Uchwała Nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 roku) i limit 2 miejsc dla kandydatów po innych aplikacjach (uchwała Nr [...] z dnia [...] marca 1999 roku). W wyniku przeprowadzenia konkursu Pan P. S. uzyskał 12 pkt i został sklasyfikowany na 3 miejscu na liście kandydatów po ukończeniu aplikacji sądowej, a więc poza ustalonym limitem przyjęć 2 miejsc dla kandydatów po innych aplikacjach. W związku z powyższym Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 roku odmówiła wpisania Pana P. S. na listę aplikantów radcowskich. Od uchwały tej Pan P. S. złożył odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych w W., która uchwałą nr [...] z dnia [...] października 1999 roku utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Od tej uchwały Pan S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 maja 2000 roku w sprawie II SA 2725/99 uchylił zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę organu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że podstawowe znaczenie ma ocena, czy w świetle obowiązujących kluczowych regulacji dotyczących praw obywateli dopuszczalne jest wydzielenie odrębnego limitu miejsc dla osób legitymujących się ukończeniem z pozytywnym wynikiem innej aplikacji. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że kandydaci wyłonieni po pierwszym etapie konkursu i osoby po innej aplikacji poddane jednoetapowemu postępowaniu kwalifikacyjnemu z zakresu uzupełniającej problematyki powinny mieć równe prawa do ubiegania się o wpis na listę aplikantów radcowskich w ramach łącznego limitu. Pismem z dnia [...] listopada 2000 roku P. S. wezwał Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. do podjęcia uchwały w sprawie jego wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich. W odpowiedzi na to wezwanie Okręgowa Izba Radców Prawnych w T. wystosowała do Pana P. S. pismo z dnia [...] stycznia 2001 roku, w którym poinformowała go, iż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na swój kasacyjny charakter powoduje jedynie to, że w chwili obecnej znajduje się on jak w sytuacji sprzed konkursu, a więc jest w dalszym ciągu kandydatem na aplikanta radcowskiego. Ponieważ nabór na aplikację radcowską poprzedzony jest konkursem, to powinien on przystąpić do takiego konkursu w 2001 roku i uzyskać odpowiednio wysoką lokatę. Konkurs w 2001 roku odbędzie się według nowych zasad, albowiem Krajowa Rada Radców Prawnych w W., będąc związana stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2000r. zmieniła Regulamin postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz prowadzenia list radców prawnych i aplikantów radcowskich. Istota tej zmiany polegała na tym, że zlikwidowano jednoetapowy konkurs dla kandydatów na aplikację radcowską, którzy odbyli inne aplikacje prawnicze. Następnie Okręgowa Izba Radców Prawnych w T. w piśmie z dnia [...] marca 2001 roku poinformowała Pana P. S., że konkurs o wpis na listę aplikantów radcowskich odbędzie się w miesiącu czerwcu 2001 roku, natomiast wniosek z odpowiednimi dokumentami należy złożyć w nieprzekraczalnym terminie do dnia [...] maja 2001 roku. P. S. nie złożył ponownego wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich i nie przystąpił do egzaminu konkursowego w 2001 roku, natomiast w sierpniu 2001 roku skierował skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku na bezczynność Okręgowej Rady Izby Radców Prawnych w T. w przedmiocie złożonego przez niego wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2001 roku Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. na podstawie art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19 poz. 145 z późn. zm.) postanowiła odmówić Panu P. S. wpisania na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu tej uchwały Rada podała, że w związku z wyrokiem NSA z dnia 22 maja 2000 roku w sprawie II SA 2725/99, Krajowa Rada Radców Prawnych dokonała zmiany regulaminu konkursu polegającej na likwidacji konkursu jednoetapowego. Zmianie nie uległ jednakże przepis art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, uzależniający wpis na listę aplikantów radcowskich od wyników konkursu. Pan P. S. przystąpił w 1999 roku do konkursu dla osób ubiegających się o wpis na listę aplikantów radcowskich po innych aplikacjach i wówczas uzyskany wynik nie jest porównywalny z wynikiem osób, które przeszły pełny konkurs. Nie może również uzyskanej przez kandydata liczby punktów przeliczyć w ramach przyjętej wówczas klasyfikacji dla osób przechodzących przez dwa etapy konkursu. Pan S. powinien był, zgodnie z powiadomieniem Rady, przystąpić do ponownego konkursu w 2001 roku, czego nie uczynił, dlatego też jego wniosek o wpis na listę aplikantów radcowskich nie może być uwzględniony. Od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. z [...] października 2001 roku Nr [...] Pan P. S. złożył odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych w W., domagając się jej uchylenia i uwzględnienia jego wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich. Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 roku zaskarżoną uchwałę Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. z dnia [...] października 2001 roku utrzymała w mocy podzielając argumenty zawarte u uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Na uchwałę Nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2001 roku Pan P. S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lipca 2004r. uchylił zaskarżone uchwały. W uzasadnieniu wskazał, iż Uchwały organów obu instancji zapadały na podstawie przepisów podjętych jako uchwały organów samorządowych, wydanych na podstawie delegacji zawartej w art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19 poz. 145 ze zm.). Natomiast Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 roku, sygn. akt P 21/02, opublikowanym w Dz.U. z 4 marca 2004 roku orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, natomiast art. 60 pkt 8b ustawy, o której jest mowa wyżej, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych nie mogą się ostać, albowiem zostały oparte m.in. na przepisach wydanych o niekonstytucyjną delegację zawartą w art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.). W konsekwencji Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. uchwałą z dnia [...] lutego 2005r. nr [...] działajac na podstawie art. 105 § 1 umorzyła postępowanie w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich, podnosząc w uzasadnieniu iż brak jest obecnie ustawowej podstawy dla regulowania zasad a także zarządzania i przeprowadzania naboru na aplikację radcowską. Pismem dnia [...] maja 2005r. P. S. złożył odwołanie od powyższej uchwały kwestionując podstawy umorzenia postępowania, wskazując iż dla rozpoznania sprawy nie jest konieczne przeprowadzenie nowego konkursu. Zdaniem odwołującego się podstawy wpisu na listę aplikantów są inne niż objęte orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Jego zdaniem utrata mocy obowiązującej przez art.60 pkt 8b nie stanowi przeszkody dla rozstrzygania o wpisie na listę aplikantów radcowskich. Krajowa Rada Radców Prawnych po rozpoznaniu odwołania uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., wydaną na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) oraz art. 138 § 1 kpa, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę, wskazując w uzasadnieniu, iż postępowanie należało umorzyć z powodu braku normy prawnej określonej w ustawie o radcach prawnych zezwalającej na przeprowadzenie konkursów na aplikację radcowską. W dniu [...] sierpnia 2005r. P. S. skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę wnosząc o jej uchylenie. Podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu z dnia [...] maja 2005r. Jeszcze raz podkreślił, iż jego zdaniem nie zachodzi żadna ustawowa przyczyna uzasadniająca odmowę wpisu na listę aplikantów radcowskich. Albowiem w stosunku do skarżącego nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia nowego konkursu, a tylko takich konkursów dotyczy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm. zwana dalej p.p.s.a. ). Rozpoznając zatem sprawę pod tym kątem stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania jest skarga na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) oraz art. 138 § 1 k.p.a. W myśl art. 33 ust. 1 i 3 wymienionej wyżej ustawy nabór na aplikację radcowską przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego na aplikację, a wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na podstawie uchwały okręgowej izby radców prawnych właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia. Uzyskanie przez kandydata pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników egzaminu konkursowego (art. 33 ust. 3 ww. ustawy). Tym samym, jednym z warunków wpisania kandydata na listę jest uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego, który jednak w niniejszej sprawie w dacie orzekania przez organy I i II instancji nie mógł być przeprowadzony. Z jednej strony z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r., który orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób niebędących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, natomiast art. 60 pkt 8 b ustawy, o której jest mowa wyżej, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji. Z drugiej strony z powodu braku nowych regulacji prawnych, które przeprowadzanie takiego konkursu umożliwiłyby. Sąd orzekający w sprawie nie mógł podzielić poglądu skarżącego, iż utrata mocy obowiązującej przez art.60 pkt 8b nie stanowi przeszkody dla rozstrzygnięcia o wpisie na listę aplikantów radcowskich, gdyż rozstrzygnięcia te zapadają na podstawie przepisów które zachowały moc obowiązującą. Należy mieć bowiem na uwadze, iż art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych określa sposób wyłaniania kandydatów upoważnionych do wystąpienia z wnioskiem o wpis na listę aplikantów radcowskich. Stosownie do tego przepisu, wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu konkursu przez radę okręgowej izby radców prawnych, który to konkurs przeprowadza się raz w roku. Zasady przeprowadzenia tego konkursu, zgodnie z art. 60 pkt 8b w/w ustawy o radcach prawnych, opracowywała Krajowa Rada Radców Prawnych. Jednakże podstawa określająca te zasady – art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych – na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego - przestała funkcjonować. Zatem nie można było spełnić żądania skarżącego wobec braku możliwości zastosowania art. 33 ust. 2 w/w ustawy, albowiem przepis ten nie przewiduje innej możliwości dokonania wpisu na listę aplikantów radcowskich, jak jedynie skutkiem udziału w konkursie i osiągnięcia przez kandydata wyniku pozytywnego, a podstawa ustalenia zasad przeprowadzenia konkursu przestała istnieć. Stwierdzić, więc należy iż zasadnie Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w T. umorzyła postępowanie powołując się na przesłankę bezprzedmiotowości z art. 105 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie przesłanka bezprzedmiotowości z art. 105 k.p.a. zaistniała, albowiem brak było podstaw prawnych do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, jeżeli podstawa działania organu pierwszej instancji odpadła. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi się w art. 105 § 1, oznacza bowiem że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2004 , str. 470). Skarżący podnosił, iż egzamin zdał przystępując do konkursu w 1999r., a więc spełnia przesłanki do wpisania go na listę aplikantów radcowskich co w jego ocenie potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 maja 2000r. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił jednak stanowiska skarżącego, albowiem z powołanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika przede wszystkim, iż zaskarżone wówczas uchwały samorządu radcowskiego uchylone zostały uwagi na ich sprzeczność z prawem materialnym. Jednocześnie orzeczenie to stanowiło wskazówkę dla organu co do dalszego postępowania odnośnie przeprowadzania konkursów, ze wskazaniem iż brak jest podstaw prawnych do różnicowania kandydatów przystępujących do konkursów ze względu na fakt ukończenia innej aplikacji. Z orzeczenia nie wynikał nakaz wpisania P. S. na listę aplikantów radcowskich. Jednocześnie skarżący ponownie nie przystąpił do konkursu, o którym był zawiadamiany przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. Uznać należy zatem, iż skarżący nie spełniał warunku z art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 z póź. zm. ).