VI SA/Wa 1841/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S.A. z siedzibą w Ł. o dopuszczenie w charakterze uczestnika do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1841/07 ze skargi G. S. A. z siedzibą w G. na postanowienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia stanowiska wobec zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić dopuszczenia H. S.A. do udziału w sprawie G. S.A. z siedzibą w G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...]. W zaskarżonym postanowieniu Prezes URE zawarł stanowisko jako wierzyciel wobec zarzutów skarżącego będącego zobowiązanym zgłoszonych przez niego w toku prowadzonego przez Wojewodę [...] postępowania egzekucyjnego obowiązków o charakterze niepieniężnym. Egzekwowany przez Wojewodę [...] na wniosek Prezesa URE obowiązek określony został w postanowieniu Prezesa URE z dnia [...] października 2001 r. nr [...] i polegał na podjęciu i kontynuowaniu przez G. S.A. dostaw energii elektrycznej dla H. S. A. w Ł. na warunkach określonych w umowie sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług przesyłowych [...] zawartej w dniu [...] lipca 2001 r. W trakcie postępowania sądowoadministracyjnego H. S. A. powołując się na art. 33 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o dopuszczenie jej do udziału w powyższym postępowaniu. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż nie powinien budzić wątpliwości fakt, że wynik niniejszego postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Była ona bowiem beneficjentem postępowania egzekucyjnego toczącego się wobec zobowiązanego, czyli G. S.A. i posiadała bezpośredni interes prawny w tym, aby postanowienie z dnia [...] października 2001 r. będące podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego, było wykonywane zgodnie z jego treścią. H. S. A. podkreśliła, iż przekazanie przez ustawodawcę postanowień wydanych w trybie art. 8 ust. 2 ustawy - Prawo energetyczne na drogę postępowania administracyjnego opartego o konstrukcję dwupodmiotową (wierzyciel - organ, który wydał postanowienie oraz zobowiązany - adresat postanowienia, na którym spoczywa obowiązek wykonania świadczenia niepieniężnego) nie może oznaczać pozbawienia ochrony prawnej rzeczywistego wierzyciela czyli podmiot, wymieniony w postanowieniu, na rzecz którego zobowiązany powinien wykonać obowiązek. Przeciwna interpretacja stałaby w sprzeczności z nakazem prokonstytucyjnej wykładni norm prawnych, wynikającym m.in. z hierarchicznej nadrzędności ustawy zasadniczej nad ustawami zwykłymi. Wnioskodawca powołał przy tym wyrok NSA z dnia 10 marca 1993 r. sygn. akt IV SA 1234/1992, w którym stwierdzono, iż że prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego powinno przysługiwać osobie, która posiadała przymiot strony w postępowaniu orzekającym. Przyjęcie bowiem innego rozwiązania, to jest ograniczenie kręgu podmiotów uprawniających do wniesienia zażalenia do kategorii podmiotów występujących w obrębie ustawy egzekucyjnej, to jest "wierzyciela" i "zobowiązanego" prowadziłoby wprost do zniweczenia celów tej ustawy. H. S. A. zwróciła ponadto uwagę na fakt, iż odpis postanowienia z dnia [...] sierpnia 2007 r. został również przesłany pełnomocnikowi H. S.A., co należy tłumaczyć faktem, że Prezes URE uznawał H. S.A. za podmiot mający interes prawny w rozstrzygnięciu tej sprawy. Kolejnym podnoszonym przez H. S. A. argumentem przemawiającym za zasadnością dopuszczenia jej do udziału w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym był fakt złożenia przez nią wniosku o zawieszenie postępowania przed Sądem Okręgowym [...] wszczętego pozwem wnioskodawcy przeciwko G. S.A. i Skarbowi Państwa (reprezentowanemu przez Prezesa URE) o odszkodowanie. Konieczność zawieszenia postępowania cywilnego wynika bowiem z prejudycjalnego charakteru rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu. Zarówno skarżący, jak i organ odnosząc się do wniosku H. S. A. stwierdzili, że jest on nieuzasadniony i nie zasługuje na uwzględnienie. Prezes URE podkreślił przy tym, iż nie uznał H. S. A. za stronę postępowania egzekucyjnego, ale jedynie przesłał jej do wiadomości swoje postanowienie z dnia [...] sierpnia 2007 r. Zaznaczył, iż zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 22 września 2004 r., sygn. akt OSK 519/04 samo doręczenie korespondencji nie powoduje nabycia uprawnień strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.) udział w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Tak więc kwestią kluczową, decydującą o możliwości dopuszczenia konkretnej osoby, w tym przypadku H. S. A., do postępowania sądowego pozostaje rozstrzygnięcie, czy po jej stronie istnieje interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie zapadłe w zawisłej przed sądem administracyjnym sprawie. Określenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą administracyjnego prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuacje prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Podnieść należy w tym miejscu, że samo pojęcie interesu prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie zostało ustawowo zdefiniowane. Dlatego też ustalając treść tego pojęcia w każdej indywidualnej sprawie należy posiłkować się z jednej strony orzecznictwem, z drugiej bogatym dorobkiem doktryny. W orzecznictwie przyjmuje się, że istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (J. Zimmermana OSP 1997/4/83, glosa aprobująca do uchwały siedmiu sędziów SN z dnia 6 lutego 1996 r.,). Immanentną cechą interesu prawnego pozostaje bowiem bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, na której jest budowany interes prawny, przy czym podkreśla się, iż powiązanie takie musi istnieć pomiędzy organem prowadzącym postępowanie, a każdą ze stron. Natomiast stosunki prawne między stronami, jeżeli nawet istnieją, nie mają w tym przypadku znaczenia (wyrok NSA z 20 kwietnia 2005r., sygn. akt II GSK 37/05). Nie chodzi tu więc o interes faktyczny dający się nawet racjonalnie uzasadnić, lecz o interes prawny, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu (np. wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r. IV SA 1285/98 niepubl.). Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, w ocenie Sądu H. S. A. nie wskazała na istnienie żadnej normy prawnej, z której wynikałyby bezpośrednio dla niej określone prawa i obowiązki uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w niniejszej sprawie w charakterze strony. Wnioskodawca wywodzi interes prawny z faktu posiadania przymiotu strony w postępowaniu orzekającym poprzedzającym postępowaniu egzekucyjne oraz spodziewanym wpływie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na orzeczenie sądu cywilnego dotyczące zasądzenia odszkodowania. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny (zob. wyr. NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Zaskarżone przez G. S.A. postanowienie Prezesa URE wydane zostało w toku prowadzonego na wniosek organu przez Wojewodę [...] postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zaznaczenia wymaga fakt, iż ustalony w treści w/w ustawy krąg podmiotów, którym przysługuje przymiot strony, jest ograniczony. Stronami tegoż postępowania są: zobowiązany, na którym ciąży wykonanie obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji, stanowiącej podstawę prawną prowadzonej egzekucji oraz wierzyciel, jako podmiot uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z decyzji organu administracji publicznej. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2001 r. , sygn. akt IV SAB 129/00 podkreślono, iż stronami w postępowaniu egzekucyjnym są wierzyciel i zobowiązany, na którym ciąży wykonanie rozstrzygnięcia zawartego w decyzji stanowiącej tytuł wykonawczy. Brak jest natomiast podstaw do udziału w tym postępowaniu - jako strony - osób zainteresowanych wykonaniem nałożonego na zobowiązanego obowiązku. Na gruncie niniejszej sprawy nie można więc podzielić argumentacji wnioskodawcy, iż jego interes prawny wynika z szerokiego sformułowania pojęcia "interes prawny" w art. 28 kpa, rozumianego jako interes prawny oparty o normę prawa materialnego, bez względu na dziedzinę prawa, w której taka norma się znajduje. Krąg stron postępowania egzekucyjnego nie jest bowiem tożsamy z kręgiem stron poprzedzającego je postępowania orzekającego. W konsekwencji poza tymi podmiotami inne osoby mogą brać udział w postępowaniu egzekucyjnym jedynie, jeżeli wyraźny przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza taką formalnoprawną ingerencję w tok tego postępowania innych podmiotów spoza tego kręgu. Przykładowo wskazać tu można na art. 110 b cyt. ustawy rozszerzający krąg uczestników postępowania egzekucyjnego z nieruchomości o inne osoby, niebędące wierzycielem i zobowiązanym. Umieszczenie w ustawie powyższego przepisu ewidentnie przemawia za zawężeniem kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w stosunku do regulacji z art. 28 kpa. W przypadku bowiem odpowiedniego zastosowania normy z art. 28 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podmioty wymienione w art. 110 b ustawy mieściłyby się w kręgu stron postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. W konsekwencji przepis ten byłby zbędny. Tak więc o ile ustawodawca przyznał przymiot strony postępowania egzekucyjnego z nieruchomości przy egzekucji należności pieniężnych, innym osobom, oprócz wierzyciela i zobowiązanego, a contrario, w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym, jak w sprawie będącej przedmiotem zaskarżenia, przymiot strony przysługuje jedynie wierzycielowi i zobowiązanemu. Sąd nie podzielił również argumentu wnioskodawcy, zgodnie z którym za dopuszczeniem do udziału w niniejszej sprawie w charakterze strony przemawia realizowane w odrębnym postępowaniu cywilnym prawo do odszkodowania dochodzonego solidarnie od skarżącego i Skarbu Państwa reprezentowanego przez skarżony organ. Takie postępowanie bowiem rodzi jedynie interes faktyczny, czysto finansowy w sprawie, który jednakże może być chroniony na gruncie właśnie tego postępowania cywilnego przed właściwym sądem powołanym do rozstrzygania tego rodzaju sporów. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że H. S. A. nie wykazała, iż wynik sprawy ze skargi G. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki dotyczy jej interesu prawnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.