VI SA/Wa 185/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: Natalia Charewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi J. B. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] maja 2004 roku Nr [...]; 2. stwierdza, że uchwały o których mowa w punkcie 1 nie podlegają wykonaniu. W podaniu z dnia [...] stycznia 2003r. J. B., skarżący w niniejszej sprawie, wystąpił do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o dopuszczenie go do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską w roku 2004/2005 i wpis na listę aplikantów radcowskich. Egzamin został przeprowadzony w dniu [...] kwietnia 2004r. i w jego wyniku J. B. uzyskał łącznie 111,5 pkt (z obydwu etapów). Uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2004r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] działając na podstawie art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (tj. Dz.U. nr 123, poz. 1059 ze zm.) oraz § 1 uchwały nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2001r. w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską oraz ustalenia wysokości opłaty konkursowej w brzmieniu nadanym uchwałą nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2003r. odmówiło J. B. wpisu w 2004r. na listę aplikantów radcowskich prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. W uzasadnieniu uchwały podniesiono, iż wnioski o dopuszczenie do udziału w konkursie zgodnie z § 1 cytowanej uchwały Rady IORP w [...] przyjmowane były w okresie od [...] stycznia 2004r. do [...] lutego 2004r. i w tej sytuacji, mimo wydania w dniu 18 lutego 2004r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P21/02 stwierdzającego niezgodność art. 60 pkt 8 b ustawy o radcach prawnych z art. 17 i 87 ust. 1 Konstytucji RP postępowanie konkursowe było kontynuowane na dotychczasowych zasadach. W wyniku konkursu J. B. uzyskał jednak 111,5 pkt, a taka ilość punktów nie kwalifikuje go do wpisania na listę aplikantów radcowskich roku 2004r. W odwołaniu od tej uchwały J. B. podniósł w swych obszernych wywodach, iż uchwała została wydana na podstawie niezgodnego z Konstytucją stanu prawnego, który utracił moc z chwilą opublikowania w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2004r., co oznacza, że powołane w decyzji przepisy i akty wewnętrzne nie mogły stanowić jej ważnej podstawy prawnej. Nadto podniósł, że został oceniony niesprawiedliwie i niezgodnie z rzetelnym zastosowaniem nawet tych kryteriów, które obowiązywały w okresie, kiedy były składane wnioski o wpis. Podał też, że uczestnikiem komisji egzaminacyjnej był Z. K. wiceprezes KRRP, a więc organu odwoławczego. Uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2004r. wydaną na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 1 powołanej ustawy Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymała zaskarżoną uchwałę w mocy. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że konkurs został przeprowadzony na podstawie art. 33 ust. 2 powołanej ustawy i zgodnie z § 22-252 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art. 60 pkt 8 cyt. ustawy. W wyniku tego postępowania J. B. uzyskał 111,5 pkt, a więc poza limitem ustalonym na 120 pkt, i z tego też względu odmówiono mu wpisu na listę aplikantów radcowskich. Nadto podniesiono, że Trybunał Konstytucyjny uznał, iż przepisy na podstawie których przeprowadzane są konkursy na aplikantów radcowskich są sprzeczne z Konstytucją jednakże w uzasadnieniu wyroku stwierdził, iż przedmiotem jego bezpośredniej oceny były wskazane w pytaniach prawnych ustawowe przepisy upoważniające, nie zaś treść wydanych na ich podstawie aktów wewnętrznych samorządu radcowskiego, a Trybunał stoi przy tym na stanowisku, że przepisy dotychczasowe, także w zakresie orzeczenia o ich niegodności z Konstytucją – do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał – korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi następstwami, co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego. W skardze na tę uchwałę J. B. wniósł o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skargi nawiązującym do wywodów i stanowiska przedstawionego w odwołaniu skarżący podniósł, że podstawą prawną ww. uchwał, w których dokonano rozstrzygnięcia, czy wynik postępowania konkursowego odpowiada czy nie ustalonemu na 120 pkt limitowi, była treść poprzednich uchwał organów samorządu zawodowego radców prawnych, wydanych na podstawie art. 60 pkt 8 b cyt. ustawy, a przepis art. 60 pkt 8 b tej ustawy został ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego uznany za niezgodny z Konstytucją. Tym samym z dniem 4 marca 2004r. (tj. z dniem wejścia w życie wyroku TK) powołany przepis utracił moc obowiązującą i od tego dnia uchwały powołane w zaskarżonej uchwale pozbawione zostały podstawy ich obowiązywania. Dalsze ich stosowanie, zdaniem skarżącego, oznacza wydanie decyzji na podstawie nieobowiązujących przepisów, tj. bez podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę Krajowa Izba Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. l34 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę wg powołanych kryteriów Sąd uznał, że jest ona zasadna, bowiem zaskarżone uchwały naruszają prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności. Wprawdzie zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych i uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] również jako podstawę prawną podała art. 33 tej ustawy, to jednak postępowanie administracyjne wszczęte w zw. z wnioskiem skarżącego o dopuszczenie do egzaminu i wpisanie na listę aplikantów radcowskich w tym przeprowadzenie egzaminu konkursowego i ustalenie jego wyników odbyło się na zasadach określonych w regulaminie postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych wydanego na podstawie art. 60 pkt 8 powołanej ustawy, co zresztą Krajowa Rada przyznała wprost w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Powołany przepis stanowiący podstawę prawną wydania regulaminu przeprowadzenia egzaminu, w którym skarżący uczestniczył, został uznany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004r. sygn. akt P 21/02 za niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Regulamin, na podstawie którego przeprowadzono konkurs został zatem wydany na podstawie niezgodnego z Konstytucją RP upoważnienia ustawowego, bo z naruszeniem w/cyt. jej przepisu. Regulamin konkursu będący wewnętrznym aktem organów samorządu radcowskiego nie mógł stanowić podstawy podjęcia uchwały, co do obywateli, którzy nie podlegali temu organowi samorządowemu. Kryteria oceny kandydatów poprzez przeprowadzenie konkursu powinny być określone w aktach prawa powszechnie obowiązującego, albowiem tylko te akty prawa mogą stanowić podstawę prawną decyzji (por. wyrok NSA, Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, z dnia 20 kwietnia 19944r. sygn. akt SA/Kr 1428/93)/ Zasadniczą kwestią w rozpoznawanej sprawie jest wydanie zaskarżonych uchwał w zmienionym stanie prawnym wskutek wejścia w życie z dniem 4 marca 2004r. w/cyt. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Z mocy tego wyroku zasady przeprowadzania egzaminu konkursowego określone w regulaminie powołanym w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wydanym na podstawie art. 60 pkt 8 b cyt. ustawy w dniu przeprowadzenia egzaminu, tj. w dniu [...] marca 2004r. nie obowiązywały. Trybunał Konstytucyjny w tymże wyroku nie wprowadził bowiem warunku obowiązywania art. 60 pkt 8 b powołanej ustawy przez czas określony od wejścia w życie orzeczenia. Należy przy tym wskazać, iż orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Stwierdzając, iż przepis art. 60 pkt 8 b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP Trybunał Konstytucyjny pozbawił go mocy obowiązującej, co nastąpiło w dniu 4 marca 2004r. (tj. w dniu wejścia wyroku w życie). Zatem zastosowanie zasad przeprowadzenia egzaminu ustanowionych na podstawie tego przepisu, po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stanowiło oparcie postępowania na przepisie aktu normatywnego niestanowiącego już upoważnienia do przeprowadzania tego postępowania. W tym względzie pozostaje bez istotnego znaczenia podnoszona przez Radę OIRP w [...] w uzasadnieniu uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2004r. okoliczność, iż wnioski o dopuszczenie do udziału w konkursie przyjmowane były w okresie od [...] stycznia 2004r. do [...] lutego 2004r., tj. przed wejściem w życie ww. wyroku. Nie ta bowiem data przyjmowania wniosków stanowi o tym, jaki stan prawny winien być w przedmiotowym postępowaniu i rozstrzygnięciu uwzględniony. Egzamin, co w sprawie bezsporne, został przeprowadzony po utracie mocy obowiązującej przepisu art. 60 pkt 8 b cyt. ustawy, a zatem w sytuacji, gdy nie istniała już podstawa prawna określająca zasady, wg których ustalono jej wynik mający wpływ na treść podjętych uchwał. Postępowanie zostało zatem przeprowadzone bez podstawy prawnej określającej jego zasady, a skutkiem tego stanu rzeczy jest wydanie uchwał dotkniętych wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku, zaś o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.