VI SA/Wa 1851/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Asesor WSA Danuta Szydłowska Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. I. i G. I. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżących J. I. i G. I. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] nakładającą na G. I. i J. I. prowadzących Przedsiębiorstwo Transportowe D. spółka cywilna karę pieniężną w wysokości 11 340,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Do jej wydania doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia [...] stycznia 2008 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] na drodze powiatowej nr [...] na odcinku [...] zatrzymał do kontroli pojazd nr rej. [...] wraz z naczepą nr rej. [...] będący własnością G. I. i J. I. prowadzących Przedsiębiorstwo Transportowe D. spółka cywilna, kierowany przez S. S.. Pojazd członowy został skierowany do punktu ważenia znajdującego się przy drodze krajowej nr [...] na odcinku [...]. Poddano pojazd procesowi ważenia i z tej czynności również sporządzono stosowny protokół z załącznikami. W protokole kontroli ważenia [...] stwierdzono, że na drodze powiatowej [...] dopuszczalny jest nacisk pojedynczej osi napędowej - 8 ton. Stwierdzono również, że dokonano ważenia pojazdu przenośnymi wagami do pomiarów statycznych, których numery wskazano w protokole. W protokole zaznaczono też, że wagi posiadały legalizację Urzędu Miar w [...], a kierowca miał możliwość sprawdzenia zgodności numerów fabrycznych wag ze świadectwami legalizacji oraz protokół pomiaru pochyłości terenu na stanowisku do ważenia pojazdów. Kierowca został także poinformowany przed rozpoczęciem czynności kontrolnych o zasadach kontroli nacisków osi i masy pojazdów przy użyciu wag samochodowych do pomiarów statycznych oraz podpisał okazaną mu instrukcję ważenia pojazdów. W wyniku ważenia stwierdzono następujące naciski na osie: na oś pierwszą pojedynczą, nienapędową - 4,80 t, na oś drugą wielokrotną, podwójną napędową- 20,33 t, na oś trzecią, pojedynczą nienapędową – 8,82 t, na oś czwartą wielokrotną, podwójną nienapędową -17,45 t, masę rzeczywistą zespołu -51,40 t. Stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych nacisków: na podwójnej osi napędowej o 5,83 t, na pojedynczej osi nienapędowej o 0,82 t na podwójnej osi nienapędowej -2,95 t przekroczenie dopuszczalnej masy zespołu pojazd o 9,40 t. Protokół kontroli i załącznik do protokołu dotyczącego ważenia pojazdu kierowca S. S. podpisał bez zastrzeżeń. Do powyższego protokołu ważenia dołączono w charakterze załączników, podpisane przez kierowcę: 1) wyniki ważeń przeprowadzonych w trakcie kontroli, 2) instrukcję ważenia pojazdów, 3) protokół kontroli, 4) protokół pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów w miejscowości P., 5) ważne świadectwo legalizacji wag nieautomatycznych, elektronicznych, przenośnych użytych do ważenia. Pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. organ zawiadomił G. I. i J. I. o wszczęciu postępowania. J. I. udzielił pełnomocnictwa do występowania w postępowaniu związanym z kontrolą R. K., który zapoznał się z aktami postępowania i zaznaczył, że odmówiono mu okazania instrukcji obsługi wag, a w piśmie procesowym wskazał, że nieudostępnienie tego dokumentu narusza prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu. Wskazał, że instrukcja ważenia wydana przez producenta jest jedynym dokumentem, na podstawie którego strona może dokonać oceny prawidłowości przeprowadzenia kontroli oraz przygotowania miejsca do ważenia. Zaznaczył, że miejsce ważenia nie zostało skontrolowane przez geodetę uprawnionego. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] powołując się na art. 13g ust. 1 i 2, art. 40c ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 19 z 2007 r. poz. 115 – dalej zwana u.d.p.), § 3 i § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów i ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2003 r. Nr 32 poz. 262 z późn. zmianami), art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108 z 2005 r. poz. 908), art. 104 § 1 Kpa nałożył na skarżących karę pieniężną w wysokości 11 340,00 zł. W uzasadnieniu wskazał, że dopuszczalny nacisk na oś pojedynczą na drodze powiatowej wynosił 8 t. Organ wyjaśnił sposób obliczenia wysokości kary. Wskazał, że ponieważ stwierdzono nacisk podwójnej osi napędowej 20,33 t, wobec dopuszczalnego nacisku osi podwójnej napędowej wynoszącego 14,5 t, zgodnie z załącznikiem nr 2 do u.d.p. p.6.9.d i 6.9.e - kara wynosi 6060,00 zł. Dopuszczalny nacisk osi pojedynczej nienapędowej wynosił 8 t. W wyniku ważenia stwierdzono nacisk 8,82 t. Zgodnie z p. 6.1.c powołanego załącznika za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osi pojedynczej nienapędowej przyczepy kara wynosi 1320,00 zł. Dopuszczalny nacisk na osi podwójnej pojazdów silnikowych przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i nie mniejszej niż 1,8 m osi wynosi 14,5 t. W wyniku ważenia stwierdzono 17,5 t. Za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osi podwójnej pojazdów silnikowych przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i nie mniejszej niż 1,8 m osi zgodnie z p.6.4.d załącznika nr 2 do u.d.p. - kara wynosi 3360,00 zł. Dopuszczalna masa całkowita zespołu wynosiła 42 t. Wobec stwierdzenia w wyniku ważenia, że masa ta wyniosła 51,40 t, przekroczenie wynosi 9,40 t. Za przekroczenie to zgodnie z p. 9.11 b. Załącznika nr 2 do u.d.p. - kara wynosi 600,00 zł. Decyzja ta została w dwóch egzemplarzach doręczona R. K. Odwołanie od decyzji wniósł R. K. pełnomocnik J. I. Powołał się na rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35 poz. 316) i zarzucił, że ważenie odbywało się w miejscu do tego nie przygotowanym zgodnie z tym rozporządzeniem, nie okazano stronie instrukcji obsługi wag i nie podano, czy wagi posiadały legalizację. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną wskazał art.138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 13 ust. 1 p.2, art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 40c u.d.p., lp. 6 p.1 lit. c, p. 4 lit. d, p. 9 lit. d i e, lp. 9 p. 11 lit. b załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu organ ponownie wyjaśnił dopuszczalny nacisk na drodze oraz sposób obliczenia kar za poszczególne przekroczenia. Ponadto zwrócił uwagę, iż powołane przez stronę rozporządzenie z 10 lutego 2004 r. już nie obowiązuje i zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń, wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188 z 2007 r. poz. 1345), dalej zwane rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. Oba cytowane rozporządzenia dotyczą wag do ważenia pojazdów w ruchu. W czasie kontroli używane były natomiast wagi przenośne do pomiarów statycznych, na których pojazd w czasie ważenia jest unieruchomiony. Wagi do pomiarów statycznych powinny spełniać jedynie wymogi określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183 z 2003 r. poz. 1791), dalej zwane rozporządzeniem Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. Rozporządzenie to nie wprowadzało szczególnych warunków dla miejsca ważenia i nie określa procedury ważenia ani konieczności okazywania dokumentów legalizacyjnych. Mimo to organ korzysta wyłącznie z miejsc wypoziomowanych, zbadanych i zatwierdzonych, a miejsce ważenia posiada taki dokument wystawiony przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, zaś spadki terenu mieszczą się w granicach przewidzianych dla pomiarów dynamicznych (dla ważenia pojazd w ruchu). Kierowcy okazano dokumenty legalizacji wag, a zdaniem organu nie ma potrzeby okazywania instrukcji ich obsługi. Skargę na tę decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. I. w imieniu swoim i G. I. Wniósł o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucał wadliwość ważenia tj. nie dostosowanie miejsca ważenia do wymogów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. Wskazał, że nie wiadomo, czy pracownicy GDDKiA, którzy przygotowywali miejsce ważenia mają uprawnienia geodezyjne, oraz czy urządzenia użyte do badania pomiaru nierówności terenu posiadały ważne świadectwa legalizacyjne. Wskazał, że ładunek drewna namókł w czasie transportu, co wpłynęło na jego wagę. Ładunek mógł być niedokładnie rozmieszczony w czasie załadunku, a przedsiębiorca nie jest obecny przy załadunku i nie ma na niego wpływu. Jest to więc okoliczność z art. 93 ust. 7 u.t.d. Z § 3 p.3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. wynika, że dotyczy ono także pojazdu nieruchomego, a więc ważeń statycznych i powinno być zastosowane w sprawie niniejszej. Instrukcja obsługi wag pozwala na zbadanie prawidłowości warunków ważenia, a jej nieokazanie narusza praworządność. Wskazał też, że ponieważ wniósł skargę na organ postępowanie w sprawie niniejszej powinno zostać zawieszone do czasu jej rozpoznania na podstawie art. 97 § 1 p. 4 Kpa. Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i ponownie wyjaśnił, że rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. reguluje ważenia przy pomocy wag do ważenia pojazdów w ruchu, zaś w trakcie kontroli użyto wag przenośnych, nieautomatycznych do stacjonarnego ważenia pojazdów. Instrukcja obsługi wag jest dokumentem technicznym i nie stanowi dokumentacji sprawy o charakterze procesowym. Rozpatrzenie skargi nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania. Ładunek powinien być tak umieszczony, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1270) dalej zwanej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Kontrolując w ten sposób zaskarżone decyzje Sąd stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc uzasadniona. W sprawie niniejszej z protokołu kontroli i załączników do protokołu kontroli wynika, że ważenia dokonano przenośnymi wagami do pomiarów statycznych, dokumenty dotyczące wag (ważne świadectwa legalizacji) i terenu (protokół pomiaru pochyłości) zostały okazane kierowcy. Kierowca został pouczony o przebiegu ważenia i podpisał instrukcję ważenia pojazdów, a do samej czynności nie zgłosił żadnych zastrzeżeń. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika jednak, czy ważenia dokonano prawidłowo, bowiem nie wiadomo, kto i na jakiej podstawie opracował instrukcję ważenia pojazdów i czy instrukcja ta jest zgodna z wymogami przewidzianymi dla wag użytych do ważenia w toku kontroli. Dla wag nieautomatycznych, przenośnych, elektronicznych do pomiarów statycznych wymogi te nie wynikają z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, co nie oznacza, dowolności sposobu ważenia. Organ trafnie wskazał, że przywołane przez stronę rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. dotyczy stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu. Takie wagi nie były używane w czasie kontroli, stąd przepisy powołanego rozporządzenia nie są przydatne do określenia warunków przeprowadzania ważenia przy użyciu innych wag tj. wag przenośnych, nieautomatycznych, elektronicznych do ważenia statycznego. Wskazać trzeba, że jak wynika ze świadectw legalizacji użyte wagi zostały wyprodukowane w 2001 r. i uzyskały ponowne świadectwa legalizacji dnia 15 maja 2006 r. Użyte w czasie kontroli wagi w dacie wydawania świadectwa legalizacji podlegały uregulowaniom cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, co oznacza, że wagi, mające ważną legalizację, spełniały wymagania określone w tym rozporządzeniu. Rozporządzenie określało m.in. konstrukcję i wykonanie wag oraz niektóre warunki ich użytkowania. Omawiane rozporządzenie obowiązywało tylko do dnia 31 grudnia 2007 r., zatem w dacie kontroli ([...] stycznia 2008 r.) już nie obowiązywało. Rozporządzenie z 3 października 2003 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26 z 2008 r. poz. 152). To ostatnie rozporządzenie weszło w życie 4 marca 2008 r. tj. po kontroli. Określa ono zakres sprawdzeń dokonywanych w czasie legalizacji ponownej wag nieautomatycznych oraz sposób i metody sprawdzeń, zatem nie wpływa na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej, bowiem użyte wagi posiadały ważną legalizację dokonaną na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Jak wynika z powyższego w dacie kontroli żadne z powołanych rozporządzeń nie obowiązywało (pierwsze już nie, a drugie jeszcze nie). Jednak, ponieważ użyte do kontroli wagi nieautomatyczne posiadały legalizację ważną do dnia 31 maja 2008 r., mogły być użyte do ważenia i spełniały wymogi zawarte w rozporządzeniu z 3 października 2003 r. m.in. dotyczące cech wag i niektórych warunków ważenia (por. § 20, 21, 22, 23 rozp.). Świadectwo legalizacji stanowi potwierdzenie posiadania przez wagi cech określonych rozporządzeniem z 3 października 2003 r. Ani z rozporządzenia, ani ze świadectwa legalizacji nie wynika jednak sposób przeprowadzania ważenia tj. ustawienie wag, wypoziomowanie terenu, dopuszczalne pochylenie terenu, sposób najazdu na wagę, możliwość lub konieczność użycia podkładek pod koła samochodu itd., a są to okoliczności, które mogą mieć wpływ na prawidłowość funkcjonowania wag i co z tym idzie, na rzetelność wyniku ważenia. Ze zgromadzonego przez organ materiału nie wynika informacja, czy waga sygnalizuje automatycznie np. sygnałem świetlnym, dźwiękowym lub blokadą działania nieprawidłowość użytkowania, wadliwy najazd pojazdu, wadliwe ustawienie wag. Rację ma skarżący, że wskazane warunki gwarantujące prawidłowe funkcjonowanie wag muszą wynikać z instrukcji użytkowania wag pochodzącej od producenta, zatem wobec braku uregulowań prawnych w tym względzie, zasadne jest przedstawienie wymogów producenta wag, co do sposobu ich użytkowania i wykazanie w sposób pewny i jasny dla kontrolowanego, że wagi były użytkowane tak jak należy, a wynik ważenia jest prawidłowy. Uznać należy, że wobec zakwestionowania przez stronę prawidłowości procesu ważenia, to organ powinien wykazać, że ważenie przebiegało w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wag. Nieustalenie prawidłowości sposobu ważenia stanowi nieustalenie okoliczności mającej zasadnicze znaczenie dla prawidłowości rozstrzygnięcia, bowiem wadliwe ważenie może skutkować wadliwym wynikiem ważenia. W tym stanie rzeczy niewykazanie, że ważenie odbywało się zgodnie z wymogami instrukcji użytkowania wag stanowi niewyjaśnienie okoliczności istotnej dla sprawy i narusza art. 77 § 1 Kpa, zaś niedopuszczenie wskazanego przez stronę dowodu z instrukcji użytkowania wag narusza art. 78 § 1 Kpa. Oba uchybienia procesowe mogły mieć wpływ na wynik sprawy i uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazać należy ponadto, że z akt nie wynika, czy decyzja I instancji została doręczona G. I., który jako wspólnik spółki cywilnej jest przedsiębiorcą i stroną postępowania, w którym powinien uczestniczyć osobiście lub przez pełnomocnika. W aktach znajduje się pełnomocnictwo udzielone R. K. tylko przez J. I. i brak jest dowodu doręczenia decyzji G. I., są natomiast dwa dowody jej doręczenia R. K. W tym stanie rzeczy wymaga wyjaśnienia, czy decyzja I instancji została skutecznie doręczona G. I.. Nie są trafne zarzuty skargi dotyczące wpływu zawilgocenia ładunku i rozmieszczenia towaru na wynik ważenia. Rzeczą przedsiębiorcy jest zapewnienie należytego rozmieszczenia ładunku i zabezpieczenie towaru przed zawilgoceniem i związanym z tym zwiększeniem jego ciężaru. Odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i dopuszczalnych nacisków na osie jest odpowiedzialnością za skutek, zatem sam wynik ważenia potwierdzający przekroczenia parametrów ustawowych wystarcza do nałożenia kar pieniężnych. Dla jej zaistnienia nie ma więc znaczenia nieobecność przedsiębiorcy przy załadunku ani warunki atmosferyczne. Rozpatrując sprawę ponownie organ ustali skuteczność doręczenia decyzji I instancji, a także doprowadzi do uzupełnienia postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia, czy instrukcja ważenia pojazdów jest zgodna z instrukcją obsługi wag i czy ważenie odbywało się w sposób zgodny z zaleceniami producenta wag, gwarantujący prawidłowość wyniku ważenia. Zważywszy powyższe działając na podstawie art. 145 § 1 p. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 Kpa i 78 § 1 Kpa oraz 109 § 1 Kpa Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 210 § 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. i zasądził kwotę 400 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.