VI SA/Wa 1870/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz L. D. kwotę 2200 (dwa tysiące dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. na podstawie art. 94 w związku z art. 315 ust. 3 oraz art. 49 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 100 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 324, dalej pwp) po rozpatrzeniu zgłoszenia oznaczonego numerem [...] dokonanego przez L. D. odmówił udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Opryskiwacz sadowniczy ciągniony dwuosiowy". Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] lutego 2019 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek L.D. o udzielenie prawa ochronnego na wzór użytkowy: "Opryskiwacz sadowniczy ciągniony dwuosiowy". W skrócie opisu zgłoszonego wzoru użytkowego wskazano, że Opryskiwacz sadowniczy ciągniony dwuosiowy, zawiera ramę nośną z dwoma osiami wleczonymi, na której znajduje się zbiornik na ciecz opryskową, a ponadto z przodu ramy nośnej znajduję się zaczep do haka, a z tyłu ramy nośnej znajduje się kolumna opryskowa, znamienny tym, że przednia oś przednia jest osią wleczoną skrętną Pismem z dnia [...] marca 2021 r. zawiadomiono Zgłaszającego, że zebrane dowody i materiały, dotyczące zgłoszenia, mogą świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania prawa ochronnego. Urząd poinformował, że zgłoszenie nie nadaje się do ochrony, ponieważ w zastrzeżeniach ochronnych nie został sprecyzowany jasno zakres ochrony, co nie pozwala na jego wyróżnienie ze stanu techniki i przemysłowe zastosowanie. W uzasadnieniu swojego stanowiska Organ podał, że zgodnie z art. 94 pkt. 1 pwp wzorem użytkowym jest nowe i nadające się do przemysłowego zastosowania rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu lub budowy przedmiotu o trwałej postaci (...)". Zaznaczył, że podstawę do wyznaczenia zakresu żądanej ochrony stanowią zgodnie z ustawą zastrzeżenia ochronne. W przedstawionych przez Zgłaszającego zastrzeżeniach nie została określona żadna konkretna cecha techniczna, pozwalająca wyróżnić zgłaszane rozwiązanie ze stanu techniki. W ocenie Organu wskazanie poszczególnych elementów opryskiwacza oraz wskazanie jedynie własności bliżej nie sprecyzowanej "osi" nie mogą stanowić podstawy do udzielenia prawa ochronnego. W zgłoszeniu nie została określona żadna konkretna cecha wyróżniającej budowy opryskiwacza, a tym samym nie scharakteryzowane zostało żadne konkretne rozwiązanie techniczne, mogące stanowić przedmiot wzoru użytkowego wedle zgłoszenia. Urząd stwierdził, że ze względu na bardzo ogólne ujęcie cech zgłaszanego opryskiwacza, wyłącznie poprzez opisanie własności jego elementu składowego, przedmiot oraz zakres żądanej ochrony pozostają niejasne. Zdaniem organu cecha taka że "oś przednia jest osią wleczoną skrętną, której koła mogą się swobodnie skręcać" pokazuje jedynie możliwości jakie posiada oś, jednak bez ujawnienia szczegółów budowy zgłaszanego rozwiązania. Wskazywana własność wynika bezpośrednio z konkretnej budowy urządzenia, która jednak nie została określona w zgłoszeniu. Ze względu na fakt, że w zgłaszanym wzorze szczegółowa budowa (konstrukcja) przedmiotu zgłoszenia pozostaje niejasna i nie wiadomo dokładnie wedle jakich wyróżniających cech technicznych miałoby ono być chronione, Urząd stwierdził, że na takie rozwiązanie nie może zostać udzielone prawo ochronne. Zgłaszający w odpowiedzi na zawiadomienie z dnia [...] marca 2021 r. przedstawił nową wersję zastrzeżeń. Ponadto wskazał, że przeredagowane zastrzeżenie niezależne jego zdaniem spełnia wymogi ustawowe oraz wyjaśnił, że jego zdaniem "nie jest istotnym dla budowy opryskiwacza szczegółowa budowa poszczególnych części składowych, np. budowa osi wleczonej przedniej ze skrętnymi kołami, gdyż takie osie są powszechnie znane". Zgłaszający wyraził także swoje wątpliwości co do zarzutu niemożliwości odtworzenia zgłaszanego rozwiązania ze względu na nieujawnienie konkretnych cech rozwiązania wyróżniających w rozumieniu technicznym. Urząd Patentowy po ponownej analizie zgłoszenia oraz po zapoznaniu się z argumentacją Zgłaszającego oraz nową wersją zastrzeżeń stanął na stanowisku, że przedmiotowe rozwiązanie zostało ujęte na tyle niejasno, że nie jest możliwe jego wyróżnienie ze stanu techniki i w konsekwencji jego przemysłowe odtworzenie w sposób powtarzalny z tym samym skutkiem. Zmiany wprowadzone w zastrzeżeniach ochronnych w odniesieniu do poprzedniej wersji zastrzeżeń w żadnym stopniu nie zmieniają istoty zarzucanej niejasności. W ocenie Organu określenia, że koła "mogą się swobodnie skręcać" oraz że "są swobodnie skrętne" są nieprecyzyjne i tak samo nie określają budowy zgłaszanego opryskiwacza. Do obu tych bardzo zbliżonych sformułowań aktualny jest zarzut z zawiadomienia, że opisują jedynie potencjalne możliwości, a nie stanowią konkretnej cechy budowy. Na podstawie przedstawionego opisu oraz zastrzeżeń ochronnych, nie wiadomo jaką konkretnie szczegółową budowę, pozwalającą wyróżnić go ze stanu techniki, posiada przedmiotowy opryskiwacz. Nie stanowi bowiem konkretnej cechy wyróżniającej w rozumieniu technicznym określenie jedynie możliwości jakie posiada oś opryskiwacza, bez ujawnienia środków technicznych jakimi posługuje się twórca wedle zgłoszenia w celu ich realizacji. Jasne i precyzyjne określenie konkretnej postaci wzoru, zgodnie z art. 94 ustawy pwp, stanowi warunek konieczny dla udzielenia ochrony na przedmiotowe rozwiązanie. Jak twierdzi sam Zgłaszający, osie (wleczone ze skrętnymi kołami) są powszechnie znane, stąd uzasadniona jest konieczność takiego określenia budowy zgłaszanego rozwiązania, aby było ono odróżnialne od innych znanych rozwiązań, aby nie budziło wątpliwości jakie cechy posiada przedmiotowy wzór i czy są one różne od rozwiązań znanych ze stanu techniki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. D. (skarżący) zarzucił: Naruszenie przepisów postępowania, mające istotne znacznie dla wyniku sprawy: - art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 256 ust. 1 pwp, poprzez brak dokładnego wyjaśniania stanu fatycznego sprawy oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału zgromadzonego w sprawie, co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalony i błędnie oceniony stan faktyczny, między innymi poprzez błędne przyjęcie, że: - określenie "koła są swobodnie skrętne" nie stanowi cechy pozwalającej wyróżnić rozwiązanie ze stanu techniki, podczas gdy taką cechę stanowi; - określenie "koła są swobodnie skrętne" nie stanowi cechy pozwalającej na przemysłowe odtworzenie rozwiązania w sposób powtarzalny z tym samym skutkiem, podczas gdy taką cechę stanowi; - określenie "koła są swobodnie skrętne" było nieprecyzyjne i nie określało budowy zgłaszanego opryskiwacza, opisywało jedynie potencjalne możliwości, a nie stanowiło konkretnej cechy budowy, podczas gdy jest ono dostatecznie precyzyjne, jasne i zrozumiałe, - nie było wiadomo, jaką konkretnie szczegółową budowę, pozwalającą wyróżnić go ze stanu techniki, posiada przedmiotowy opryskiwacz, podczas gdy zastrzeżenia ochronne określają cechy opryskiwacza. - naruszenie art. 8 oraz 80 § 1 kpa w związku z art. 256 § 1 pwp, polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie subiektywnej, a nie obiektywnej oceny materiału oraz przyjęciu sprzecznego z logiką założenia, że wskazane w zastrzeżeniach ochronnych elementy techniczne nie są cechami technicznymi oraz bezzasadnym przyjęciu, że opryskiwacz nie spełnia wymogów wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na wzór użytkowy. - naruszenia art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 256 ust. 1 pwp, polegające na braku odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zebranego w sprawie materiału, w tym w szczególności do stanowiska i prośby o dalsze wyjaśnienia, wyrażonych przez Zgłaszającego w odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2021 r. na zawiadomienie Urzędu z dnia [...] marca 2021 r., jak i zaniechaniu przez Organ wyjaśnienia podstawy prawnej odmowy udzielenia prawa ochronnego, w tym analizy art. 94 pwp we właściwym brzmieniu, tj. sprzed nowelizacji, która weszła w życie po dokonaniu zgłoszenia wzoru. II. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci: - naruszenia art. 94 w zw. z art. 315 ust. 3 pwp w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 100 pwp, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszym stanie faktycznym nie zostały spełnione warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego, podczas gdy warunki te zostały spełnione; - naruszenia art. 94 pwp poprzez niewłaściwie jego zastosowanie i dokonanie oceny stanu faktycznego w świetle przepisu w brzmieniu po nowelizacji, która weszła w życie dnia 27.02.2020, i przyjęciu, że "wzorem użytkowym jest nowe i nadające się do przemysłowego zastosowania rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu lub budowy przedmiotu o trwałej postaci (...)", podczas gdy Organ powinien oceniać warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wzoru użytkowego; - naruszenie art. 94 w zw. z art. 49 ust. 1 pwp poprzez błędna wykładnię i przyjęcie, że "jasne i precyzyjne określenie konkretnej postaci wzoru, zgodnie z art. 94 ustawy pwp, stanowi warunek konieczny dla udzielenia ochrony na przedmiotowe rozwiązanie (...)" (strona 3, akapit 3 uzasadnienia decyzji) oraz że "jasne i precyzyjne sformułowanie cech wyróżniających w rozumieniu technicznym stanowi warunek konieczny dla udzielenia prawa ochronnego na konkretne rozwiązanie, stanowiące przedmiot wzoru użytkowego" (strona 3 i 4 uzasadnienia decyzji), podczas gdy art. 94 pwp w żadnym z jego brzmień nie wskazuje takiej przesłanki udzielenia ochrony na wzór użytkowy. Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie podzielając podniesionych w niej zarzutów i podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 94 p.w.p.: 1) wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci, 2) wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użytecznie, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów. W świetle powyższego przepisu przesłankami zdolności ochronnej wzoru użytkowego są: 1) wzór użytkowy jest rozwiązaniem technicznym, 2) dotyczącym kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci, 3) użytecznym, 4) nowym. Urząd Patentowy RP stanął na stanowisku, że zgłoszony wzór użytkowy "Opryskiwacz sadowniczy ciągniony dwuosiowy", został ujęty na tyle niejasno, że nie jest możliwe jego wyróżnienie ze stanu techniki i w konsekwencji jego przemysłowe odtworzenie w sposób powtarzalny z tym samym skutkiem. Organ uznał, że w zastrzeżeniach ochronnych nie został sprecyzowany jasno zakres ochrony przedmiotowego rozwiązania, czyli przedmiotu o jednoznacznej, trwałej postaci, dającego się wyodrębnić z otoczenia. Zdaniem Organu, na podstawie przedstawionego opisu oraz zastrzeżeń ochronnych, nie wiadomo jaką konkretnie szczegółową budowę, pozwalającą wyróżnić go ze stanu techniki, posiada przedmiotowy opryskiwacz nie stanowi bowiem konkretnej cechy wyróżniającej w rozumieniu technicznym określenie jedynie możliwości jakie posiada oś opryskiwacza, bez ujawnienia środków technicznych jakimi posługuje się twórca wedle zgłoszenia w celu ich realizacji. Zdaniem Urzędu, za niejasną uznaje się "cechę" opisującą jedynie możliwości, tj. skrętność kół w osi opryskiwacza, bez precyzyjnego określenia cech budowy zgłaszanego przedmiotowego rozwiązania. Należy podkreślić, że jasne i precyzyjne sformułowanie cech wyróżniających w rozumieniu technicznymi stanowi warunek konieczny dla udzielenia prawa ochronnego na konkretne rozwiązanie, stanowiące przedmiot wzoru użytkowego W ocenie Sądu Organ dokonał błędnej oceny stanu faktycznego, przyjmując, że: - określenie, że koła są swobodnie skrętne nie pozwalało wyróżnić rozwiązania ze stanu techniki, - określenie że koła są swobodnie skrętne nie pozwalało na przemysłowe odtworzenie rozwiązania w sposób powtarzalny z tym samym skutkiem, - określenie że koła są swobodnie skrętne było nieprecyzyjne i nie określało budowy zgłaszanego opryskiwacza, opisywało jedynie potencjalne możliwości, a nie stanowiło konkretnej cechy budowy; - nie było wiadomo, jaką konkretnie szczegółową budowę, pozwalającą wyróżnić go ze stanu techniki, posiada przedmiotowy opryskiwacz. Zaznaczyć trzeba, że art. 94 pwp nie wymaga, aby określenie kształtu, budowy lub zestawienia dotyczyło wszystkich poszczególnych części składowych wzoru użytkowego - lecz jedynie wzoru użytkowego jako całości. Art. 94 pwp nie wprowadza wymogu, aby określać szczegółowo kształt czy budowę każdego elementu składowego wzoru użytkowego, tj. ujawniać środki techniczne jakimi posługuje się twórca wedle zgłoszenia w celu ich realizacji. Gdyby bowiem wprowadzić wymóg wskazywania na środki techniczne do realizacji każdego elementu składowego wzoru użytkowego, prowadziłoby to w konsekwencji do niekończącego się katalogu wyliczeń. Podkreślenia wymaga, że skoro ustawodawca w art. 94 pwp dopuścił możliwość określenia rozwiązania według wzoru użytkowego poprzez jego kształt, budowę lub zestawienie, to dla prawidłowego określenia wzoru wystarczy zdefiniować wzór w tylko jednej z tych kategorii - w zakresie kształtu, budowy lub zestawienia. Art. 94 pwp nie określa dokładnie, w jaki sposób należy określić budowę przedmiotu stanowiącego rozwiązanie według wzoru użytkowego, tj. za pomocą jak bardzo szczegółowych cech. Zgodnie z art. 96 pwp, zakres przedmiotowy prawa ochronnego określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego. Zgodnie z Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych z dnia 17 września 2001 r. (Dz.U. Nr 102, poz. 1119) § 8 ust. 1 p. 1 i 2, w związku z § 16 ust. 1, zastrzeżenie niezależne może zawierać część: nieznamienną, rozpoczynającą się od sformułowania określającego przedmiot wynalazku zastrzeganego danym zastrzeżeniem oraz podającą zespół cech technicznych niezbędnych do określenia przedmiotu wynalazku, w całości traktowany jako stan techniki oraz część znamienną, poprzedzoną wyrazami "znamienny tym, że", podającą zwięźle te cechy techniczne (cechy znamienne) zastrzeganego wzoru, które mają go wyróżniać spośród innych rozwiązań technicznych mających zespół cech określonych w części nieznamiennej. Zastrzeżenie ochronne 1 jest wyraźnie podzielone na część nieznamienną i część znamienną, oddzielone wyrazami "znamienny tym, że", przy czym w części znamiennej podano, że oś przednia jest osią wleczoną skrętną, której koła są swobodnie skrętne. Organ, w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił, co oznacza termin oś swobodnie skrętna, czy mogą być różne osie, czy jest w ogóle potrzeba definiowania tego pojęcia, czy jest to termin wystarczająco techniczny. Należy mieć na uwadze, że przedmiotem zgłoszenia był opryskiwacz sadowniczy z osią skrętną, a nie sama oś skrętna. Tym samym, czy była konieczność szczegółowego przedstawiania sposobu działania mechanizmu tej osi skrętnej, skoro sama oś skrętna jest powszechnie stosowana w różnego rodzaju pojazdach. W ocenie Sadu, na podstawie przedstawionego opisu oraz zastrzeżeń ochronnych wiadomo, jaką konkretnie szczegółową budowę posiada przedmiotowy opryskiwacz. W sprawie doszło zatem do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę Organ weźmie pod uwagę powyższą argumentację i oceni czy do udzielenia ochrony na zgłoszony wzór użytkowy jest konieczne szczegółowe przedstawienie mechanizmu działania osi skrętnej i czy zastosowanie takiej osi w opryskiwaczu sadowniczym sprawia, że jest to nowe rozwiązanie techniczne. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2, 3 i 4 p.p.s.a. oraz na podstawie § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2018 r. Nr 21, poz. 2106).