VI SA/Wa 1877/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi J. M. prowadzącego działalność pod firmą [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] marca 2005 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. M. prowadzącego działalność pod firmą [...] kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia 2 lutego 2005r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w R. przeprowadził kontrolę drogową pojazdu marki Renault o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...], należącego prowadzonego przez M.M. prowadzącego działalność pod firmą [...], zwanego dalej skarżącym. W protokole kontroli stwierdzono wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Do kontroli okazano siedmiodniową kartę opłaty drogowej z wpisanym numerem rejestracyjnym pojazdu, z terminami ważności od 2 lutego 2005r. do 2 lutego 2005r., bez wypełnionych pól odnośnie godzin "od i do". Kierowca podpisał protokół bez zastrzeżeń. Do protokołu dołączona została kopia ww. karty opłaty drogowej. Decyzją z dnia [...] marca 2005r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Od tej decyzji odwołał się skarżący. Nie zgadzał się z wysokością nałożonej kary, podkreślał, że nastąpiła pomyłka w wypełnieniu karty opłaty za przejazd, bowiem zawsze posługuje się kartami opłaty miesięcznej, które są wypełniane przez urząd pocztowy i w których nie wpisuje się godzin i minut. Powoływał się na swoją trudną sytuację finansową. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2005r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 2, art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz lp. 1.4.1 załącznika do tej ustawy, § 4 ust. 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty za przejazd po drogach krajowych. Uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie karty i jej wypełnienie zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r., tylko prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi wyłączny dowód potwierdzający uiszczenie tego świadczenia. Karta opłaty drogowej wymaga wypełnienia wszystkich pól, także godzin i minut ważności. Stosownie do § 5 ust. 6 rozporządzenia, karta nie wypełniona w sposób wskazany w ust. 3 nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Skontrolowany kierowca okazał kartę bez wypełnionych pól godzin i minut. W uzasadnieniu podano ponadto, iż stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4 jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z tych dróg. Stosownie do art. 92 ust. 1 powyższej ustawy, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł. do 15.000 zł. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść odpowiednich punktów załącznika do ustawy. Organ podkreślił, iż przedsiębiorca jest profesjonalistą, od którego można wymagać należytej staranności przy wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej, w tym znajomości podstawowych przepisów dotyczących jego działalności w zakresie transportu. Tę decyzję skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej pozytywne rozpatrzenie. Podnosił, że w dniu kontroli, karta opłaty drogowej była ważna, tylko nieprawidłowo wypełniona. Uważał, iż powinien być ukarany karą za nieprawidłowo wypełnioną kartę opłaty drogowej, co powinno skutkować karą w wysokości 500 zł. Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i wywodził jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), w art. 42 ustanawia obowiązek uiszczania opłat drogowych przez przedsiębiorców. Przepis ten w ust. 1 ustanawia obowiązek uiszczania opłat, a w ust. 7 zawiera upoważnienie dla Ministra właściwego do spraw transportu do określenia w porozumieniu z ministrem finansów publicznych w drodze rozporządzenia rodzaju i stawek opłaty zgodnie z zasadami określonymi w art. 42 ust. 2 ustawy, trybu jej wnoszenia i sposobu rozliczania w razie niewykorzystania a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie opłaty. Korzystając z tej delegacji ustawowej Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). W § 4 ust. 1 określił tryb wnoszenia opłaty: poprzez nabycie karty opłat, która następnie ma zostać prawidłowo wypełniona według wskazań zawartych w § 5. Stanowi on m. in., że karty dobowe i siedmiodniowe w części dotyczącej numeru pojazdu i terminu ważności wypełnia przedsiębiorca. Termin ważności karty siedmiodniowej określa sam przedsiębiorca przez wpisanie konkretnych dat i godzin, w których karta jest ważna i może być użyta jako dowód opłaty za przewóz wykonywany w datach wpisanych na karcie. § 5 ust. 6 cytowanego rozporządzenia stanowi, że karta niewypełniona, wypełniona w inny sposób niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Z dniem 28 września 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452). Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, po jej zmianie powyższą ustawą z dnia 23 lipca 2003 r., rozróżnia wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych od wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej. Wyrazem tego rozróżnienia jest ustalenie w załączniku do ustawy o transporcie drogowym innej kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych (3000 zł) i innej kary pieniężnej za nieprawidłowo wypełnioną kartę opłaty drogowej (500 zł). Ustawodawca nie zawarł definicji nieprawidłowego wypełnienia karty opłaty drogowej ani nie wskazał, jakie sytuacje są nieprawidłowym wypełnieniem karty, a jakie są jej niewypełnieniem tj. nieuiszczeniem opłaty. Ustawodawca uznał, że istnieją przypadki, w których niewypełnienie karty opłaty drogowej zgodnie z § 4 rozporządzenia nie traktuje się, wbrew treści zawartej w § 5 ust. 6 rozporządzenia, za brak uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Powyższa zmiana ustawy "nie pociągnęła za sobą" zmiany rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. W tej sytuacji, § 5 ust. 6 rozporządzenia stoi w sprzeczności z ustawą o transporcie drogowym, która w załączniku pod pozycją lp. 1.4.4. określa wysokość kary za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że skarżący uiścił opłatę drogową nabywając siedmiodniową kartę opłaty drogowej o numerze i serii wskazanych w protokole kontroli, którą to kartę okazał kierowca w trakcie kontroli. Karta posiadała wypełnione pola odnośnie numeru rejestracyjnego pojazdu, w polach ważności wpisana była jedna data – 2 lutego 2005r., bezsporny jest również fakt braku wypełnienia pól odnośnie godzin i minut. Wskazanie ważności siedmiodniowej karty opłaty drogowej poprzez wpisanie jednego dnia, co w efekcie doprowadziło do zmiany jej ważności z siedmiodniowej do dobowej karty, w ocenie Sądu powinno być uznane za nieprawidłowo wypełnioną kartę. Tak wypełniona karta uniemożliwia wykorzystanie jej przez czas dłuższy niż doba pomimo, iż została wykupiona na okres siedmiu dni. Wypełniona karta siedmiodniowa jako dobowa, zdaniem Sądu obejmuje pełną dobę, a więc dzień 2 lutego 2005r. od godz. 0,01 do 24,00. Zdarzenie – wykonywanie transportu drogowego miało miejsce w dniu 2 lutego 2005r., kontrola została przeprowadzona o godzinie 13,49. Kontrolowany przejazd mieścił się w wyżej wskazanym czasie. Ma rację zatem skarżący twierdząc, że opłatę uiścił, tylko ją błędnie wypełnił. Zdaniem Sądu, nieprawidłowe wypełnienie karty opłaty drogowej występuje nie tylko wtedy, gdy zostały wypełnione wszystkie obligatoryjne pola karty, ale także wtedy, gdy brak jest wypełnienia niektórych miejsc (pól), jeżeli w sposób nie budzący wątpliwości cel przepisu ustawy osiągnięto, tj. uiszczono opłatę za konkretny przejazd, a więc nie ma możliwości wykorzystania jej w innym czasie, do innego przejazdu czy też do innego pojazdu. Skarżąca opłatę uiściła, choć karta opłaty została wypełniona nieprawidłowo, czego organ w toku postępowania nie dostrzegł i zastosował przepis dotyczący kary za nieuiszczenie opłaty drogowej zamiast przepisu dotyczącego kary za nieprawidłowe wypełnienie karty opłaty drogowej, tj. zastosował l.p. 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym zamiast przepisu l.p. 1.4.4.. Ze wskazanych wyżej względów stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji, do czasu uprawomocnienia wyroku, Sąd orzekł na zasadzie art. 152 a zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 i 205 § 1 powyższej ustawy.