VI SA/Wa 1886/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-09
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Pamela Kuraś-Dębecka, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rejestrację odbiorników telewizyjnych i ustalająca opłatę abonamentową może zostać wydana na podstawie oświadczenia osoby, która podaje się za pracownika strony, jeśli strona zaprzecza jej zatrudnianiu i znajomości, a dokumentacja kontrolna zawiera nieścisłości i sprzeczności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, uznając, że ustalenia faktyczne organów oparte na oświadczeniu osoby podającej się za pracownika strony, przy jednoczesnym zaprzeczeniu przez stronę jej znajomości i zatrudniania, a także liczne nieścisłości i sprzeczności w dokumentacji kontrolnej, naruszają zasady postępowania administracyjnego i nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji nakładającej obowiązki. Brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego miały istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej skarżącej rejestrację ośmiu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i ustalającej opłatę abonamentową. Decyzja została wydana na podstawie kontroli, podczas której stwierdzono obecność odbiorników na podstawie oświadczenia osoby podającej się za pracownika skarżącej. Skarżąca zaprzeczyła znajomości tej osoby i jej zatrudnianiu, kwestionując jednocześnie ustalenia kontroli dotyczące stanu technicznego odbiorników i ich lokalizacji. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, opierając się na wyjaśnieniach kontrolujących.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] kwietnia 2019 r. Zasądził od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi I. A. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników telewizyjnych oraz ustalenia opłaty za ich używanie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. z dnia [...] kwietnia 2019 r.; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz I. A. kwotę 2 035 (dwa tysiące trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi I. A. (dalej też jako "skarżąca", "strona") jest decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lipca 2017r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] kwietnia 2019 r. Nr [...], nakazującej stronie rejestrację ośmiu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalającej opłatę za używanie ośmiu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 5 448,00 zł.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 z późn. zm.) – zwana dalej "ustawą o opłatach abonamentowych", "u.o.a." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), zwanej dalej "K.p.a.".
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] sierpnia 2018 r., przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu użytkowym pod adresem: S., ul. W. [...],[...] K., zajmowanym przez skarżącą, prowadzącą działalność gospodarczą. Kontrola została przeprowadzona w obecności D. K. - pracownika, a zarazem członka rodziny. Ujawniono - na podstawie oświadczenia – obecność w lokalu ośmiu odbiorników telewizyjnych marki BLAUBERG i inne, do których doprowadzona jest cyfrowa telewizja naziemna i możliwość natychmiastowego odbioru programu przy ich użyciu. Okres używania odbiorników ustalono na sześć tygodni i fakt ten został ustalony na podstawie ustnego oświadczenia D. K..
W dniu [...] listopada 2018 r.. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postepowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia używania ośmiu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i pouczył o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 K.p.a.
W dniu [...] lutego 2019 r. organ I instancji zawiadomił Stronę o zakończeniu postępowania dowodowego w ww. sprawie i zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. poinformował ja o prawie do wypowiedzenia sie w trakcie postepowania co do zebranych dowodów i materiałów.
Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. w dniu [...] kwietnia 2019 r. wydał decyzję Nr [...], nakazującą rejestrację ośmiu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalającą opłatę za używanie ośmiu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 5 448,00 zł. . Rozstrzygniecie zostało wydane na podstawie protokołu z kontroli przeprowadzonej [...] sierpnia 2018 r.
W złożonym w terminie odwołaniu, strona zwróciła się o anulowanie decyzji. Podkreśliła, że D. K., wbrew zapisom protokołu nie jest ani pracownikiem, ani członkiem jej rodziny. Co więcej zarzuciła, że osoby przeprowadzające kontrolę nie dokonały próby uruchomienia odbiorników telewizyjnych ani nie widziały tych odbiorników. Ustalenia kontroli dokonane zostały wyłącznie w oparciu o oświadczenie. Tymczasem kontrola została przeprowadzona w okresie, gdy ośrodek był dopiero uruchomiany. Funkcjonowały tylko trzy domki, które nie miały pełnego obłożenia. Nie były też w pełni wyposażone, m.in. nie było w nich odbiorników telewizyjnych. Zdaniem strony osoby przeprowadzające kontrolę powinny przede wszystkim skontaktować się z nią, gdyż była w tym czasie na miejscu, a numer telefonu znajdował się na banerze reklamowym.
Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji organ, jak wskazano na wstępie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołał się na uregulowania prawne stanowiące o obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Powołał się na okoliczności stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie, czyli na wyniki przeprowadzonej kontroli [...] sierpnia 20118r.
Jednocześnie powołał się na własne ustalenia, a mianowicie wezwał Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. do przedstawienia oświadczenia osób przeprowadzających kontrolę, w jaki sposób ustalono, że osoba uczestnicząca w kontroli jest pracownikiem Strony, zorientowanym w funkcjonowaniu obiektu oraz gdzie na terenie obiektu przeprowadzona została rozmowa z osobą uczestniczącą w kontroli i podpisany został protokół..
Przy piśmie z [...] maja 2019 r. organ I instancji przekazał oświadczenie osób przeprowadzających kontrolę. Z przedstawionych dodatkowych informacji dotyczących przebiegu kontroli wynika, ze D. K. dobrowolnie wzięła udział w kontroli, była osoba kompetentną, zarządzającą obiektem i przedstawiła się jako rodzina. W momencie rozpoczęcia kontroli zajmowała się wydawaniem pościeli. Protokół spisano w odrębnym pomieszczeniu, które pełniło funkcję recepcji. D. K. udzieliła wyczerpujących odpowiedzi na wszystkie zadane pytania, wypełniła oświadczenie oraz podpisała protokół po jego odczytaniu. Informacje te wynikały z przesłanej przez organ I instancji notatki sporządzoną przez osoby przeprowadzające kontrolę, z której także wynika, że Pani D. K. pierwsza zainteresowała się obecnością osób przeprowadzających kontrolę i została oceniona jako osoba kompetentna.
Powołał się na zapisy protokołu kontroli, w którym: "Stwierdzony okres używania odbiorników w tym lokalu wynosi sześć tygodni i został ustalony na podstawie ustnego oświadczenia Pani D. K.". W protokole odnotowano ponadto: "Telewizja sztuk 8, znajdują się w siedmiu domkach i jeden TV w recepcji. W protokole zapisano: Stwierdzony okres używania odbiorników w tym lokalu wynosi sześć tygodni i został ustalony na podstawie ustnego oświadczenia. Telewizja sztuk 8, znajdują się w siedmiu domkach i jeden TV w recepcji.
Z kolei oświadczenie Pani D. K. z dnia [...] sierpnia 2018 r., wskazywało, że w kontrolowanym lokalu znajdowało się osiem odbiorników telewizyjnych, będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Uruchomienie tych odbiorników w celu potwierdzenia technicznej możliwości odbioru programu było niemożliwe. Jako przyczynę wskazano, że "Pokoje wynajęte przez gości i w recepcji". Organ ocenił, że "nie budzi zatem wątpliwości okoliczność, iż Strona podczas kontroli posiadała osiem odbiorników telewizyjnych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu".
Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ przeprowadzający kontrolę nie ma obowiązku przeprowadzania oględzin lub technicznej próby uruchomienia odbiorników znajdujących się w kontrolowanym lokalu lub samochodach służbowych. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, ustalenie, czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu może dokonać się w drodze bezpośredniego sprawdzenia tej okoliczności lub w drodze oświadczenia osoby uczestniczącej w kontroli. Jednak informacja o tym fakcie musi znaleźć się w protokole z kontroli podpisanym przez osoby kontrolujące i przez osobę uczestniczącą w kontroli.
Odnosząc się do oświadczenia strony, że nie zna D. K., ani jej nie zatrudnia, podkreślił, że ustawodawca nie wyposażył osób przeprowadzających kontrolę odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w prawo żądania od osoby uczestniczącej w kontroli okazania dokumentów tożsamości ani tym bardziej umowy o pracę zawartej z przedsiębiorcą, u którego przeprowadzana jest kontrola. Organ przeprowadzający kontrolę ustalając tożsamość tej osoby oraz jej związek z kontrolowanym podmiotem polega przede wszystkim na jej oświadczeniach. Jego zdaniem dokumenty sporządzone podczas kontroli, w tym protokół oraz oświadczenie osoby uczestniczącej w kontroli, potwierdzają, że podczas kontroli organ dopełnił czynności pozwalających ustalić, że osoba uczestnicząca w kontroli przedstawiła się jako D. K. i oświadczyła, że jest pracownikiem strony.
Strona wprawdzie w odwołaniu zaprzeczyła, jakoby D. K. była członkiem jej rodziny oraz pracownikiem, ale organ odwoławczy powołał się na informacje jakie uzyskał od organu I instancji na okoliczność, w jaki sposób ustalono, że osoba uczestnicząca w kontroli jest pracownikiem strony, zorientowanym w funkcjonowaniu obiektu oraz na szczegóły przebiegu kontroli (w jakim miejscu została przeprowadzona). Za wystarczające uznał wyjaśnienia organu I instancji, że D. K. pierwsza zainteresowała się obecnością osób przeprowadzających kontrolę,, oceniono ją jako osobę kompetentną, która podczas kontroli wydawała pościel. Pomieszczenie, w którym odbywała się kontrola, pełniło funkcję recepcji. Zdaniem organu odwoławczego, powyższe jednoznacznie wskazuje, że osoba uczestnicząca w kontroli miała dostęp zarówno do pomieszczeń gospodarczych, jak i do recepcji, oraz posiadała rozeznanie w funkcjonowaniu kontrolowanego obiektu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższa decyzję złożyła skarżąca zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, 77 § 1, oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a., polegające na niezebraniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nieustaleniu wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, w szczególności poprzez brak ustalenia obecności odbiorników w ośrodku skarżącej, brak ustalenia czy odbiorniki te były w gotowości do użycia, brak ustalenia daty i zakresu uruchomienia ośrodka wypoczynkowego,
art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. poprzez nie uchylenie decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] i nie umorzenie postępowania administracyjnego.
2. Naruszenie prawa materialnego, tj.:
art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie domniemania, pomimo braku jednoznacznego i bezspornego stwierdzenia, że skarżąca posiadała odbiorniki telewizyjne,
art. 5 ust. 1 i 3 ustawy. o opłatach abonamentowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nakazanie rejestracji odbiorników oraz ustalenie opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych na skutek błędnego stwierdzenia ich używania przez Skarżącą
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca domagała się – w meritum: na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. jak i na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchylenia decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], umorzenia postępowania administracyjnego oraz zzasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Nie ulega wątpliwości, że konstytucyjna zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art.7 Konstytucji RP) oznacza, że kompetencja do działania organu musi mieć wyraźne oparcie w obowiązujących normach prawnych i nie można jej domniemywać. Wydanie decyzji może więc nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje przepis stanowiący podstawę do podjęcia takiego działania przez organ administracji (art. 6 k.p.a.). I podstawy zastosowanego prawa w świetle okoliczności ustalonego przez organy stanu faktycznego – znalazły potwierdzenie w materiale dowodowym.
W myśl zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i skonkretyzowanej art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy jednak mieć na względzie, że celem powyższego jest dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie norm prawa materialnego. To normy prawa materialnego decydują o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia. Chodzi więc o fakty mające obiektywnie znaczenie dla załatwienia sprawy.
Powyższe wskazuje, ze dokonane przez organ ustalenia muszą znaleźć oparcie zarówno w stanie faktycznym, jak i w stanie prawnym kontrolowanego postępowania administracyjnego. Stan faktyczny musi być adekwatny i stanowić subsumpcję stanu prawnego.
Co do zasady trafnie wskazał organ, w mechanizmie odpowiedzialności za używanie niezarejestrowanych odbiorników podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli. Z tego względu, dokumenty z kontroli, a w szczególności protokół i oświadczenie osoby uczestniczącej w kontroli są najczęściej jedynymi dowodami zebranymi w sprawie. Oznacza to, że poczynione na ich podstawie ustalenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w konfrontacji z zarzutami strony.
W niniejszej sprawie oprócz protokołu kontroli z [...].08.2018r. (k.32 akt adm.) i oświadczenia D. K., jako osoby uczestniczącej w kontroli ( k. 33 akt adm.) jest jeszcze "notatka do załącznika do protokołu kontroli z [...].08.2018r. Lista czynności wykonywanych podczas kontroli"(k.34 akt adm.) oraz "Lista czynności wykonanych podczas kontroli w dniu [...].08.2018" (k.35 akt adm.) oraz na etapie postepowania odwoławczego "Oświadczenie" z [...].05.2019r. – osób kontrolujących.
Kontrola sądowo administracyjna wskazanych wyżej dowodów nie może pominąć analizy tych dowodów pod kątem subsumpcji prawa materialnego oraz zarzutów skargi.
Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. W myśl art. 2 ust. 2 u.o.a. domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, o czym stanowi ust. 4 art. 2 u.o.a. Jedyne ograniczenie tej zasady ustawodawca wprowadził w ust. 5 art. 2 u.o.a. określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych.
Wykładnia literalna i funkcjonalna powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż adresatem ww. norm prawnych jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej, przy czym wyraz "używanie" stanowi domniemanie zakładające, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza.
Oznacza to, że wykładnia ww. norm prowadzi do uznania, że kluczową kwestią do przyjęcia domniemania używania odbiornika telewizyjnego nie jest tylko stwierdzenie jego posiadania przez osobę kontrolowaną, ale ustalenie, że odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Kontrolujący są zatem bezwzględnie obowiązani do ustalenia wszystkich nie budzących wątpliwości okoliczności faktycznych, a w szczególności stanowiących o przeszkodzie uniemożliwiającej rzeczywiste sprawdzenie, tzw. "naoczne", że odbiornik jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Wskazanie o przeszkodzie uniemożliwiającej przeprowadzenie w tym zakresie kontroli odbiorników jest zatem obligatoryjne dla wiarygodności dokonanych ustaleń, skoro wyniki kontroli przeprowadzonej bez obecności strony, stanowią ustawowe domniemanie i umożliwiają zastosowanie normy prawa materialnego kreując odpowiedzialność administracyjną.
Tymczasem zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy skarżąca podważyła skutecznie wszystkie okoliczności faktyczne wymagane przez przepisy prawa materialnego: po pierwsze, co do samego stwierdzenia posiadania odbiorników przez osobę kontrolowaną; po drugie, odbiorników będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu; po trzecie, od kogo w istocie kontrolujący pozyskali tzw. oświadczenie wiedzy.
Należy wskazać, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, w myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a., prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1 tej ustawy, a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. Z treści ww. przepisów wynika jednakże, że to w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, przeprowadzający kontrolę wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3.
Co więcej, wydanie decyzji administracyjnej musi być poprzedzone logiczną oceną zgromadzonych przez kontrolujących dowodów w postepowaniu, które przebiega według zasad Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności wskazanych w rozdziale 2. Art. 7 K.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Organ ten obowiązany jest do respektowania zasady określonej w art. 8 k.p.a., zgodnie z którą ma działać w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa oraz do respektowania zasady wynikającej z art. 9 k.p.a. nakładającej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Rozwinięciem tych zasad jest art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w rozumieniu art. 75 k.p.a., czyli wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Przestrzeganie tych zasad umożliwi dopiero wydanie decyzji i jej uzasadnienie wypełniające wymogi art. 107 § 3 k.p.a., gdzie uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Uchybienie tym normom postępowania administracyjnego na gruncie niniejszej sprawy powoduje, że mankamenty procesowe mają istotny wpływ na wynik sprawy. Już bowiem zarzuty odwołania zobowiązywały organ odwoławczy do podważenia wyników kontroli, bowiem ustalony przez organ I instancji stan faktyczny nie poddawał się kontroli instancyjnej, tak jak i obecnie kontroli Sądu.
Po pierwsze, kwestia ilości odbiorników i ich stanu technicznego umożliwiającego natychmiastowy odbiór programu została ustalona wyłącznie na podstawie oświadczenia osoby, która podała się za pracownika strony i jednocześnie członka jej rodziny. Pomijając na razie fakt, że strona twierdzi, że nie zatrudnia żadnego pracownika i nie tylko nie ma członka rodziny – D. K., to jeszcze nie zna takiej osoby, to istotne są ustalenia kontrolujących dokonane na podstawie rozmowy z tą osobą i tzw. danych uzyskanych i stwierdzonych osobiście przez obie kontrolujące pracownice organu.
Kontrolujące potwierdziły w protokole z [...].08.2018r., że kontrolę przeprowadziły (jako adres, miejsce przeprowadzenia kontroli) w pomieszczeniu użytkowym przy " S. [...] K. ul. W. [...] W., A., I. A. NIP..." W uwagach), że "... telewizory sztuk 8 znajdują się w siedmiu domkach i jeden TV w recepcji...". (.32 akt adm.). Z samego protokołu, jako dokumentu urzędowego nie wynika czy i przez kogo uruchomiono odbiorniki. Wpisano natomiast słowo "oświadczenie". Kontrolujące nie wpisały treści oświadczenia o przyczynach braku dostępu do odbiorników, ale wpisały jako "stwierdzenie" 8 sztuk odbiorników telewizyjnych w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Także "w uwagach kontrolującego" wpisały, ze telewizory znajdują się w siedmiu domkach i jeden w recepcji, dołączając do protokołu listę czynności, notatkę, oświadczenie i informacje o ochronie danych osobowych.
Z poprawianej przez osoby kontrolujące – bez jakichkolwiek omówień - "Listy czynności wykonanych podczas kontroli [...].08.2018" wynika, że w pkt 9, 10, 11, 12, 13 – kontrolujące zaznaczyły "NIE" i miały obowiązek sporządzenia notatki uzasadniającej przyczynę zaznaczenia "NIE".
Owa "notatka", to dokument znajdujący się na stronie 34 akt adm. i dotyczy niezwykle enigmatycznych informacji dotyczących zaznaczenia "NIE" przy pkt 9, 11 i 13 oraz 22, 23 i 24, w których brak uzasadnienia przyczyny i z których w istocie nic nie wynika. Poddaje to w wątpliwość wiarygodność omawianych dowodów jako dokumentów urzędowych, stanowiących o przebiegu wynikach przeprowadzonej kontroli, czyli w istocie ustalonym na jej podstawie stanie faktycznym.
I tak, już przy pkt 10 i 12 (co do zwrócenia się z prośbą o uruchomienie odbiorników przez osobę uczestniczącą w kontroli, jak i wpisania liczby ujawnionych podczas kontroli odbiorników RTV umożliwiających natychmiastowy odbiór programów ) – kontrolujące skreśliły zarówno "TAK’, jak i "NIE" i nadpisały "TAK" – bez jakiegokolwiek omówienia wykreślenia obu oryginalnych odpowiedzi: czy jako przyczyny pomyłki, czy wahania osoby i wykreślenia jej odpowiedzi. Nie wiadomo zatem, czy pierwotne wpisy wynikały z oczywistej omyłki, czy zmian stanu faktycznego wynikających w czasie kontroli.
Co więcej, brak jest uzasadnienia przyczyn zaznaczenia "NIE":
- w pkt 9, co do tego, że nie "odnotowano, że po wejściu do kontrolowanego lokalu zastano uruchomione odbiorniki RTV...";
- w pkt 11, co do tego, że nie "odnotowano faktu uruchomienia wszystkich bądź części (ze wskazaniem liczby) odbiorników RTV wraz z informacją, kto uruchomił odbiorniki";
- w pkt 13, co do tego, że nie "odnotowano w protokole przyczyny odmowy uruchomienia odbiorników RTV przez osobę uczestniczącą w kontroli".
Oznacza to, że braki danych w protokole kontroli i na liście czynności wykonanych podczas kontroli (k.35) wraz z "notatką (k.34) nie odpowiadają na podstawowe wątpliwości w niniejszej sprawie:
- gdzie w istocie została przeprowadzona kontrola, skoro nie uruchomiono odbiorników z przyczyny wskazanej przez D. K., co wynika z kuriozalnej treści oświadczenia: "pokoje wynajęte przez gości i w recepcji".
Kontrolujące wprawdzie w protokole kontroli wskazują, że przeprowadziły kontrolę "w pomieszczeniu użytkowym", ale już w oświadczeniu z [...] maja 2019r. (k.12 akt adm.) złożonym na użytek organu odwoławczego wskazują, że zostały zaproszone i spisały protokół w pomieszczeniu użytkowym, które pełniło funkcję recepcji. I o ile w tym oświadczeniu twierdzą, że na wszystkie zadane przez nie "...pytania Pani K. udzieliła wyczerpujących odpowiedzi...", to kompletnie nielogicznym jest oparcie się kontrolujących i poprzestaniu na oświadczeniu tej osoby "pokoje wynajęte przez gości i w recepcji" (k.33 akt adm.).
Z tak brzmiącego oświadczenia i jednocześnie braku działań kontrolujących, treści wynikające z ich wpisów na "liście czynności" i w "notatce" wynikałoby, że i recepcja była zajęta przez gości, co uniemożliwiało sprawdzenie kontrolującym znajdującego się w recepcji telewizora, jak i jego uruchomienie.
W przeciwnym wypadku, gdyby kontrolujące przeprowadzały kontrolę w pomieszczeniu, to faktyczna jego rola recepcji wynikałaby zarówno z protokołu, czy notatki, a już w szczególności, uwagą kontrolujących powinien być objęty znajdujący się tam odbiornik telewizyjny. Skoro organy przyjmują, że kontrolujące stwierdziły odbiornik w recepcji, to te okoliczności powinny wynikać także z "Listy czynności" na k. 35 akt adm. i uzupełniającej ją "notatki" na k. 34 akt adm.i stosowny wpis znajdowałby się w protokole kontroli. Tymczasem, wbrew ustaleniom organu, z z "Listy czynności" wynika, że po wejściu do lokalu nie zastano włączonego odbiornika (poz.9), zwrócono się z prośbą o uruchomienie odbiorników (pkt 10), nie odnotowano faktu uruchomienia (pkt 11) wpisano liczbę ujawnionych odbiorników umożliwiających natychmiastowy odbiór programu (pkt 12), nie odnotowano w protokole przyczyny odmowy uruchomienia odbiorników.
Brak zatem wyjaśnienia przez organy, dlaczego uzasadnieniem przyczyny tych opisanych wyżej nielogicznych zapisów na "Liście czynności" i adnotacji - poprawianych i pokreślonych - ma być nic nie wyjaśniająca i nielogiczna "notatka" wskazująca, że odnośnie pkt 9, 11 i 13 "telewizory znajdują się w domkach do wynajęcia, zajęte przez gości i jeden w recepcji".
Skoro kontrolujące zostałyby faktycznie przyjęte przez pracownicę/członka rodziny D. K. w recepcji, kiedy zastały ja przy wydawaniu pościeli, to tym bardziej w centrum ich zainteresowania byłoby, czy znajduje się tam telewizor, co wynika z jej oświadczenia. Gdyby widziały chociaż jeden odbiornik telewizyjny, właśnie w pomieszczeniu pełniącym funkcje recepcji, to wpis taki zostałby umieszczony w protokole kontroli. Tymczasem kontrolujące nie widziały ani jednego odbiornika i cały protokół kontroli powołuje się na wiedzę D. K..
Wywód ten nie odpowiada dalej na pytanie, w jakim pomieszczeniu była przeprowadzana w rzeczywistości kontrola, skoro kontrolujące nie miały dostępu do recepcji, gdzie był, co wynika z oświadczenia, jeden telewizor. O ile faktycznie zwracałyby się o umożliwienie sprawdzenia, czy w kontrolowanym lokalu znajdują się odbiorniki RTV umożliwiające natychmiastowy odbiór programu ("Lista czynności" pkt 7), o ile zwracałyby się o uruchomienie odbiorników ("Lista czynności" pkt 10), to nie powstałaby w stanie faktycznym tej sprawy luka w stanie faktycznym. Jej konsekwencja jest brak odnotowania przez kontrolujące, dlaczego nie odnotowano faktu uruchomienia odbiornika ("Lista czynności" pkt 11) skoro znajdował się w recepcji, a tam zostały zaproszone, a co więcej - nie odnotowano w protokole przyczyny odmowy uruchomienia odbiornika przez osobę uczestniczącą w kontroli ("Lista czynności" pkt 13).
Ten oczywisty brak logiki dotyczy oczywiście odbiornika używanego i ujawnionego w recepcji, który – co wynika z ustaleń faktycznych nie został stwierdzony "naocznie" przez kontrolujące, ale i nie został sprawdzony co do możliwości odbioru programu. Co więcej, jego istnienia w dacie kontroli nie potwierdzają żadne opisy wyników kontroli w zakresie marki, czy danych technicznych, brak też jakichkolwiek wskazań co do przyczyny braku sprawdzenia stanu wymaganego przez ustawę do przyjęcia domniemania używania odbiornika.
Wątpliwości dotyczące kontroli odbiornika telewizyjnego, jakoby będącego w recepcji, tym bardziej całkowicie podważają twierdzenia oświadczającej D. K. o istnieniu 7 odbiorników "w pokojach wynajętych przez gości...". Co więcej, zauważyć należy, że D. K. – w czasie kontroli "Wynajmu Domków A.", w zakresie przyczyn braku możliwości uruchomienia odbiorników, wypowiada się o "pokojach wynajętych przez gości", a nie domkach. Sama skarżąca rozróżnia natomiast prowadzoną przez siebie działalność na dwa różne miejsca i związany z tym wynajem pokoi i rozszerzenie działalności na nowe domki, które w tamtym czasie były na etapie wyposażania, nie były jeszcze dostępne dla gości i nie było w nich odbiorników.
Należy zatem zauważyć, że oświadczenie D. K., stanowiące "koronny" dowód dla organu mówi o "pokojach wynajętych przez gości", a protokół kontroli (k. 32), notatka do załącznika do protokołu (k.34) oraz "oświadczenie" kontrolujących z [...] maja 2019r. mówi o "domkach". Pokoje, a domki – to dwa różne stany faktyczne w przypadku niniejszej sprawy, kiedy osoby kontrolujące nie wpisały do protokołu, ani do listy czynności, by same stwierdziły obecność odbiorników telewizyjnych w domkach, czy w recepcji, gdzie – jak twierdzą – przebywały.
To ostatnie ich oświadczenie z [...] maja 20119r., mające – wobec zarzutów odwołania - ratować niejako postępowanie przed organem odwoławczym, w istocie niczego nie wyjaśnia. Co więcej, zaciemnia okoliczności kontroli. Otóż, kontrolujące nazywają miejsce przeprowadzenia kontroli, gdzie zostały zaproszone: "pomieszczeniem użytkowym", "obiektem", "pomieszczeniem", które pełniło "funkcję recepcji", którym zarządzała D. K., a w czasie kontroli wydawała pościel. Skoro, zdaniem kontrolujących (w tym oświadczeniu z [...] maja 20119r.), D. K. udzielała wyczerpujących odpowiedzi, to dlaczego brak jest istotnych faktów w protokole kontroli i załączonej do niego dokumentacji. Co więcej, dokumentacja ta jest poprawiana, skreślana i nadpisywana, bez omówień tych poprawek. Także w tym oświadczeniu brak jest dodatkowych wyjaśnień, dlaczego kontrolujące nie wspomniały o zidentyfikowanym w tym pomieszczeniu odbiorniku telewizyjnym, nawet bez podania jego marki i faktu sprawdzenia jego używania/podłączenia. Kwestia "wydawania pościeli" jest nie do zweryfikowania, skoro kontrolujące nie podały komu D. K. wydawała pościel. Wpisanie do protokołu imienia i nazwiska, jednego z najbardziej popularnych w Polsce - bez żadnych danych adresowych osoby, a tym bardziej adnotacji o odmowie podania adresu, uniemożliwia organowi zidentyfikowanie tej osoby, celem przesłuchania w charakterze świadka.
W sytuacji wyżej opisanej, kiedy kontrola organu jest możliwa bez udziału skarżącej jako strony, a w postępowaniu administracyjnym twierdzi, że nie zna osoby o nazwisku D. K., że nie ma nikogo takiego w rodzinie, a nadto wykazuje stosownym dokumentem, że w tym okresie nie zatrudniała żadnego pracownika – ustalenia faktyczne organu oparte na oświadczeniu niezidentyfikowanej co do tożsamości osoby – upadają. Nie mogą stanowić zatem dowodu.
Skoro i ustalenia protokołu kontroli i załączników są wzajemnie sprzeczne i ich wiarygodność jest wątpliwa, to oparte na nim domniemanie odpowiedzialności skarżącej zostało obalone. W konsekwencji należy zakwestionować prawidłowość ustaleń faktycznych pod zastosowaną normę prawa materialnego.
Powyższa ocena, na mocy art. 153 p.p.s.a wiąże organ i sądy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dlatego organ uwzględni wskazane mankamenty i albo uzupełni postepowanie dowodowe, identyfikując zarówno osobę D. K., przesłucha ją w charakterze świadka na okoliczność złożonego oświadczenia z [...] sierpnia 2017r. i źródła posiadania informacji w nim złożonych, a w tym przypadku dopuści dowód z wyjaśnień strony celem konfrontacji tych zeznań - bądź w przypadku uznania niemożności uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie zdyskwalifikowanym obecnie przez Sąd –umorzy postepowanie administracyjne w sprawie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd w składzie orzekającym uznał, że mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie procedury administracyjnej, we wskazanym wyżej zakresie uzasadnia, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji tego organu.
Rozstrzygnięcie w kwestii kosztów postępowania w wysokości 2035 zł zostało oparte o art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 t.j), które wynosi 1800 zł, a także 218 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło