VI SA/Wa 1888/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej A. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027) – dalej ustawa o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) – dalej Kpa. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] czerwca 2009 r., stwierdzającą, że skarżąca – A. W. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 1999 r. Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżąca pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r., skorygowanym pismem z dnia [...] lipca 2008 r., zwróciła się do Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ z prośbą o wydanie decyzji stwierdzającej, że okres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej od dnia [...] września 1998 r. działalności gospodarczej zakończył się w sierpniu 1999 r. Skarżąca podała, iż we wrześniu 1999 r. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy w [...] bez prawa do zasiłku, na dowód czego złożyła kserokopię decyzji wydanej przez kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...] września 1999 r. Decyzje organu stwierdzające, iż okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia z tytułu prowadzenia przez panią A. W. działalności gospodarczej obejmował nieprzerwanie czas od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] maja 2008 r. jako dnia wyrejestrowania tej działalności były trzykrotnie uchylane przez Prezesa NFZ. Organ odwoławczy wskazywał na konieczność ustalenia przez organ I instancji czasu faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej z wykorzystaniem złożonych przez skarżącą dowodów. Po dokonaniu kolejnej analizy przedłożonych przez skarżącą dokumentów, w tym m.in. zaświadczenia z dnia [...] maja 2008 r. wydanego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym osób fizycznych, decyzji Powiatowego Urzędu Pracy w [...] w sprawie uznania skarżącej za osobę bezrobotną, Dyrektor Oddziału NFZ decyzją z dnia [...] marca 2009 r. stwierdził, że okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez skarżącą z tytułu prowadzonej działalności nie zakończył się z dniem [...] czerwca 1999 r. Również od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Prezesa NFZ, który decyzją z dnia [...] maja 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Ostatecznie, Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. stwierdził, że skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 1999 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z prowadzeniem działalności gospodarczej związany jest obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, bez względu na to, czy strona z tego tytułu osiąga przychody, czy też ponosi straty, gdyż pozostaje w gotowości do jej prowadzenia. Na podstawie analizy zgromadzonych dokumentów organ stwierdził, iż okres podlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego rozpoczęty z dniem [...] stycznia 1999 r., zakończył się z dniem dokonania przez nią wyrejestrowania z ubezpieczenia w ZUS, tj. od dnia [...] stycznia 2000 r. Podkreślił, że data wyrejestrowania została wskazana przez skarżącą w druku złożonym do ZUS w dniu [...] stycznia 2000 r. Po tym okresie skarżąca nie wykazywała żadnych dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, ponadto brak jest dowodów potwierdzających prowadzenie przez skarżącą takiej działalności w okresie po dniu [...] grudnia 1999 r. do momentu wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej dokonanego w 2008 r. Od powyższej decyzji skarżąca pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. wniosła odwołanie do Prezesa NFZ. Nie zgodziła się ze wskazaną przez organ datą zaprzestania prowadzenia działalności, gdyż faktyczne jej prowadzenie zakończyła z końcem sierpnia 1999 r., co wynika z zaświadczenia wydanego dnia [...] grudnia 2008 r. przez Naczelnika I Urzędu Skarbowego w [...] oraz pisma Powiatowego Urzędu Pracy [...] z dnia [...] lutego 2009 r. Prezes NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję zaskarżoną i wskazał, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej. Organ podniósł, że podjęcie działalności gospodarczej przez skarżącą, zgodnie z treścią art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), mogło nastąpić po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, jednak przyznał, iż czas faktycznego prowadzenia działalności, a więc ustalenie dnia jej rozpoczęcia i zakończenia wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego. Dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej jak też wykreślenie tej działalności stanowi tylko domniemanie, że w danym okresie prowadzona była działalność, które może zostać obalone. Z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynika, że skarżąca miała zarejestrowaną działalność w prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...] ewidencji, od dnia [...] września 1998 r. do dnia [...] maja 2008 r., zaś we wniosku o wydanie decyzji stwierdzającej okres podlegania ubezpieczeniu oświadczyła, iż prowadzenie działalności zakończyła z dniem [...] czerwca 1999 r. Organ, powołując się na zaświadczenie z [...] maja 2008 r., podkreślił dodatkowo, że skarżąca w zeznaniu za rok 1999 wykazała dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za miesiąc styczeń – sierpień, zaś deklaracje PIT-5 na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy składane były przez skarżącą do końca 1999 roku. Prezes NFZ podkreślił ponadto, że skarżąca dokonała wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS dopiero z dniem [...] stycznia 2000 r., a zatem jego zdaniem należy domniemywać, iż od tej daty zaprzestała prowadzenia wspomnianej działalności. Z powyższych względów organ nie znalazł podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zaznaczył jednocześnie, iż decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r. rozstrzygnęła jedynie kwestię podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu we wskazanym w niej okresie, nie reguluje natomiast kwestii wymiaru i poboru składek. W skardze na powyższą decyzję skarżąca powtórzyła, iż nie prowadziła działalności gospodarczej od września 1999 r., zaś wyrejestrowanie działalności z Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych dopiero z dniem [...] stycznia 2000 r. było błędem osoby prowadzącej dla niej dokumentację księgową. Argumentowała, iż deklaracje PIT-5 na podatek dochodowy za 1999 r. należało składać, mimo zakończenia działalności, o czym poinformował ją I Urząd Skarbowy w [...]. Podkreślała, że w rozliczeniach rocznych dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej były wykazywane do dnia jej zakończenia, tj. do sierpnia 1999 r. Na rozprawie przed Sądem skarżąca podkreśliła, ze z uwagi na fakt zamknięcia działalności gospodarczej z końcem sierpnia 1999 r. od września tego roku, decyzją kierownika Urzędu Pracy w [...] została zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Decyzja ta została następnie uchylona ze względu na uzyskiwanie przez skarżącą dochodów z tytułu renty rodzinnej. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizowana pod względem zgodności zaskarżonej decyzji z prawem skarga A. W. zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia przez skarżącą A. W. działalności gospodarczej w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 1999 r. Stosownie do art. 8 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) – upuz. według obowiązującego na wskazany wyżej okres stanu prawnego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym (...), które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi. Z kolei stosownie do art. 7 pkt 18) upuz. w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1) ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - usus., za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą rozumieć należy osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Prowadzenie działalności gospodarczej, w okresie objętym zaskarżonym rozstrzygnięciem, prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej i zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy była to działalność m.in. handlowa prowadzona w celach zarobkowych na własny rachunek podmiotu prowadzącego taką działalność. Podjęcie działalności gospodarczej wymagało wpisu do rejestru działalności gospodarczej. Wreszcie, jak stanowi art. 11 upuz. obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 8 pkt 1 tego aktu powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym (...). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 13 pkt 4) określiła, iż obowiązkowemu ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. N tle przywołanych regulacji należy uznać, że decydujące w kwestii okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu jest ustalenie dnia podjęcia i zaprzestania wykonywania tej działalności. Jak trafnie stwierdził organ w zaskarżonej decyzji, powołując się na wyrok NSA w sprawie II GSK 179/06, wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko domniemanie, że w tym dniu zgłoszona działalność zaczęła być wykonywana. Podobnie ma się rzecz z zaprzestaniem wykonywania działalności gospodarczej; wyrejestrowanie z ewidencji tej działalności nie oznacza, że właśnie z tą datą działalność została zakończona. Wydane na powyższą okoliczność zaświadczenie nie jest dowodem, który w sposób ostateczny i niepodważalny świadczy o zaprzestaniu prowadzenia działalności. Jak każdy inny dowód stwarzający domniemanie zaistnienia określonego zdarzenia, może zostać obalony przez inny, przeciwny dowód, czy dowody. Nie jest sporny w niniejszej sprawie czas rozpoczęcia działalności przez panią A. W. i związany z tym faktem powstały obowiązek uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jako problematyczne jawi się ustalenie daty zakończenia działalności gospodarczej przez skarżącą, która utrzymuje, iż jest to koniec sierpnia 1999 r. Organ uznał, iż istnieje domniemanie, że skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej od dnia [...] stycznia 2000 r., a to z uwagi na datę wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego (z dniem [...] stycznia 2000 r.) oraz zaświadczenie Naczelnika I Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2008 r., z którego wynikało, że w zeznaniu za 1999 r. skarżąca wykazała dochody w miesiącach styczeń – sierpień 1999 r., zaś deklaracje na podatek dochodowy składane były do końca 1999 r. W ocenie Sądu powyższa konstatacja, ze względu na treść ww. zaświadczenia oraz pozostały zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie jest przekonująca. Ustaleniu faktu zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej służyć mogą różne dowody: zaświadczenia o wyrejestrowaniu tej działalności, zgłoszenia faktu likwidacji działalności gospodarczej kierowane przez zainteresowany podmiot do organów ewidencyjnego i skarbowego, a także inne dowody pośrednie, np. dokumentacja skarbowa, umowy najmu/dzierżawy lokalu, w którym prowadzono zarejestrowaną działalność, a również dowody z zeznań świadków. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na fakcie wyrejestrowania się przez skarżącą z ubezpieczenia zdrowotnego oraz na zaświadczeniu wystawionym przez Naczelnika I Urzędu Skarbowego w [...], uznając za nie mające znaczenia oświadczenie skarżącej, że w miesiącach od września do grudnia 1999 r. nie prowadziła już działalności. W ocenie Sądu takie działanie organu narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim Prezes NFZ nie przeanalizował danych z zaświadczenia, na którym oparł się rozstrzygając sprawę i nie zestawił tych danych z pozostałymi dowodami zebranymi w sprawie, w szczególności z twierdzeniami skarżącej popartymi zeznaniami świadków i decyzją kierownika Powiatowego Urzędu Pracy (PUP) w [...], z którego wynikało, iż z dniem [...] września 1999 r. A. W. została zarejestrowana jako bezrobotna (nienumerowane akta sprawy – kopia decyzji). Dokumentu tego organ w ogóle nie uwzględnił, nie wziął także pod uwagę pisma kierownika Wydziału Informacji, Ewidencji i Świadczeń PUP z dnia [...] lipca 2008 r., z którego wynika, że skarżąca w dniu zgłoszenia się w PUP nie wykazała prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie Sądu, ustalenie okresu podlegania przez skarżącą obowiązkowi składek na ubezpieczenie zdrowotne w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, organ powinien był rozstrzygnąć na podstawie wszystkich zebranych w sprawie dowodów, co ma o tyle istotne znaczenie, że treść tych dowodów wzajemnie się uzupełnia. Co do oparcia rozstrzygnięcia na danych z zaświadczenia Urzędu Skarbowego stwierdzić należy, że nie wszystkie istotne dla oparcia rozstrzygnięcia na dokumentacji skarbowej kwestie zostały przez organ wyjaśnione. Brak jest ustalenia, czy skarżąca zgłosiła w Urzędzie Skarbowym i jeśli tak to kiedy, likwidację działalności gospodarczej lub, czy podała dane odnośnie do likwidacji towarów handlowych (art. 24 ust. 2 i 3 ustawy o podatku dochodowym). Niewykonanie przez skarżącą powyższego zgłoszenia, ze względu na obowiązujące przepisy dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych, skutkować musiało obowiązkiem składania deklaracji PIT-5 do końca roku kalendarzowego, pomimo faktycznego nieprowadzenia działalności. Nie przesądzając wyniku sprawy, zauważyć należy, że dane zawarte w wystawionym na żądanie skarżącej zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2008 r. dotyczące roku podatkowego 1999, w zestawieniu z pozostałymi zebranymi w sprawie dowodami, obrazują prawdopodobny do podawanego przez A. W. stan rzeczy, bowiem w miesiącach spornych kwoty przychodu, dochodu i straty są tożsame. Zaakcentowania wymaga też fakt, iż w zaświadczeniu o składanych 1999 r. deklaracjach PIT-5 nie jest uwzględniony miesiąc grudzień, uwzględniony z kolei przez Prezesa NFZ w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O niewykonalności decyzji uchylonych orzeczono na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 tej ustawy.