VI SA/Wa 1895/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie patentu na wynalazek postanawia odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011 r. odrzucił skargę J. S. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] ze względu na nieuiszczenie przez niego wpisu od skargi. Sąd w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podał, iż zarządzenie, którym wezwano J. S. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zostało prawidłowo doręczone jego pełnomocnikowi w dniu 21 października 2011 r., a więc termin do wykonania tej czynności upłynął w dniu 28 października 2011 r. W związku z tym, że w terminie tym wpis nie został uiszczony, Sąd orzekł o odrzuceniu skargi i doręczył odpis ww. postanowienia wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi J. S. – rzecznikowi patentowemu, który przedmiotowe postanowienie odebrał w dniu 8 grudnia 2011 r. Skarżący – J. S., reprezentowany przez rzecznika patentowego, w dniu 5 grudnia 2011 r. złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi, załączając do niego potwierdzenie uiszczenia wpisu. Wskazał, że w związku z zawiadomieniem Komornika Sądowego z dnia 3 października 2011 r. o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat, nie został wniesiony w terminie należny wpis sądowy określony zarządzeniem Sądu z tego samego dnia. Skarżący dodał, że w wyniku prowadzonych negocjacji komorniczych postępowanie egzekucyjne zostało przekazane do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego [...], który pismem z dnia 3 listopada 2011 r. powiadomił o przejęciu tego postępowania. W dniu 28 listopada 2011 r. ww. Naczelnik skierował do [...] SA pismo o zwolnieniu z egzekucji środków pieniężnych przedsiębiorstwa skarżącego. Z kolei wspomniany bank 28 listopada 2011 r. odblokował konto skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepis art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., wprowadził zasadę, zgodnie z którą czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 p.p.s.a. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy o jakiej mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149). Podkreślić należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Co prawda katalog przyczyn niezawinionych przez stronę, dających podstawę do przywrócenie terminu jest otwarty, niemniej jednak, w okolicznościach konkretnej sprawy należy badać przyczynę uchybienia terminu w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Dokonując oceny przesłanek wniosku o przywrócenie terminu, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał braku winy w jego uchybieniu, a wskazana okoliczność zajęcia rachunku bankowego, skutkująca blokadą środków pieniężnych i związany z tym brak możliwości uiszczenia wpisu od skargi, nie może być uznana za wyłączającą winę skarżącego. Należy bowiem zauważyć, iż obowiązek uiszczenia przedmiotowego wpisu znany był ustanowionemu przez skarżącego pełnomocnikowi w dniu 21 października 2011 r., w którym odebrał on odpis zarządzenia o wezwaniu do jego uiszczenia. Posiadając zatem wiedzę zarówno o konieczności wniesienia opłaty tytułem złożonej do Sądu skargi, jak i o zajęciu z dniem 3 października 2011 r. rachunku bankowego skarżącego i zakazie wypłat, pełnomocnik ten winien był skontaktować się ze swoim mocodawcą celem zapewnienia przez niego środków koniecznych do uiszczenia kwoty wskazanej w ww. zarządzeniu. Z tych względów, nie można mówić o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, o jej braku można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M.Pr. 2002, nr 23, s. 1059). Podobnie wypowiada się H. Knysiak – Molczyk twierdząc, że tak w doktrynie, jak również w orzecznictwie, przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333 i cyt. tam orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego). W przedmiotowej sprawie tego rodzaju okoliczności, których przy dołożeniu należytej staranności w zakresie przestrzegania terminowości czynności procesowych nie można było przezwyciężyć, nie wystąpiły. Jednocześnie zauważyć należy, iż w świetle dotychczasowego orzecznictwa, jeśli strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienia NSA z 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, Lex nr 565711). Podobną linię orzecznictwa zaprezentował również Naczelny Sąd Administracyjny w swym postanowieniu z 10 maja 2004 r. (FZ 7/04, niepubl.), w którym wskazał, że mocodawca (strona) ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Na stronie ciąży obowiązek starannego wyboru pełnomocnika, który godząc się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. W przedmiotowej sprawie zatem, ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik winien należycie zadbać o jego interes polegający na spełnieniu warunków formalnych złożonej do Sądu skargi, bez względu na okoliczności związane z zajęciem rachunku bankowego swojego mocodawcy, zwłaszcza, że wiedzą o konieczności uiszczenia wymaganego wpisu powinien był, jako profesjonalista, dysponować na etapie złożenia skargi do Sądu, a już na pewno w wyniku poinformowania go o tym obowiązku stosownym zarządzeniem z dnia 3 października 2011 r. i uiścić żądany wpis sądowy w zakreślonym przez Sąd terminie. Mając powyższe na względzie, Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.