VI SA/Wa 1896/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. z dnia [...] listopada 2012 r. o skreśleniu B. S., skarżącej w niniejszej sprawie, z listy radców prawnych Izby B. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 1993 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. wpisała skarżącą na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. Uchwałą nr [...] z [...] listopada 2012 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. na podstawie art. 29 pkt 4a ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. 2010 r. nr 10, poz. 65) w zw. z rozdz. 3 § 14 Regulaminu postępowania rad izb radców prawnych i aplikantów radcowskich, prowadzenia list oraz wzorów stosowanych w tych sprawach (załącznik Nr 1 do uchwały Nr [...] KRPP z [...] września 2002 r.) tj. – załącznik do uchwały Nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] listopada 2006 r. skreśliła skarżącą z listy radców prawnych wobec nieuiszczenia składek członkowskich. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zaległość wobec Okręgowej Izby Radców Prawnych wynosi 1134 zł, a składają się na nią zaległości: rok 2006 – zadłużenie 100 zł, rok 2008 – 106 zł, rok 2009 – 156 zł, rok 2010 – 156 zł, rok 2011 – 336 zł, rok 2012 – 286 zł. W odwołaniu od uchwały skarżąca wniosła o jej uchylenie i wyjaśnienie stanu faktycznego twierdząc, że jest rzeczą nieprawdopodobną, aby przez tak długi okres tj. od 2006 r. pomimo wezwań organ samorządowy świadomie tolerował powstawanie zaległości. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. Zdaniem organu odwoławczego istniały podstawy do zastosowania art. 29 pkt 4a powołanej ustawy. Nie budzi bowiem wątpliwości fakt nieuiszczenia przez B. S. składek członkowskich w pełnej wysokości przez okres dłuższy niż rok. W odwołaniu od tej uchwały skarżąca wniosła o jej uchylenie i zobowiązanie OIRP w B. do dokonania prawidłowego wyliczenia należnej składki samorządowej. W uzasadnieniu podniosła, że zadłużenie nie powstało w skutek jej zaniedbania lecz wieloletniego zaniedbania organu samorządowego. Chcąc uniknąć zadłużenia i upomnień postanowiła o ustaleniu stałego zlecenia. Składki płaciła w znanej jej wysokości i mając świadomość regularnych wpłat i praktyki samorządu co do informowania o zadłużeniach nie widziała powodu poszukiwania informacji o aktualnej wysokości składek. Sytuacja nieopłacania składek w ogóle z opłacaniem ich w zaniżonej wysokości nie może być, jej zdaniem zrównywana. Skarżąca nadto podniosła, że świadczenia okresowe podlegają trzyletniemu okresowi przedawnienia, a zatem roszczenie powinno być ograniczone conajwyżej do lat 2010 – 2012. Pismem z [...] kwietnia 2013 r. Minister Sprawiedliwości wezwał skarżącą do nadesłania informacji, czy opłaciła zaległe składki członkowskie na rzecz OIRP w B. i zawiadomił, że termin zakończenia postępowania wyznaczono na [...] maja 2013 r. W piśmie z [...] kwietnia 2013 r. skarżąca wskazała, że nie opłaciła zaległych składek z powodów podanych w odwołaniu tj. wieloletniego zaniedbania organu samorządu radcowskiego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę Prezydium KRRP z [...] lutego 2013 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że radca prawny będąc członkiem samorządu zawodowego, do którego przynależność jest obowiązkowa powinien liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek korporacyjnych i mieć świadomość skutków prawnych dopuszczenia do zaległości w opłacaniu składek za okres przekraczający ustawową granicę dopuszczalności istnienia tych zaległości. Z powołanego zestawienia wpłat sporządzonego [...] stycznia 2013 r. przez OIRP w B. wynika, że zaległość skarżącej z tytułu opłat na rzecz samorządu radcowskiego powstała w latach 2006 – 2012 i wynosiła łącznie 1240 zł. Powyższe zestawienie pozwala, zdaniem organu, jednoznacznie stwierdzić, że skarżąca nie uiściła składek członkowskich przez okres dłuższy niż 1 rok, co w myśl art. 29 ust. 4a ustawy o radcach prawnych skutkuje skreśleniem jej z listy radców prawnych. Organ podkreślił, że skarżąca nie poczyniła żadnych starań, aby wyjaśnić sprawę, a powinna mieć świadomość, że jest obowiązana regulować swoje zobowiązania finansowe na bieżąco i we właściwej wysokości nie uzależniając tego obowiązku od uprzedniego otrzymania wezwania od organów samorządu. Każdy członek samorządu ma możliwość zapoznania się z podjętymi przez samorząd uchwałami w tym z uchwałą o wysokości składek członkowskich. Skarżąca została zawiadomiona pismem z [...] lipca 2012 r. o zmianie wysokości składki i o wysokości zadłużenia. Miała zatem świadomość, że zadłużenie istnieje, jak również, że nie zmieniając zlecenia stałego na rachunku bankowym systematycznie uiszcza składkę w niepełnej wysokości czym doprowadza do powstania zadłużenia. Poczynając od wezwania z [...] lipca 2012 r. skierowanego do skarżącej o uregulowanie zaległych składek do chwili obecnej skarżąca nie wykonała go i nie uregulowała powstałego zadłużenia. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz niezależnie od tego ustalenie, że na okres 2006 – 2010 składki uległy przedawnieniu, zaś w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 23 lipca 2012 r. zostały opłacone, zarzucając naruszenie art. 29 ust. 4a powołanej ustawy polegające na przyjęciu, że przez okres 2006 – 2012 tj. dłuższy niż rok nie wywiązywała się z obowiązku opłacania składek członkowskich i dopuszczając się zadłużenia w wysokości 1240 zł przez co istnieje podstawa do skreślenia jej z listy radców prawnych. W uzasadnieniu podniosła, że opłacała składki regularnie w kwocie 50 zł miesięcznie. Samorząd nie informował jej o zaległości i tym samym akceptował przesyłane kwoty. Rada Okręgowa skreśliła ją z listy radców prawnych, po upływie czterech miesięcy od daty, w której powzięła wiadomość o aktualnie obowiązującej wysokości składki. Jej zdaniem ustawowo wymagany okres jednego roku nie upłynął. Konsekwencje wyciągnięto z datą wsteczną. Częściowo odnosi się do roszczenia przedawnionego. Organ samorządowy przez okres 6 lat nie podjął czynności niezbędnych do dochodzenia roszczeń i nie podjął uchwały o skreśleniu z listy przez okres ponad 5 lat i w tej sytuacji nie dopełnił należytej staranności. Nadto podniosła, że nie wykonuje zawodu radcy prawnego od lat, a OIRP zaniechała przysyłania korespondencji jej dotyczącej. OIRP nie reagowała na opłacanie składki w zaniżonej wysokości. Nie wiadomo skąd miałaby powziąć wiadomość, że opłaca składkę w nienależytej wysokości. Jej postępowanie wskazuje, że nie miała zamiaru unikania płacenia składek i dopuszczania do zaległości. Nie uregulowała zaległości po 23 lipca 2012 r., ale nie dlatego, że kwestionuje konieczność płacenia składek lecz zasadność uznania, że posiada zaległość i jej wysokość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. ppsa – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Kontrolując zaskarżoną decyzję wg powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo procesowe w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa skutkuje wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego. Na wstępie wskazać należy, że postępowanie, jakie prowadzi Minister Sprawiedliwości na skutek wniesienia odwołania od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych podlega procedurze określonej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasady ogólne postępowania zostały określone w art. 6 - 16 k.p.a. Jedną z naczelnych zasad postępowania jest określona w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej,-nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym. Nakładają one na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego. Jedynie na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i 80 k.p.a.). Pamiętać przy tym należy, że treść uzasadnienia podjętej decyzji powinna dokumentować wypełnienie przez organ wymienionych obowiązków procesowych i odnosić się do zakresu przeprowadzonego postępowania w sprawie. Reasumując tę część wywodów podkreślenia wymaga zatem, że wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku poprzedzać powinno dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie (stosownie do art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), zaś sama decyzja powinna być należycie uzasadniona - stosownie do wymogów art. 107 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie spełnia tych wymogów. Zgodnie z art. 29 pkt 4a u.r.p. stanowiącym podstawę powyższych rozstrzygnięć, skreślenie z listy radców prawnych następuje w wypadku nieuiszczania składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Minister Sprawiedliwości wskazując wysokość zaległości z tytułu składek członkowskich za poszczególne lata nie dokonał subsumcji tych ustaleń faktycznych do dyspozycji przytoczonego przepisu. W uchwale Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B., ani w uchwale Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nie wskazano jaki konkretnie okres nieuiszczania składek członkowskich, dłuższy niż jeden rok przyjęto za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Również Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał jedynie na nieuiszczenie przez skarżącą we wskazanym okresie składek w pełnej wysokości, nie wskazał jednak jaki konkretnie (ze wskazaniem dat) okres dłuższy niż jeden rok przyjmuje za podstawę faktyczną decyzji ograniczając się do podania zadłużenia powstałego w kolejnych latach bez koniecznego w tym przypadku wskazania szczegółowych wyliczeń. W Ocenie Sądu przedmiot sprawy - sankcja w postaci skreślenia z listy radców prawnych jest tego) u rodzaju, że zarówno organy korporacyjne, jak i Minister Sprawiedliwości obowiązane są do szczególnie wnikliwej analizy sprawy i odzwierciedlenia w uzasadnieniu podejmowanych rozstrzygnięć zarówno stanu faktycznego, z uwzględnieniem wszystkich jego elementów i ich znaczenia dla sprawy, jak i przesłanek rozstrzygnięcia. Konieczne jest precyzyjne odzwierciedlenie w uzasadnieniu podejmowanych rozstrzygnięć ustaleń faktycznych z dokładnym wskazaniem okresu, za który zarzucane jest zaniechanie płacenia składek członkowskich z dokonaniem subsumcji tego stanu faktycznego do dyspozycji art. 291 pkt 4a u.r.p. W tym stanie rzeczy Sąd uznał zatem, że organy nie wyjaśniły sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 8, 77 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa wymaga bowiem ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku. W związku z zarzutami skargi podnieść nadto należy, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji (jak i wcześniejszych uchwał) jest skreślenie skarżącej z listy radców prawnych. Kwestia ew. dochodzenia przez OIRP roszczeń o zapłatę nieuiszczonych składek i ich zakresu pozostaje zagadnieniem całkowicie odrębnym i wobec tego nie wymaga odniesienia się przez Sąd do tej części zarzutów. Natomiast wyjaśnienia wymaga charakter prawny terminu, o którym mowa w art. 291 powołanej ustawy. Termin ten jest terminem o charakterze instrukcyjnym (porządkowym). Jego celem jest nałożenie obowiązku szybkiego działania przez organ i podejmowanie rozstrzygnięć w określonym terminie, ale przekroczenie tego terminu nie pozbawia organu kompetencji do wydania rozstrzygnięcia (vide wyrok NSA z 9 kwietnia 2013 r. sygn. II GSK 76/12). Uchybienie temu terminowi nie stanowi zatem o wadliwości uchwały w przedmiocie skreślenia z listy. Mając jednak na uwadze wskazane uchybienia o charakterze procesowym Sąd podzielając, co w przedstawionym stanie rzeczy należy jedynie dodatkowo podnieść, stanowisko organu, iż radca prawny jest obowiązany regulować swoje zobowiązania w powyższym zakresie na bieżąco i we właściwej wysokości bez uzależnienia tego obowiązku od uprzedniego wezwania ze strony organów samorządu i odnosząc się krytycznie do argumentacji skarżącej w tym względzie orzekł, jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, zaś w pkt 2 po myśli art. 152 ppsa.