VI SA/Wa 190/04
WyrokWSA w Warszawie2005-01-07
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Magdalena Bosakirska, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić ostateczną decyzję, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, w trybie art. 154 § 1 k.p.a., jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, nawet jeśli skutkowałoby to naruszeniem przepisów szczególnych?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić ostateczną decyzję, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, w trybie art. 154 § 1 k.p.a. tylko wtedy, gdy spełnione są przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a jednocześnie nie dojdzie do rażącego naruszenia przepisów szczególnych. W przypadku utraty statusu zakładu pracy chronionej, niespełnienie wymogów ustawowych skutkuje obligatoryjnym stwierdzeniem utraty tego statusu, a interes społeczny i słuszny interes strony nie mogą przesądzać o zmianie decyzji, jeśli naruszałoby to przepisy prawa materialnego.Stan faktyczny
Spółka E. P. Sp. z o.o. utraciła status zakładu pracy chronionej z dniem 28 lutego 1999 r. z powodu niespełnienia wymogów dotyczących obiektów i pomieszczeń oraz braku zawiadomienia o utworzeniu oddziałów. Po wielokrotnych postępowaniach administracyjnych i sądowych, spółka wniosła o zmianę daty utraty statusu na 28 listopada 1999 r., powołując się na interes społeczny i słuszny interes strony oraz na fakt, że poprzednia decyzja Ministra z 2000 r. ustalająca tę datę została wyeliminowana z obrotu prawnego z przyczyn formalnych. Minister odmówił zmiany decyzji, uznając, że naruszałoby to przepisy szczególne i interes społeczny.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Andrzej Siwek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi E. P. Sp. z o.o. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronionej oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., Nr [...], Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, po rozpoznaniu wniosku skarżącej spółki E. P. Sp. z o.o. z siedzibą w T. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2003 r., Nr [...], utrzymał tę decyzję w mocy.
Z akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r., Nr [...], Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych - działając na podstawie art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 1997 r. Nr 123, poz. 776 ze zm.) i art. 163 k.p.a. - stwierdził utratę z dniem [...] lutego 1999 r. statusu zakładu pracy chronionej przez skarżącą spółkę E. P. Sp. z o.o. W uzasadnieniu organ podniósł, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika, iż [...] lutego 1999 r. strona otworzyła oddział w S., o czym nie zawiadomiła Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, a także nie przedłożyła - zgodnie z art. 28 ust. 2 cyt. ustawy z 1997 r. - postanowienia Okręgowej Inspekcji Pracy stwierdzającego spełnianie okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Ponadto organ stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że z przedłożonego przez stronę materiału dowodowego wynika, iż w dniu [...] września 1999 r. Okręgowa Inspekcja Pracy w postanowieniu nr [...] wyraziła stanowisko, że pomieszczenia i stanowiska pracy w E. P. Sp. z o.o. w Biurze Ankieterskim przy ul. K. w S. nie spełniają wymogów zawartych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Ponadto organ stwierdził, iż strona nie zawiadomiła o utworzeniu swoich [...] oddziałów.
W wyniku rozpatrzenia środka zaskarżenia od w/w decyzji z dnia [...] grudnia 1999 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] lutego 2000 r., utrzymał w mocy w/w decyzję Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 1999 r.
Następnie działając z urzędu decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej - rozstrzygając na podstawie art. 154 § 1 i 2 oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - uchylił w całości swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2000 r. i utrzymał w mocy decyzję Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 1999 r.
Kolejną decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej - po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. - działając w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a. - utrzymał w mocy tę decyzję w punkcie pierwszym sentencji oraz uchylił w punkcie drugim, a ponadto uchylił w części dotyczącej daty utraty statusu zakładu pracy chronionej decyzję Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 1999 r. i zarazem stwierdził utratę tego statusu z dniem [...] listopada 1999 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż z materiału dowodowego wynika wprawdzie, że w świetle informacji zawartej w postanowieniu Okręgowego Inspektoratu Pracy stwierdzenie utraty statusu zakładu pracy chronionej jest uzasadnione, niemniej - w ocenie Ministra - strona wykazała, iż w jej przypadku zachodzi sytuacja, w której utrata z dniem [...] lutego 1999 r. w/w statusu zdecyduje o takim zachwianiu działalności, iż w niedalekiej przyszłości może to doprowadzić do sytuacji przewidzianej przez art. 444 pkt 3 kodeksu handlowego, a więc upadłości spółki. Minister podniósł, iż utrata miejsc pracy przez ponad 3000 osób, w tym 70 niepełnosprawnych, w rejonie o wysokim wskaźniku bezrobociu oraz wzgląd na koszty budżetowe z tym związane uzasadniają przyjęcie tezy, iż orzeczenie o utracie statusu zakładu pracy chronionej od dnia [...] listopada 1999 r. znajduje swe oparcie w ważnym interesie społecznym.
Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA 2784/02 (2788/02), Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2000 r., oraz umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na decyzję Ministra z dnia [...] lutego 2000 r.
W dniu [...] maja 2003 r. skarżąca spółka E. P. Sp. z o.o. - działając na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. - złożyła do Ministra Pracy i Polityki Społecznej wniosek o zmianę ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] lutego 2000 r. poprzez rozstrzygnięcie, iż utrata statusu zakładu pracy chronionej przez spółkę nastąpiła z dniem [...] listopada 1999 r. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, iż Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając wyłącznie z przyczyn formalnych nieważność decyzji z dnia [...] sierpnia 2000 r., nie kwestionował słuszności zawartego w niej rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącej spółki brak jest przyczyn uniemożliwiających organowi rozstrzygnięcie sprawy na podstawie art. 154 k.p.a. Strona zaznaczyła, iż w decyzji z dnia [...] sierpnia 2000 r., Minister Pracy i Polityki Społecznej orzekając o utracie przez E. P. Sp. z o.o. statusu zakładu pracy chronionej z dniem [...] listopada 1999 r. ustalił, że za orzeczeniem utraty z tą właśnie datą przemawia interes społeczny i słuszny interes strony.
Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., Nr [...], Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - działając w oparciu o przepis art. 154 § 1 i 2 k.p.a. - odmówił dokonania zmiany decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2000 r. W uzasadnieniu organ podniósł, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej (organ przywołał wyrok NSA z dnia 10 listopada 2000 r., sygn. akt III SAB 91/99). Jednakże zdaniem organu przepis art. 154 § 1 i 2 k.p.a. nie daje podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, jeżeli przepisy ustaw sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takich decyzji ostatecznych. W szczególności nie można - w ocenie Ministra - wzruszyć decyzji ostatecznej , w sytuacji gdy naruszenie to rażąco naruszałoby przepisy szczególne. W przedmiotowej sprawie zmiana decyzji z dnia [...] lutego 2000 r., zgodnie z żądaniem strony skarżącej - rażąco naruszyłaby przepis art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Organ wskazał, iż żaden przepis powołanej ustawy nie przewiduje możliwości posiadania statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej przez pracodawcę nie spełniającego przesłanek warunkujących jego posiadanie. Wydana na podstawie art. 30 ust. 3 cyt. ustawy decyzja nie jest - jak podniósł Minister - decyzją uznaniową, lecz związaną. W ocenie organu słuszny interes strony czy interes społeczny, na które powołuje się strona, nie mogą mieć znaczenia w przypadku decyzji, której wydanie jest konsekwencją niespełniania przez pracodawcę któregokolwiek warunków lub obowiązków określonych w art. 28 lub 33 ust. 1 i 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Minister powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2002 r., sygn. akt III RN 2/01, w którym Sąd ten uznał, iż pracodawca nie może korzystać z przywilejów przysługujących zakładom pracy chronionej, jeżeli nie spełnia wymaganych prawem warunków, zaś korzystanie z nieuzasadnionych przywilejów jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Zdaniem organu w konsekwencji należy uznać, iż uwzględnienie żądania strony w przedmiocie zmiany daty utraty statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej skutkowałoby wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy prawnej, podlegającej stwierdzeniu jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Według Ministra bezzasadne jest powoływanie się przez stronę skarżącą na decyzję z dnia [...] sierpnia 2000 r., w której Minister Pracy i Polityki Społecznej dokonał zmiany daty utraty statusu zakładu pracy chronionej, albowiem decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności wyrokiem NSA z dnia 30 stycznia 2003 r.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2003 r. skarżąca spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzuciła decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jak również naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 154 k.p.a. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, iż dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotne znaczenie mają okoliczności, z powodu których spółka E. P. Sp. z o.o. utracił status zakładu pracy chronionej. Ustosunkowując się do tej kwestii strona stwierdziła
m.in., że najmowane wówczas dla celów ankieterskich lokale nie były przeznaczone na pobyt ludzi, a więc nie musiały spełniać warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, specyficznych dla osób niepełnosprawnych. W tej sytuacji orzeczenie o utracie przez skarżącą spółkę w/w statusu z powodu niespełniania przez najmowane lokale warunków bezpieczeństwa i higieny pracy należy - zdaniem strony - uznać za naruszające prawo. Skarżąca podkreśliła, iż wskutek stwierdzenia przez NSA w wyroku z dnia 30 stycznia 2003 r. nieważności decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2000 r., spółka E. P. Sp. z o.o. zobowiązana będzie do zapłaty podatków za okres od [...] lutego 1999 r. (termin utraty statusu, określony w decyzji MPiPS z dnia [...] lutego 2000 r.) do dnia [...] listopada 1999 r. (termin posiadania statusu w świetle decyzji MPiPS z dnia [...] sierpnia 2000 r.). Poza tym skarżąca spółka podniosła, iż działając w zaufaniu do decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2000 r. podejmowała przez ponad 3 lata rozstrzygnięcia gospodarcze - nieraz o bardzo znacznym wymiarze finansowym, których by nie podjęła, gdyby decyzja z [...] sierpnia 2000 r. nie byłaby wydana. W tych okolicznościach - w ocenie skarżącej - nie może budzić wątpliwości, iż E. P. Sp. z o.o. wskutek bezprawnego działania organów poniosła wymierną szkodę, co w konsekwencji uzasadnia odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie przepisu art. 77 Konstytucji RP. Ponadto strona podniosła, iż skoro istnienie ważnego interesu społecznego i słusznego interesu strony zostało w niniejszej sprawie potwierdzone w decyzji Ministra z dnia [...] sierpnia 2000 r., a w zaskarżonej decyzji organ administracji tego nie kwestionuje, stwierdzenie wobec spółki E. P. Sp. z o.o. utraty statusu zakładu pracy chronionej z dniem [...] listopada 1999 r. należy uznać za możliwe i pożądane w świetle prawa.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu [...] sierpnia 2003 r. zaskarżoną decyzję Nr [...], na mocy której - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 154 § 1 i 2 k.p.a. - utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2003 r. W uzasadnieniu decyzji Minister podniósł, iż bezwzględnym warunkiem posiadania statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej jest stałe spełnianie łącznie wszystkich warunków i obowiązków określonych w art. 28 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Organ podniósł, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2002 r. przepis art. 33 ust. 1 i 3 stanowi podstawę do stwierdzenia utraty statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej z datą, od której dany podmiot przestał spełniać przesłanki warunkujące jego przyznanie. Minister przypomniał, iż podstawę stwierdzenia utraty w/w statusu przez skarżącą spółkę stanowiło uchybienie normie wskazanej w art. 28 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Powyższe uchybienie ustala Państwowa Inspekcja Pracy, w której wyłącznej kompetencji leży stwierdzanie okoliczności, o których mowa w przepisie art. 28
ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Organ stwierdził, iż wydana na podstawie art. 30 ust. 3 w/w ustawy decyzja nie jest uznaniową, a więc słuszny interes strony czy też interes społeczny, na które powołuje się strona skarżąca, nie mogą mieć znaczenia w przypadku decyzji, której wydanie jest konsekwencją niespełniania przez pracodawcę któregokolwiek z warunków lub obowiązków określonych w art. 28 lub 33 ust. 1 i 3 cyt. ustawy.
W dniu [...] października 2003 r. spółka E. P. Sp. z o.o. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. Strona skarżąca zarzuciła wydanej przez Ministra decyzji naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jak również naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności art. 154 k.p.a. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżąca podtrzymała w uzasadnieniu swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w toku postępowania administracyjnego. Dodatkowo strona podniosła, iż gdyby Minister Pracy i Polityki Społecznej wykazał się znajomością prawa i przed wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2000 r. wiedział, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do NSA stanowi przeszkodę do wszczęcia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, to już wówczas, w roku 2000 nastąpiłoby rozstrzygnięcie wątpliwych kwestii merytorycznych przed NSA, a decyzje finansowe spółki byłyby adekwatne do tej sytuacji materialnej. Uzasadniając zarzut naruszenia przepisu art. 154 k.p.a., skarżąca spółka stwierdziła, że warunkiem wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji, w trybie art. 154 k.p.a., jest dowiedzenie, że wzruszenie to nie narusza rażąco przepisów szczególnych. W rozpatrywanym przypadku - w ocenie skarżącej spółki - wykazano, że w wyniku wydania takiej decyzji nie dojdzie do rażącego naruszenia przepisu szczególnego, tj. art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ - podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - podniósł, iż brak jest podstaw prawnych do przychylenia się do wniosku strony skarżącej i zmiany spornej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z uwagi na interes społeczny lub słuszny interes strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do
Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] października 2003 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną wyłącznie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga spółki E. P. Sp. z o.o. z siedzibą w T. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2003 r., Nr [...], jak również poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] lipca 2003 r., Nr [...], nie naruszają prawa.
Przedmiotowe decyzje nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego wskazanych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jak również przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a przede wszystkim przepisu art. 154 k.p.a. Sporne decyzje Ministra zgodne są ponadto z dyspozycją norm art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. nie naruszając ich w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynika sprawy.
Prawną podstawą obu zaskarżonych decyzji był przepis art. 154 § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Zastosowanie przepisu art. 154 § 1 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia wymienionych w nim przesłanek. Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji
ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 in fine k.p.a. Niezależnie bowiem od tego, czy dana decyzja jest prawidłowa czy też wadliwa w stopniu uniemożliwiającym zastosowanie jednego z określonych w kodeksie postępowań nadzwyczajnych, organ może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną, na mocy której strona nie nabyła prawa, tylko wówczas, gdy spełnione zostały wymienione w tym przepisie przesłanki. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przykładowo w wyroku z dnia 10 listopada 2000 r., sygn. akt III SAB 91/99, stwierdził, że możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy.
Z uwagi na powyższe należy wyraźnie podkreślić, iż rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji Ministra przede wszystkim pod kątem prawidłowości zastosowania przepisu art. 154 k.p.a., badając czy organ nie przekroczył granic uznania wyznaczonych przesłankami omawianego przepisu k.p.a.
Wprawdzie postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzyganie sprawy, lecz prowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem przesłanek art. 154 k.p.a., niemniej należy stanowczo podnieść, iż nie można zupełnie abstrahować od oceny spornej decyzji, a właściwie od oceny skutków wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
W tym miejscu należy - zdaniem Sądu - stanowczo podkreślić, iż warunkiem uchylenia lub zmiany decyzji w tym trybie jest, "iż z powodu uchylenia lub zmiany decyzji nie zostanie naruszony czyjkolwiek interes prawny" (tak również: A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2000, teza 17 komentarza do art. 154 k.p.a.).
Mając to na uwadze należy uznać, że organ prawidłowo przyjął, iż w przypadku niniejszej sprawy uwzględnienie interesu strony skarżącej nie może przesłaniać interesu społecznego, który w wyniku zmiany ostatecznej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2000 r. uległby naruszeniu.
Bezwzględnym warunkiem uzyskania i posiadania statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej jest spełnienie wszystkich łącznie warunków określonych w art. 28 w/w ustawy, w tym m.in. spełnienie warunku wskazanego w art. 28 ust. 1 pkt 2, zgodnie z którym to przepisem status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej uzyskuje pracodawca, jeżeli obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy: odpowiadają
przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy (pkt a) oraz uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniają wymagania dostępności do nich (pkt b).
W przypadku niespełniania warunków określonych przepisem art. 28 lub 33 ust. 1 i 3 ustawy, właściwy organ podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu z dniem zaprzestania spełniania przez pracodawcę jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków (vide: art. 30 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.).
Zdaniem Sądu bezsporne w niniejszej sprawie jest to, iż organ wydając sporną decyzję pozbawiającą skarżącego statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej z dniem [...] lutego 1999 r., prawidłowo oparł się na zgromadzonym w toku postępowania materiale dowodowym, z którego wynikało, iż skarżąca spółka przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, czego potwierdzeniem jest znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie Państwowej Inspekcji Pracy stwierdzające, iż obiekty użytkowane przez E. P. Sp. z o.o. przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego nie spełniają wymagań stawianych zakładom pracy chronionej określonych w art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Skład orzekający w niniejszej sprawie, dokonując analizy poszczególnych zarzutów skargi sformułowanych przez skarżącego uznał, iż w świetle postanowień nie tylko art. 154 § 1 k.p.a., ale również w świetle przepisu art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 cyt. ustawy nie zasługują one na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu Minister zasadnie podniósł, iż w świetle art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wyraźnie widać, że okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) stwierdza wyłącznie Państwowa Inspekcja Pracy. Minister natomiast nie jest organem właściwym w sprawie kontroli i weryfikacji ustaleń organów PIP.
Ustosunkowując się do zarzutu błędnej wykładni przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, Sąd pragnie podnieść, iż słuszny interes strony, na który powołuje się skarżący, nie może przesądzać zasadności zmiany decyzji, której wydanie jest konsekwencją niespełnienia przez pracodawcę któregokolwiek z warunków lub obowiązków określonych w art. 28 lub art. 33 ust. 1 i 3 ustawy, albowiem zmiana taka podważałaby interes społeczny.
Mając na względzie stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2002 r., sygn. akt III RN 2/01, należy zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego, iż w przypadku, gdy pracodawca nie uczyni zadość obowiązkom ustawowym, musi ponosić konsekwencje wynikające z naruszenia przez niego prawa, albowiem nie może on korzystać z przywilejów przysługujących zakładom pracy chronionej, jeżeli nie spełnia wymaganych prawem warunków. Korzystanie z nieuzasadnionych przywilejów jest niewątpliwie sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa.
Z tej przyczyny należy uznać, iż uwzględnienie żądania strony skarżącej poprzez zmianę daty utraty statusu zakładu pracy chronionej skutkowałoby - jak słusznie zauważył organ - wydaniem decyzji obarczonej wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zmiana ta niewątpliwie naruszyłaby również interes społeczny poprzez umożliwienie skorzystania przez skarżącą spółkę z nieuzasadnionych przywilejów i ulg fiskalnych.
W niniejszej sprawie nie sposób przyjąć poglądu strony skarżącej, iż Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydając zaskarżoną decyzję naruszył prawnie chroniony interes skarżącego, albowiem skarżący, jako profesjonalny podmiot gospodarczy, winien liczyć się z konsekwencjami nieprzestrzegania ścisłych norm wskazanych w art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zdaniem Sądu każdy podmiot, który uzyskał status, o którym mowa w art. 28 cyt. ustawy, winien na bieżąco, w sposób bardzo ostrożny i wszechstronny analizować warunki zatrudnienia w swoim zakładzie, tak aby nie narazić się na konsekwencje wskazane w art. 30 ust. 3 ustawy, tym bardziej, że utrzymywanie w/w statusu wiąże się z wykorzystywaniem ulg przewidzianych m.in. w art. 31 i 32 ustawy. Pracodawca powinien bardzo skrupulatnie przestrzegać norm wskazanych w ustawie, mając na względzie grożące mu niebezpieczeństwo obciążenia jego działalności negatywnymi skutkami finansowymi pozbawienia statusu zakładu pracy chronionej.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, iż wydając zaskarżoną decyzję Nr [...], Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej prawidłowo zastosował dyspozycję art. 154 § 1 k.p.a. w kontekście przepisów prawa materialnego wskazanych w art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Zasadnie utrzymując w mocy swą wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2003 r., organ administracji wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, dokonując przy tym wszechstronnej oceny materiału dowodowego, jak również prawidłowo przeprowadził pełną analizę znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło