VI SA/Wa 1912/13
WyrokWSA w Warszawie2014-01-28
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Pamela Kuraś-Dębecka, Elżbieta Olechniewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej powstaje i wygasa w zależności od faktycznego wykonywania tej działalności, czy też od formalnego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i jego wykreślenia?Ratio decidendi
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej powstaje i wygasa w terminach określonych przepisami o ubezpieczeniach społecznych, które wiążą się z formalnym wpisem do ewidencji działalności gospodarczej i jego wykreśleniem, a nie z faktycznym wykonywaniem tej działalności. Dopiero wykreślenie wpisu z ewidencji lub odnotowanie przerwy w prowadzeniu działalności powoduje ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ciężar dowodu rzeczywistego zaprzestania prowadzenia działalności spoczywa na ubezpieczonym.Stan faktyczny
Skarżący M. O. kwestionował decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora OW NFZ, która ustaliła, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach od 1 kwietnia 2005 r. do 24 lipca 2005 r. oraz od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2005 r. Skarżący twierdził, że faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności wcześniej, a deklaracje VAT-7 w spornym okresie dotyczyły jedynie opłat telefonicznych i przejazdów. Organy administracji wskazywały na istnienie wpisów do ewidencji działalności gospodarczej i rozliczeń podatkowych jako dowód prowadzenia działalności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oddala skargę
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) zaskarżoną decyzją z [...] maja 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Dyrektor [...] OW NFZ) z [...] marca 2013 r., którą ustalono, że M. O. (dalej skarżący) podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 24 lipca 2005 r. i od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2005 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Jako podstawę decyzji Prezes NFZ wskazał art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.), dalej ustawa o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] (dalej ZUS) w grudniu 2011 r. zwrócił się do Dyrektora [...] OW NFZ o rozważenie objęcia skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 24 lipca 2005 r. oraz od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2005 r. ZUS poinformował, iż na podstawie dokumentacji znajdującej się w jego posiadaniu stwierdzono, że skarżący zgłosił obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego w okresach od 1 stycznia 1999 r. do 27 października 1999 r., od 21 stycznia 2004 r. do 31 marca 2005 r. oraz od 25 lipca 2005 r. do 31 lipca 2005 r. z tytułu wykonywania działalności gospodarczej. Ponadto wskazano, iż w trybie art. 50 § 1 k.p.a. wezwano skarżącego do złożenia pisemnych wyjaśnień w ww. sprawie oraz prawidłowych dokumentów zgłoszeniowych. W odpowiedzi skarżący oświadczył - pod odpowiedzialnością karną, iż działalność gospodarcza polegająca na prowadzeniu Kancelarii Radcy Prawnego została wyrejestrowana z dniem 1 sierpnia 2006 r., a od 1 października 2006 r. działalność została zawieszona i po tej dacie działalność gospodarcza nie była prowadzona. Ponadto skarżący poinformował ZUS, iż we wtoki, środy i w czwartki mieszka w S. pod W. i jest rencistą od 1999 r.
ZUS poinformował także, że wystąpił do właściwego miejscowo Urzędu Skarbowego w B. o udzielenie informacji w sprawie obowiązku ubezpieczeń z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej.
Ostatecznie ZUS wskazał, że w oparciu o zgromadzone dowody i materiały ustalił, że skarżący:
1. zgłosił do organu ewidencji działalności gospodarczej prowadzenie działalności pod nr wpisu [...] od 4 maja 1995 r. do 27 października 1999 r.; pod nr. wpisu [...] od 15 stycznia 1992 r. do 14 września 2011 r. oraz pod nr. wpisu [...] od 27 stycznia 2005 r. do 1 października 2006 r.;
2. zgłosił obowiązek podatkowy od 22 maja 1995 r. do 27 października 1999 r. i od 21 stycznia 2004 r. do 1 października 2006 r. Za lata 1999, 2004 -2005 wykazał zaś uzyskanie przychodów i osiągnięcie dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, a za rok 2006 wykazał brak przychodów i osiągnięcie dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej;
3. w złożonych deklaracjach VAT-7 wykazał niezerowe kwoty zakupów lub dostaw w okresie od 1/1999 r. do 10/1999 r., od 1/2004 r. do 9/2005 r., natomiast zerowe kwoty zakupów lub dostaw wykazał w okresie od 10/2005 r. do 10/2006 r.;
4. nie był opodatkowany w formie karty podatkowej.
5. ma przyznane prawo do renty od 28 stycznia 1999 r.
Dyrektor [...] OW NFZ w styczniu 2012 r. wszczął wobec skarżącego postępowanie w sprawie objęcia go ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 24 lipca 2005 r. oraz w okresie od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2005 r.
Po przeprowadzeniu tego postępowania organ decyzją z [...] marca 2012 r. ustalił, że skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach: od 1 kwietnia 2005 r. do 24 lipca 2005 r. i od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2005 r.
Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji Dyrektora [...] OW NFZ wskazując, że działalność gospodarczą faktycznie prowadził do 30 marca 2005 r. Nadto przyznał, że od 1 kwietnia do 30 września 2005 r. wystawiał deklaracje VAT-7, które dotyczyły jego opłat telefonicznych oraz przejazdów pociągami PKP do S. k/W., gdzie miał filię swojej kancelarii. Jednocześnie wskazał, że w owym czasie, ani później nie wykonywał żadnych usług prawniczych. Skarżący podał, że 25 listopada 2011 r. złożył do ZUS oświadczenie, w którym poinformował, że do 1 października 2006 r. działalność swoją miał zawieszoną, i że z tą datą wyrejestrowuje działalność. Mając to wszystko na względzie oraz przywołując wyrok Sądu Najwyższego z [...] września 2007 r. [...] stwierdził, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zaprzestanie jej prowadzenia powoduje wyłączenie tego obowiązku. Skarżący wniósł więc o uchylenie ww. decyzji, gdyż jego zdaniem w związku z faktem zaprzestania faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Dyrektor [...] OW NFZ decyzją z [...] marca 2012 r. - na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach, uwzględnił odwołanie skarżącego i uchylił swoją wcześniejszą decyzję. Organ wskazał, że w uchylonej decyzji oparł się na błędnych danych przekazanych przez ZUS co oznacza, że odwołanie jest zasadne i należy ponownie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, gdyż w sprawie pojawiły się nowe fakty, które mogą mieć wpływ na prawidłowość jej rozstrzygnięcia.
Skarżący pismem z marca 2012 r. - w nawiązaniu do decyzji Dyrektora [...] OW NFZ z [...] marca 2012 r. poinformował, że z dniem 1 sierpnia 2005 r. wyrejestrował się z ubezpieczenia zdrowotnego, o czym świadczy potwierdzony za zgodność z oryginałem, przyjęty przez ZUS wniosek o wyrejestrowanie z ubezpieczeń druk ZUS ZWUA, który załączył do pisma. Ponadto wskazał, iż również z tą samą datą złożył wnioski: ZUS ZWPA, ZUS DRA, ZUS ZFA, ZUS ZZA i potwierdził, że po 30 marca 2005 r. nie prowadził żadnej działalności gospodarczej i nie wykonywał żadnych usług prawniczych.
W związku z powyższym Dyrektor [...] OW NFZ w kwietniu 2012 r. zwrócił się do ZUS z prośbą o ustosunkowanie się do ww. materiału dowodowego wskazanego przez skarżącego.
W ostatecznym stanowisku ZUS poinformował Dyrektora [...] OW NFZ, że podtrzymuje swój wniosek z grudnia 2011 r.
Dyrektor [...] OW NFZ decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. ustalił, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach: od 1 kwietnia 2005 r. do 24 lipca 2005 r. i od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2005 r.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, powtarzając argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji z [...] marca 2012 r.
Prezes NFZ decyzją z [...] listopada 2012 r. uchylił decyzję Dyrektora[...] OW NFZ z [...] sierpnia 2012 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że Dyrektor OW NFZ uchylając swoją poprzednią decyzję, nie rozstrzygnął sprawy co do istoty, gdyż obecna decyzja z [...] sierpnia 2012 r., odpowiada w całości decyzji z [...] marca 2012 r.
Dyrektor [...] OW NFZ rozpatrując sprawę po raz trzeci decyzją z [...] marca 2013 r. ustalił, że skarżący od 1 kwietnia 2005 r. do 24 lipca 2005 r. i od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2005 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ wskazał przy tym, że pobieranie przez skarżącego świadczeń rentowych nie wyłączyło go z podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora [...] OW NFZ i umorzenie niniejszego postepowania, raz jeszcze podkreślił, że faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej w ww. okresie, zatem nie podlegał ustalonemu obowiązkowi. Podtrzymał swoje stanowisko, iż faktycznie prowadził działalność gospodarczą do 30 marca 2005 r., polegającą na obsłudze prawnej Urzędu Miasta S. w ramach swojej kancelarii. Natomiast w okresie od 1 kwietnia do 30 września 2005 r. wystawiał deklaracje VAT-7, które dotyczyły jego opłat telefonicznych oraz sporadycznych przejazdów pociągami PKP do S., gdzie miał filię swojej kancelarii.
Prezes NFZ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji na poparcie twierdzenia, iż od 1 kwietnia 2005 r. do 24 lipca 2005 r. oraz od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2005 r. nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej. W powyższym okresie dokonywał zaś rozliczeń podatkowych, tj. wykazał przychody z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za lata 1999, 2004-2005 oraz złożył w organie podatkowym deklaracje VAT-7 wykazując "niezerowe" kwoty zakupów lub sprzedaży od stycznia 1999 r. do października 1999 r. i od stycznia 2004 r. do września 2005 r. Powyższe okoliczności potwierdzają zdaniem organu, że skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą.
Prezes NFZ wyjaśnił, że podejmowanie i wykonywanie działalności odbywa się na własny rachunek i na własne ryzyko przedsiębiorcy, a prowadzenie tej działalności występuje w okresach faktycznego wykonywania usług, jak i w okresach wyczekiwania na kolejne zamówienia bądź poszukiwania zbytu na swoje usługi. Wszystkie te czynności pozostają w ścisłym związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, gdyż zmierzają do stworzenia właściwych warunków do jej wykonywania.
Powołując się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 września 2010 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1223/10), z 5 grudnia 2006 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1656/06); z 13 maja 2011 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2401/10) oraz z 16 listopada 2007 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1500/07) Prezes NFZ stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji Dyrektora [...] OW NFZ, która jest jedynie potwierdzeniem faktu, że skarżący w okresach od 1 kwietnia 2005 r. do 24 lipca 2005 r. oraz od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2005 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
W złożonej w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze, skarżący wnosząc o uchylenie decyzji Prezesa NFZ zarzucił, że rozstrzygnięcie to zostało wydane w sprzeczności z treścią materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Skarżący wyjaśnił, że istotnie nie przedstawił żadnej dokumentacji na poparcie swojego twierdzenia, iż od kwietnia 2005 r. do 24 lipca 2005 r. i od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2005 r. nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej, gdyż takich dokumentów nie posiadał. Jednocześnie powołał się na ustalenia Dyrektora [...] OW NFZ, że w okresie od 25 lipca do 31 lipca 2013 r. skarżący dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Jednocześnie stwierdził, że logicznym jest, iż gdyby prowadził działalność przed 25 lipca 2005 r. to nie zgłaszałby jej powtórnie do ubezpieczenia zdrowotnego i 1 sierpnia 2005 r. by ją wyrejestrowywał. Dlatego można przyjąć jedynie, że prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą okresie 25-31 lipca 2005 r. i tylko za ten okres objąć go ubezpieczeniem zdrowotnym. Poza ww. okresem w lipcu 2005 r. nie wykonywał zaś żadnych usług, jak i nie podejmował innych czynności związanych z tą działalnością.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako: p.p.s.a.).
Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzuty skargi sprowadzają się zakwestionowania ustalonego przez organ stanu faktycznego prowadzącego do naruszenia prawa materialnego, poprzez przyjęcie, iż skarżący prowadził działalność gospodarczą od 1 kwietnia 2005 r. do 24 lipca 2005 r. oraz od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2005 r.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skarżącego organy administracyjne obu instancji, a więc zarówno Dyrektor [...] OW NFZ , jak i Prezes NFZ, rozstrzygając niniejszą sprawę nie naruszyły prawa.
Powszechny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego na przestrzeni ostatnich lat - obejmujący również okres, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, wynikał z różnych aktów normatywnych, mianowicie:
1. do 31 marca 2003 r. z art. 8 pkt 1 lit c ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby prowadzące pozarolniczą działalność lub osoby z nimi współpracujące;
2. do 30 września 2004 r. z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników (...), które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;
3. do 19 września 2008 r. z art. 66 ust. 1 pkt 1 it c ustawy o świadczeniach, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;
4. z dniem 20 września 2008 r. zaczął obowiązywać przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 it c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu zmienionym przez art. 12 ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. 2008 r., nr 164, poz. 1027).
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w ww. przepisach powstaje i wygasa - w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - zarówno w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji, w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Podobnie kwestię tą regulowały także ww. ustawy wcześniejsze, odpowiednio w art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1.
Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - obowiązującym do 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Po nowelizacji - dokonanej art. 7 ustawy o zmianie, tj. od 20 września 2008 r. przepis art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń stanowi, że obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2009, nr 205 poz. 1585 tekst jednolity).
Podobnie jak ww. ustawy: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych, także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej została znowelizowana ustawą o zmianie. Art. 1 ustawy o zmianie wprowadził do ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej sprzed nowelizacji (Dz. U. 2007, nr 155, poz. 1095 tekst jednolity), dalej jako ustawa o swobodzie art. 14a ust. 1, w myśl którego przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Ust. 3 cytowanego przepisu stanowi, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nadto ust. 5 wskazuje, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy i okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.
Z powyższych regulacji wynika więc, że dopiero z dniem 20 września 2008 r. ustawodawca wprowadził dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą możliwość wyłączenia się spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z prawem zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Na kanwie niniejszej sprawy należy także wskazać czym jest działalność gospodarcza. W myśl art. 2 ustawy o swobodzie działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.
Mając wszystkie powyższe regulacje ustawowe na uwadze Sąd zauważa, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia wyznaczone zostały, co do zasady, przez formalne, a nie faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubezpieczenia.
Na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej, ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian - nie tylko prawnych, ale i faktycznych. Skoro tak, to faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności z różnych przyczyn powinno być do ewidencji zawsze zgłoszone i wpisane. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest bowiem – na co już wskazano, od jej rzeczywistego prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji.
Jak wskazano powyżej zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 198, z 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309 oraz z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 311). Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia. Nadto zaistnienie przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej musi być rzeczywiste, co oznacza, że ubezpieczonego obciąża obowiązek wykazania wystąpienia okoliczności niezwiązanych z warunkami wykonywania działalności gospodarczej. W rezultacie okoliczności takie, jak zły stan zdrowia, nie stanowią przesłanki uzasadniającej uznanie istnienia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Oznacza to, że przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej, powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia musi być usprawiedliwiona i udokumentowana (wykazana), a nie uzależniona wyłącznie od woli ubezpieczonego, sprowadzającej się do zamiaru czasowego wyłączenia ciążącego na nim obowiązku ubezpieczenia.
Podsumowując analizę wyżej przedstawionego stanu prawnego, przywołanego prawidłowo przez organy obu instancji, zgodzić się należy z nimi, że dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Nie jest przy tym istotne czy uzyskuje się z niej przychody. Nie ma też żadnej zależności między obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i obowiązkiem podatkowym. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Natomiast organy ZUS dopiero na podstawie tych decyzji organów NFZ ustalają – również w drodze decyzji, podejmowanych na odrębnych podstawach prawnych – wymiar składki na ubezpieczenie zdrowotne i ustalają sposób jej pobierania.
W konsekwencji podnoszony przez skarżącego zarzut, że prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie 25-31 lipca 2005 r. i tylko za ten okres należy objąć go ubezpieczeniem zdrowotnym nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący przyznał, że w ww. okresie wpis z ewidencji działalności gospodarczej nie został wykreślony. W związku z tym fakt, że skarżący nie wykonywał zaś żadnych usług, jak i nie podejmował innych czynności związanych z tą działalnością pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło