VI SA/Wa 1918/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi N. E. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów adwokackich oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2006 r. znak [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 zwanej dalej p.o.a.) sprzeciwił się wpisowi pani N. E. na listę aplikantów adwokackich Okręgowej Izby Adwokackiej w K., dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] lipca 2006 r. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny i wywody prawne. Pani N. E. przystąpiła w dniu [...] grudnia 2005 r. do egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikację adwokacką. Komisja Konkursowa do przeprowadzenia egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikantów adwokackich w Okręgowej Izbie Adwokackiej w K. uchwałą z dnia [...] grudnia 2005 r., że kandydata uzyskała z egzaminu konkursowego negatywny wynik w ilości 182 punktów. Pomimo negatywnego wyniku egzaminu pani N. E., dalej skarżąca, wnioskiem z dnia [...] stycznia 2006 r. (data wpływu) zwróciła się do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. o wpis na listę aplikantów adwokackich. Nie kwestionowała przeprowadzonego egzaminu ani uzyskanego negatywnego wyniku. Do wniosku skarżąca załączyła aktualne zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności. Okręgowa Rada Adwokacka w K. po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu [...] lipca 2006 r. wniosku z dnia [...] stycznia 2006 r. postanowiła wpisać panią N. E. na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w K.. Wskazała, iż skarżąca zarzuciła Komisji błędną ocenę ośmiu pytań nie przyznając za nie punktów mimo, że odpowiedzi były prawidłowe. W uzasadnieniu uchwały wskazała ponadto, iż dokonała analizy testu, z analizy której w sposób bezsporny wynika, iż test zawierał szereg pytań nieprecyzyjnych a także szereg pytań, na które wskutek błędów lub pomyłek komisja zakreśliła pozytywne odpowiedzi jako nieprawidłowe. Dokonała weryfikacji wybranych przez siebie ośmiu pytań, uznała za prawidłowe udzielone na nie odpowiedzi i stwierdziła, iż skarżąca uzyskała wymaganą liczbę 190 punktów. Okręgowa Rada Adwokacka w K. stwierdziła, iż zadaniem adwokatury jest ochrona praworządności; w sytuacji, gdy kandydatowi nie przysługuje odwołanie od decyzji Komisji Egzaminacyjnej, ani inna droga do dochodzenia swoich praw, obowiązkiem Rady jest dokonanie oceny zarzutów zgłoszonych przez kandydata. Powyższa uchwała wraz z aktami osobowymi skarżącej wpłynęły do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] sierpnia 2006 r. i zostały przedłożone Ministrowi Sprawiedliwości celem zbadania zgodności z prawem dokonanego wpisu. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] września 2006 r. sprzeciwił się wpisowi pani N. E. na listę aplikantów adwokackiej Okręgowej Izby Adwokackiej w K. stwierdzając, że w świetle zasad przeprowadzania egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką w 2005 r., przyjętych ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163. poz. 1361 zwanej dalej ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r.), na listę może być wpisana osoba, która uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego. Zatem kandydat, zgodnie z art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze w zw. z art. 6 ust. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. musiał uzyskać z testu co najmniej 190 punktów. Minister Sprawiedliwości podkreślił, że w cytowanych przepisach nie została przewidziana dla uczestników egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2005 r. możliwość doliczania do wyniku uzyskanego z testu - bez względu na okoliczności - dodatkowych punktów przez komisje konkursowe powołane do przeprowadzenia konkursu dla kandydatów na aplikantów adwokackich bądź przez okręgowe rady adwokackie. W konsekwencji organ uznał, że Okręgowa Rada Adwokacka w K. nie była uprawniona do zweryfikowania uchwały Komisji Konkursowej, a tym samym doliczenia pani N. E. dodatkowych 8 punktów z przyczyn wskazanych w jej uchwale z dnia [...] lipca 2006 r. Ponadto Minister Sprawiedliwości zauważył, iż w myśl orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 selekcja kandydatów na aplikantów i ich kwalifikowanie winny być przeprowadzane wyłącznie według zasad ustawowych i na podstawie jednoznacznie sprecyzowanych kryteriów, ustalonych w ustawach (a w kwestiach technicznych w wydanych na ich podstawie aktach o charakterze wykonawczym). Wyjątki od powyższej zasady, stanowiące ograniczenia w zakresie korzystania z wolności konstytucyjnych (a za taki należy uznać przeprowadzanie konkursu kwalifikacyjnego na aplikację adwokacką), w myśl art. 31 ust. 3 i art. 65 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP, może określać wyłącznie ustawa. Zatem organy korporacyjne prowadząc nabór nie mogą samodzielnie określać istotnych wymogów, jak zasady przeprowadzania konkursu czy zasady oceniania jego rezultatów, stawianych kandydatom na aplikacje. Tym samym, wywodzi organ, skoro nie było podstaw prawnych do doliczenia wnioskodawczyni do wyniku osiągniętego z testu przez Okręgową Radę Adwokacką w K. dodatkowych punktów, należy uznać, iż uzyskany przez nią wynik wynosi 182 punkty. W tej sytuacji nie można, zdaniem organu, przyjąć, że kandydatka uzyskała pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uprawniający do wpisu na listę aplikantów adwokackich czyli co najmniej 190 punktów. Decyzja Ministra Sprawiedliwości, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, została doręczona skarżącej w dniu 15 września 2006 r. Na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. pani N. E. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 75i ust. 3 p.o.a. poprzez przyjęcie, iż nie uzyskała 190 punktów za poprawne odpowiedzi. Podkreślała, że test zawierał oczywiste błędy, które zostały naprawione przez Okręgową Radę Adwokacką w K.. Powołała się na wystąpienie Ministra Sprawiedliwości, który po przeprowadzonym egzaminie dla kandydatów na aplikantów radcowskich przyznał, iż doszło do nieprawidłowości w teście i zalecił rozstrzyganie na korzyść uczestników egzaminu stwierdzonych wątpliwości w toku weryfikacji jego wyników. W piśmie procesowym z dnia 14 marca 2007 r. zarzuciła, iż brak możliwości odwołania się od decyzji Komisji Konkursowej jest sprzeczne z art. 78 Konstytucji, który przyznaje każdej ze stron prawo zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Załączyła kopię swojego wniosku z dnia [...] marca 2006 r. skierowanego do Ministra Sprawiedliwości o zweryfikowanie testu i spowodowanie wpisu na listę aplikantów oraz odpowiedź organu na ten wniosek. Zarzucała nierówne traktowania osób będących w tej samej sytuacji. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie wskazując, iż dla uczestników egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką przeprowadzonego [...] grudnia 2005 r. nie została przewidziana możliwość odwołania się od uchwały komisji konkursowej ustalającej wynik egzaminu. Okręgowa Rada Adwokacka w K. nie była uprawniona do zweryfikowania uchwały komisji konkursowej, a tym samym do doliczenia skarżącej dodatkowych punktów. Minister Sprawiedliwości podniósł także, iż brak jest podstaw do powoływania się na czynności podejmowane przez Ministra Sprawiedliwości po przeprowadzonym egzaminie na aplikację radcowską bowiem skarżąca była uczestnikiem egzaminu na aplikację adwokacką. Uczestnik postępowania, Okręgowa Rada Adwokacka w K. pismem z dnia [...] czerwca 207 r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji stwierdzając, iż jest ona wysoce niesprawiedliwa. Wskazała, iż N. E., jako zainteresowana pismem z dnia [...] stycznia 2006 r., zwróciła się do Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej na aplikację adwokacką przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w K., z wnioskiem o ponowne sprawdzenie jej testu i przeanalizowanie kwestionowanych w nim pytań. Przewodniczący stwierdził, iż nie jest władny do zmiany tzw. klucza odpowiedzi, gdyż czynność ta może być poczyniona jedynie przez Zespół ds. koordynacji na Aplikację Adwokacką. Wskazała ponadto, iż z upoważnienia Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej przy ORA w K., zwrócono się do Przewodniczącego Zespołu ds. koordynacji z pismem o wyrażenie zgody na ponowne przeanalizowanie jej uwag oraz reasumpcję decyzji. Pismem z dnia [...] maja 2006 r. Przewodniczący Zespołu stwierdził, iż nie jest władny do podjęcia takich działań. Wobec odmowy przez dwa suwerenne organy podjęcia merytorycznej decyzji, na Okręgową Radę Adwokacką spadł obowiązek obiektywnej i bezstronnej oceny, czy pani N. E. spełnia kryteria przyjęcia w poczet aplikantów adwokackich. ORA powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2007 r. wydanego w sprawie sygn. akt II GSK 362/06, który rozpatrując podobną sprawę stwierdził, iż trudno akceptować sytuację, w której wadliwości testu, wobec braku stosownych procedur byłyby nieusuwalne. Podkreśliła, iż uchwała o wpisie pani N. E. została podjęta jednomyślnie w obecności 5 osób, będących adwokatami z bogatą wiedzą prawniczą. Do pisma zawierającego stanowisko uczestnika postępowania załączono pismo skarżącej z dnia [...] stycznia 2006 r., skierowane do Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej na aplikację adwokacką, pismo z dnia [...] lutego 2006 r. skierowane do Przewodniczącego Zespołu ds. koordynacji na aplikację adwokacką oraz odpowiedź Przewodniczącego Zespołu z dnia [...] maja 2006 r. Jak wynika z treści załączonego pisma z dnia [...] stycznia 2006 r. skarżąca zwracała się z prośbą o ponowne sprawdzenie jej testu złożonego podczas egzaminu albowiem po osobistym sprawdzeniu testu doszła do wniosku, iż prawidłowe odpowiedzi w pięciu pytaniach zostały zakwalifikowane jako błędne, ponadto trzy pytania były sformułowane nieprecyzyjnie, co jej zdaniem oznacza, iż zakreślone odpowiedzi są prawidłowe. Nie wskazała numerów kwestionowanych pytań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 roku, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne oceniając akty i czynności z zakresu administracji publicznej stosują kryterium prawne a nie kierują się względami natury słusznościowej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.) dalej zwanej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Oceniając zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. sprzeciwiającą się wpisowi pani N. E. na listę aplikantów adwokackich Okręgowej Izby Adwokackiej w K., dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2006 r. Sąd uznał, że przy jej wydaniu nie naruszono prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi, a zatem skarga w niniejszej sprawie podlega oddaleniu. Egzamin dla kandydatów na aplikację adwokacką, do którego w dniu [...] grudnia 2005 r. przystąpiła skarżąca, przeprowadzony został w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze z uwzględnieniem zmian przyjętych ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361). Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy nabór na aplikację adwokacką w drodze egzaminu konkursowego przeprowadzały okręgowe rady adwokackie. Egzamin miał formę testu wyboru przygotowanego przez zespół powołany przez Naczelną Radę Adwokacką do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów adwokackich (art. 7 ust. 4 i 10 ww. ustawy). W jego trakcie należało rozwiązać test składający się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, zaś za każdą prawidłową odpowiedź uzyskiwał 1 punkt. Test podlegał sprawdzeniu przez komisję w składzie, w którym przeprowadzała egzamin konkursowy. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymywał kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Z przebiegu egzaminu sporządzany był protokół, podpisany przez członków komisji, zaś wynik kandydata po przeprowadzeniu egzaminu komisja ustalała w drodze uchwały. W ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. nie przewidziano, odnośnie egzaminów na aplikację przeprowadzonych w 2005 r., możliwości zaskarżenia samej uchwały komisji konkursowej. W ocenie Sądu, każdy kandydat który przystąpił do egzaminu na aplikację adwokacką w 2005 r. mógł jednak w trybie art. 68 w zw. z art. 75 ust. 5 p.o.a. wystąpić z wnioskiem o wpis na listę aplikantów adwokackich, a okręgowa rada adwokacka była zobowiązana rozpoznać merytorycznie taki wniosek. Od uchwały okręgowej rady adwokackiej w przedmiocie wpisu na listę aplikantów przysługiwało natomiast kandydatowi odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Skarżąca pomimo uzyskanego negatywnego wyniku egzaminu wystąpiła z wnioskiem o wpisanie jej na listę aplikantów adwokackich, we wniosku z dnia [...] stycznia 2006 r. złożonym do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. nie kwestionowała wyniku egzaminu. Zarzuty wobec egzaminu i wyniku egzaminu postawiła w odrębnym piśmie, z dnia [...] stycznia 2006 r., skierowanym do Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej na aplikację adwokacką przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w K., w którym kwestionowała oceny udzielonych odpowiedzi w pięciu pytaniach oraz wskazywała na nieprecyzyjność trzech pytań. Nie wskazała, które pytania są nieprecyzyjne i które odpowiedzi zostały zakwalifikowane jako błędne. Jak wynika z akt sprawy, Okręgowa Rada Adwokacka w K. rozpoznała wniosek uznając, iż skarżąca we wniosku kwestionuje egzamin, ten sam błąd powtórzył Minister Sprawiedliwości wskazując w zaskarżonej decyzji, iż we wniosku skarżąca zarzuciła Komisji błędną ocenę ośmiu pytań. W istocie ORA w K. rozpoznała wniosek z dnia [...] stycznia 2006 r., w którym skarżąca w sposób ogólny zarzucała nieprawidłowości co do oceny poprawności udzielonych przez nią odpowiedzi na pytania egzaminu oraz co do samych sformułowań pytań. W ocenie Sądu, ORA w K. z naruszeniem art. 61 i art. 7 k.p.a. uznała, iż postawienie przez skarżącą zarzutu błędnej oceny udzielonych odpowiedzi oraz nieprecyzyjne sformułowanie pytań jest podstawą do przeprowadzenia z urzędu weryfikacji egzaminu i przyznania skarżącej dodatkowych punktów. W tej sytuacji należy zgodzić się ze stwierdzeniem Ministra Sprawiedliwości, iż Okręgowa Rada Adwokacka w K. nie była uprawniona do zweryfikowania uchwały Komisji Konkursowej, a tym samym doliczenia skarżącej dodatkowych 8 punktów. Okręgowa Rada Adwokacka miała prawo rozpoznać wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich i rozpoznać go merytorycznie ale nie miała podstaw do przeprowadzenia z urzędu weryfikacji egzaminu. Przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. nie dawały takich uprawnień okręgowym radom adwokackim. Należy podkreślić, iż skarżąca uzyskała negatywny wynik egzaminu, co na podstawie art. 69 ust. 2 p.o.a. uprawniało Ministra do zgłoszenia sprzeciwu wobec wpisu skarżącej na listę aplikantów adwokackich. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.