VI SA/Wa 1926/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 września 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z [...] marca 2024 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), art. 13ia ust. 1 w zw. z art. 13k ust. 2a, art. 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 645 ze zm.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2359 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j i art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.) w wyniku wniosku K. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. (Skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] listopada 2022 r. nr [...] nakładającą na stronę Skarżącą karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym. Organ ustalił, że będący własnością Skarżącej pojazd samochodowy nr rej. [...] wraz z przyczepą nr rej. [...], którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się w dniu 24 października 2021 r. po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa – węzeł M.). Za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ kontrolowany pojazd samochodowy nie został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) oraz nie uiszczał opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Pismem z 22 czerwca 2022 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 k.p.a. Skarżąca złożyła wyjaśnienia w piśmie, które wpłynęło do Organu w dniu 5 lipca 2022 r. w którym wskazała, iż zgłosiła wszystkie swoje pojazdy do rejestracji w systemie SPOE KAS za pośrednictwem operatora kart flotowych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego przedstawił treść przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia i stwierdził, że na podstawie danych znajdujących się w systemie e-TOLL ustalono, że kontrolowany pojazd nie został zarejestrowany w SPOE KAS i dlatego właścicielowi pojazdu została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 2a ustawy o drogach publicznych, tj. w wysokości 1500 zł. Pojazd ten został zarejestrowany w Systemie SPOE KAS w dniu 25 października 2021 r. Organ podkreślił, że warunkiem koniecznym do uiszczenia należnej opłaty elektronicznej za kontrolowany przejazd było zarejestrowanie pojazdu w SPOE KAS, nabycie urządzenia umożliwiającego pobranie opłaty elektronicznej OBU w sieci Miejsc Obsługi Klienta e-TOLL lub w sieci dystrybucji jednego z operatorów OBU, bezpłatne pobranie aplikacji e-TOLL PL z Google Play lub AppStore lub zainstalowany w pojeździć zewnętrzny System Lokalizacyjny (ZSL), który jest kompatybilny z systemem e-TOLL. Należy wskazać, że zarejestrowanie pojazdu powinno było nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych. W nawiązaniu do wyjaśnień Skarżącej dot. faktu zawarcia umowy z dostawcą kart flotowych Organ wskazał, że dostawca kart flotowych w systemie SPOE KAS pozostaje jednym z trzech kanałów rejestracji i obsługi konta rozliczeniowego danego użytkownika, nie jest natomiast podmiotem ponoszącym odpowiedzialność administracyjną z tytułu naruszenia obowiązków sankcjonowanych na kanwie art. 13k ustawy o drogach publicznych. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził w konkluzji, że Skarżąca mając świadomość braku zarejestrowania kontrolowanego pojazdu w systemie SPOE KAS nie powinna dopuścić do poruszania się ww. pojazdu po płatnych odcinkach dróg krajowych. Organ nie znalazł także przesłanek do zastosowania art. 189f oraz art. 189e k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęciu, że Skarżąca nie dopełniła obowiązku rejestracji pojazdu w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną, zgodnie z art. 13 ia ust. 1 ustawy o drogach publicznych w sytuacji, gdy z przedstawionych przez stronę dowodów, w tym z wydruku zgłoszenia z modułu internetowego Euro Wag z dnia 18 października 2021 r. (załączonego do pisma strony z dnia 13września 2022 r.) wynika, że zgłoszenie rejestracji dokonane zostało w dniu 18 października 2021 r., a z przyczyn od Skarżącej niezależnych, a przez Organ nieustalonych, faktyczna rejestracja pojazdu nastąpiła dopiero 8 dni później, tj. w dniu 25 października 2021 r., tj. jeden dzień po wykonaniu kontrolowanego przejazdu; 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ia ust. 1 w zw. z art. 13 k ust. 2a ustawy o drogach publicznych poprzez ich zastosowanie, podczas gdy w sprawie nie wystąpiła przesłanka w postaci niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 13ia ust. 1, uprawniająca Organ do nałożenia kary pieniężnej. Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na uznaniu, że w tej sprawie w stosunku do Skarżącej nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, pomimo iż waga naruszenia prawa w tej sprawie jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powołanym kryterium Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...). Z kolei przepis art. 13ia ust. 1 ustawy o drogach publicznych stanowi, że w celu uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany dokonać rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną. Rejestracji nie dokonuje się w przypadku uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem usługi EETS. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, jest prowadzony przez Szefa KAS w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (art. 13ia ust. 3 powołanej ustawy). Stosownie zaś do treści art. 13 ha ust. 1 powołanej ustawy opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 (opłata elektroniczna) jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13 ha ust. 3 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13 ha ust. 6 tej ustawy, wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 2a powołanej ustawy za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 13ia ust. 1 wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 zł. Stosownie do treści art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych, podmiotem odpowiedzialnym w ww. zakresie jest w pierwszej kolejności właściciel pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnych odcinkach dróg krajowych. Należy podkreślić, że odpowiedzialność za naruszenie określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych obowiązku ponoszenia przez korzystającego z dróg publicznych opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdu samochodowego ma charakter obiektywny. Przesłankami tej odpowiedzialności są bowiem jedynie przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej i nieuiszczenie opłaty za ten przejazd. W rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione. I tak, odcinek drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa) – węzeł M., na którym w dniu 24 października 2021 r. poruszał się pojazd Skarżącej, został wymieniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a) do rozporządzenia do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Naruszenie, które doprowadziło do nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej w tej sprawie zostało ujawnione na podstawie danych znajdujących się w systemie e-TOLL. Wynikało z nich, że kontrolowany pojazd nie został zarejestrowany w SPOE KAS i dlatego właścicielowi pojazdu została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 2a ustawy o drogach publicznych, tj. w wysokości 1500 zł. Jak ustalił Organ, pojazd ten został bowiem zarejestrowany w Systemie SPOE KAS dopiero w dniu 25 października 2021 r. Obowiązek rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę został więc wykonany dopiero po stwierdzonym naruszeniu. Prawidłowości powyższych ustaleń nie podważył powoływany w skardze wydruk z 18 października 2021 r. Skorzystanie z usług dostawcy kart flotowych nie jest bowiem tożsame z wykonaniem obowiązku polegającego na rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną, określonym w art. 13ia ust. 1 ustawy o drogach publicznych. W świetle poczynionych ustaleń Organ nie miał podstaw do zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten obliguje organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Warunkiem jego zastosowania w okolicznościach danej sprawy jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu określonych nim przesłanek. Zastosowaniu przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. sprzeciwia się w tej sprawie brak zaktualizowania się drugiej koniecznej przesłanki, o której stanowi ten przepis prawa, a mianowicie "zaprzestania naruszania prawa" (szerzej na ten temat vide wyrok NSA z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19). Z kolei, co do podnoszonej w skardze kwestii odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w początkowym okresie funkcjonowania systemu e-TOLL należy podkreślić, że przyjęcie istnienia podstaw do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej powinno być każdorazowo wynikiem prowadzonego postępowania administracyjnego, nie zaś deklaracji o nieistnieniu takich podstaw składanej przez organ administracji publicznej (Szef Krajowej Administracji Skarbowej) względem podmiotów, które mogłyby zostać objęte sankcją za naruszenie przepisów prawa. Na marginesie tylko Sąd zauważa, że z treści pisma z 30 września 2021 r. Szefa Krajowej Administracji Skarbowej traktującego o możliwości "odstąpienia" od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wynika, że nie dotyczy ono sytuacji braku rejestracji w e-TOLL. Obowiązek rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną jest jasno sprecyzowany w art. 13ia ust. 1 ustawy o drogach publicznych i ma bezwzględny charakter. Kara pieniężna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest natomiast sztywna (art. 13k ust. 2a powołanej ustawy), a organ nie może jej miarkować. Zgromadzone w sprawie dowody pozwalały na stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy został wyczerpująco wyjaśniony, a poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie zostały skutecznie zakwestionowane przez Skarżącą. Dlatego podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. jest niezasadny. Jak trafnie przy tym stwierdził Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Skarżąca zgodnie z treścią art. 189k § 1 k.p.a. mogą wystąpić do organu administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną o udzielenie ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez: odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty, odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty, umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części, umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub części. Sprawą Skarżącej jest w tej sytuacji skorzystanie z tej instytucji, tj. zainicjowanie postępowania administracyjnego w trybie wymienionego przepisu. Ze wszystkich wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.