VI SA/Wa 1927/05

WyrokWSA w Warszawie2006-06-26

Skład orzekający: Andrzej Wieczorek, Halina Emilia Święcicka, Ewa Marcinkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowa najmu autokaru zawarta ustnie między firmą transportową a jednostką budżetową, która nie posiada własnego kierowcy, stanowi usługę transportu drogowego wymagającą licencji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet jeśli strony zawarły umowę ustną, a formalności miały być dopełnione później, okoliczności faktyczne sprawy wskazują na świadczenie usługi transportu drogowego osób, a nie jedynie najmu autokaru. W szczególności, fakt, że jednostka budżetowa nie dysponowała własnym kierowcą, a firma transportowa zapewniła zarówno pojazd, jak i kierowcę, a także wystawiła fakturę za usługę, przesądza o charakterze tej umowy jako transportu drogowego, który wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Stan faktyczny
Skarżący E. L. został ukarany karą pieniężną za wykonywanie transportu drogowego osób bez wymaganej licencji. Kontrola drogowa wykazała, że autobus należący do firmy skarżącego, wynajęty przez Zespół Szkół nr [...] w M. do przewozu uczniów, nie posiadał wymaganej licencji. Skarżący twierdził, że zawarł jedynie umowę najmu autokaru, a nie umowę przewozu, a szkoła samodzielnie wykonywała przewóz. Organy administracji obu instancji uznały, że była to usługa transportu drogowego wymagająca licencji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Asesor WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oddala skargę E. L. wniósł skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z/s w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w M. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł za wykonywanie transportu drogowego osób bez wymaganej licencji. Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż w dniu [...] lutego 2005 roku na drodze krajowej Nr [...] w miejscowości W., funkcjonariusze policji z Komendy Powiatowej Policji w M. przeprowadzili kontrolę autobusu typu S. o nr rej. [...], którym wykonywany był przewóz uczniów z Zespołu Szkół nr [...] w M. do miejscowości G. przez firmę PHU "A" E. L. z siedzibą w M. ul. [...]. Autobusem tym kierował kierowca T. M.. Kierowca oświadczył w czasie kontroli, że nie posiada ani wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego, ani wykresówek za dni [...] lutego 2005 r. oraz za ostatni dzień poprzedniego tygodnia w którym prowadził pojazd lub zaświadczenia potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Okazał natomiast zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej firmy E. L. PHU "A" M. ul. N. [...], z którego wynikało, że zakres prowadzonej działalności wymienionego podmiotu obejmuje m.in. świadczenie usług w zakresie przewozu towarów i osób. Okazał ponadto zaświadczenie wystawione przez firmę E. L. potwierdzające, że kierowca T. M. posiada prawo jazdy kategorii BCDE i wykonuje przewozy w "E" Wynajem Autokarów M. ul. N [...] na podstawie umowy zlecenia. Według wpisu w dowodzie rejestracyjnym zatrzymanego do kontroli autobusu pojazd ten stanowił własność W. A. J. W toku prowadzonych czynności wyjaśniających funkcjonariusze policji w dniu [...] marca 2005 r. przesłuchali w charakterze świadka Zastępcę Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w M. R. U., która zeznała, że w dniu [...] lutego 2005 r. zamówiła u E. L. usługę przewozu młodzieży na konkurs ekonomiczny do G. W rozmowie telefonicznej z nią pan L. oświadczył, iż posiada stosowne pozwolenie na wykonywanie takich usług oraz, że młodzież jest ubezpieczona podczas trwania całej podróży. Na poczet zapłaty za tę usługę miała być uiszczona zaliczka w kwocie 200 zł, a całkowite rozliczenie miało nastąpić po przedstawieniu faktury przez skarżącego. Ze względu na opóźnienie spowodowane kontrolą drogową przewóz nie został wykonany i w związku z tym nie doszło do wystawienia faktury. Decyzją z dnia [...] marca 2005 Komendant Powiatowy Policji w M. nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 9 000 zł, (w tym: karę pieniężną 8 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji - na podstawie l.p. 1.1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym oraz karę pieniężną 1 000 zł za brak wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - na podstawie l.p. 1.11.11 lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym). Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji do Komendanta Wojewódzkiego Policji z/s w [...] W odwołaniu stwierdził, że między przedsiębiorstwem E. L. PHU "A" w M., a Zespołem Szkół nr [...] w M. została zawarta umowa najmu autokaru o nr rej. [...], a nie umowa przewozu. Umowa ta została zawarta poprzez obustronne oświadczenie woli w rozmowie telefonicznej z panią U., a forma pisemna miała być dopełniona w terminie późniejszym po zwrocie przedmiotu najmu. Ponadto kierowca kontrolowanego pojazdu Pan T. M. nie jest związany z jego przedsiębiorstwem żadnym stosunkiem prawnym. Wybór kierowcy, jego zatrudnienie i zapłata za usługę kierowania należą zawsze do obowiązków najemcy autokaru. On jako przedsiębiorca wynajmujący autokary rekomenduje tylko kilku kierowców, gdy najemca nie ma zatrudnionego własnego zawodowego kierowcy. Nie można natomiast wymagać od kierowcy, który wykonuje swoją pracę dorywczo by miał w pojeździe wykresówki z dni poprzedzających, ponieważ w tych dniach nie kierował żadnym pojazdem. Podkreślił też, że Zespół Szkół Nr [...] w M., jako jednostka budżetowa nie będąca przedsiębiorcą, nie podlega przepisom ustawy o transporcie drogowym, a więc mógł wynająć autokar i sam odpowiadał za wykonywany przewóz uczniów bez wymogu posiadania licencji. Odwołanie to skarżący uzupełnił wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2005 r. o przesłuchanie w charakterze świadków T. M. i W. J. oraz przesłuchanie jego w charakterze strony. Komendant Wojewódzki Policji z/s w [...] decyzją z dnia [...] maja 2005 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i sprawę przekazał temu organowi do ponownego rozpoznania zalecając przeprowadzenie dodatkowych czynności wyjaśniających, w tym w szczególności dowodów wskazanych przez skarżącego. Komendant Powiatowy Policji w M. w toku ponownego rozpoznania sprawy przeprowadził dowód z przesłuchania świadków W. J. i T. M. oraz z przesłuchania w charakterze strony skarżącego E. L. W. J. przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że był zatrudniony do marca 2005 r. u swojego teścia E. L. w firmie "E", która zajmowała się wynajmem autokarów, głównie dla szkół i kościołów. Autokar, który został zatrzymany do kontroli w dniu [...] lutego 2005 r. był jego własnością, ale znajdował się w dyspozycji firmy jego teścia. Zespół Szkół Nr [...] w M. kontaktował się w sprawie wynajmu autokaru na dzień [...] lutego 2005 r. bezpośrednio z jego teściem. Teść polecił mu wystawić fakturę za wynajem tego autokaru dla Zespołu Szkół nr [...]. Nie był w stanie wyjaśnić na jakiej zasadzie kierował tym autokarem T. M. i kto miał mu zapłacić za usługę kierowania. T. M. nie był jednak pracownikiem firmy "E". T. M. w swoich zeznaniach stwierdził także, że nie był zatrudniony w firmie u skarżącego. Jeżeli jakaś szkoła zwracała się o wynajem autokaru to wtedy skarżący proponował jej kierowców do wyboru i szkoła dokonywała wyboru kierowcy. Kierowca dostawał 10 % z kwoty za wynajem autokaru. W sprawie jazdy autokarem do G. w dniu [...] lutego 2005 r. kontaktował się z nim tylko skarżący. Nikt z Zespołu Szkół Nr [...] w M. nie kontaktował się z nim w tej sprawie. Skarżący E. L. przesłuchany w charakterze strony zeznał natomiast, że jest właścicielem dwóch firm "A" oraz "E". Firma "A" zajmuje się świadczeniem różnych usług zgodnie z wpisem w ewidencji działalności gospodarczej, natomiast firma "E" zajmuje się tylko wynajmem autokarów. Poszczególne usługi świadczone są pod różnymi nazwami, ale pod tym samym numerem NIP i REGON. Wyboru kierowców dokonują podmioty zawierające umowy najmu autokaru. E. M. nie był nigdy zatrudniony w jego firmie. Był jednym z kierowców, których wynajmowały podmioty zawierające umowy najmu autokaru. Z Zespołem Szkół Nr [...] w M. została zawarta ustnie umowa najmu autokaru, która miała być potwierdzona na piśmie. Jednak na skutek przeprowadzonej kontroli drogowej usługa nie została wykonana i w związku z tym do podpisania umowy najmu autokaru na piśmie i do zapłaty nie doszło. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Komendant Powiatowy Policji w M. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8 000 zł na podstawie lp. 1.1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. E. L. wniósł odwołanie od tej decyzji do Komendanta Wojewódzkiego Policji z/s w [...], przytaczając w nim te same argumenty, jakie przedstawił w poprzednim odwołaniu od decyzji z dnia [...] marca 2005 roku. Ponownie stwierdził, że jego firma zajmuje się wynajmem autokarów, a nie przewozem osób. Z Zespołem Szkół nr [...] z M. na dzień [...] maja 2005 r. została zawarta ustnie umowa najmu autokaru, co jest zgodne z przepisami kodeksu cywilnego. Brak dochowania formy pisemnej wyniknął tylko z tego, że faktycznie do przejazdu nie doszło, z powodu długotrwałej kontroli pojazdu przez Policję. Komendant Wojewódzki Policji z/s w [...] rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Powiatowego Policji w M. z dnia [...] czerwca 2005 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej wynika, iż firma skarżącego prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie przewozu osób i rzeczy. Z załączonego do akt administracyjnych zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej nie wynika natomiast, aby firma "A." zajmowała się również wynajmem autokarów. Firma "E." specjalizująca się w wynajmie autokarów, o której mówił skarżący w swoich zeznaniach, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej jako odrębny podmiot i swoje usługi świadczy pod tym samym numerem NIP i REGON, co firma "A.". Brak więc podstaw do przyjęcia, iż E. L. prowadzi działalność gospodarczą również w zakresie wynajmu autokarów. Charakter zarejestrowanej przez skarżącego działalności nakłada więc na niego obowiązek uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego osób i rzeczy. Z zeznań przesłuchanej w charakterze świadka R. U. - Zastępcy Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] w M. wynika natomiast, że telefonicznie zamówiła u skarżącego usługę przewozu uczniów na konkurs ekonomiczny do G. Organ II instancji ocenił zeznania tego świadka jako wiarygodne wskazując, iż powszechnie wiadomym jest, że szkoły organizują wycieczki dla swoich uczniów i zawsze w związku z tym zamawiają usługę przewozu autokarem wraz z kierowcą. O wynajęciu autokaru prze szkołę można by mówić tylko w sytuacji, gdyby miał on pełnić inne funkcje niż przewozowe, np. dydaktyczne lub dekoracyjne. W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ponownie podnosząc, że jego firma w dniu [...] lutego 2005 r. nie świadczyła na rzecz Zespołu Szkół Nr [...] w M. usługi transportowej przewozu osób, gdyż między stronami została zawarta tylko umowa najmu autokaru o nr rej. [...]. Umowa ta została zawarta poprzez obustronne oświadczenia woli złożone w rozmowie telefonicznej. Z uwagi na to, że najemca pilnie potrzebował autokaru, formalności miały być dopełnione w terminie późniejszym. Jego firma od wielu lat prowadzi działalność w zakresie wynajmu środków transportu, a jego samochody były wielokrotnie kontrolowane. Skarżący załączył do skargi kopie zawieranych przez jego firmę umów najmu autokaru. Komendant Wojewódzki Policji z/s w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący na rozprawie w dniu [...] czerwca 2006 r., na poparcie zasadności swojej skargi, przedstawił kopię decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2004 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w stosunku do niego, w sprawie o naruszenia przepisów dotyczących transportu drogowego, jako bezprzedmiotowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia. Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Skarga wniesiona przez E. L. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z/s w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzja Komendanta Powiatowego Policji w M. z dnia [...] czerwca 2005 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez krajowy transport drogowy należy rozumieć podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 5 ust. 1 w/w ustawy stanowi natomiast, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. W świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego organy administracji obu instancji poczyniły prawidłowe ustalenia, iż skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w dniu [...] lutego 2005 r. wykonywał przewozu osób na rzecz Zespołu Szkół Nr [...] w M. nie posiadając wymaganej przepisami prawa licencji na wykonywanie transportu drogowego osób. Twierdzenia skarżącego, iż zawarł z Zespołem Szkół nr [...] w M. tylko umowę najmu autokaru nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Zastępca Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] w M. R. U. przesłuchana w toku postępowania administracyjnego w charakterze świadka zeznała, że w dniu [...] lutego 2005 r. zamówiła u skarżącego telefonicznie usługę przewozu młodzieży autokarem na konkurs ekonomiczny do G. Przed wykonaniem usługi szkoła miała uiścić zaliczkę w kwocie 200 zł, a całkowite rozliczenie miało nastąpić po przedstawieniu faktury przez skarżącego. Zgodnie z tymi ustaleniami skarżący w dniu [...] lutego 2005 r. w godzinach rannych podstawił autokar wraz z kierowcą. Z zeznań kierowcy autokaru T. M. wynika także, iż propozycję kierowania w dniu [...] lutego 2005 r. autokarem otrzymał od skarżącego. Nikt w imieniu Zespołu Szkół Nr [...] w M. nie kontaktował się z nim w tej sprawie i nie zawierał z nim umowy na wykonanie usługi kierowania autokarem, a rachunek za wykonanie usługi wystawiła firma skarżącego. Potwierdzają to także zeznania W. J., pracownika zatrudnionego w firmie skarżącego, który zeznał, że otrzymał od skarżącego polecenie wystawienia faktury za wynajem autokaru dla Zespołu Szkół Nr [...] w M. Umowa między skarżącym, a Zespołem Szkół Nr [...] w M. została zawarta ustnie i nie doszło do jej późniejszego potwierdzenia na piśmie. Skarżący twierdził konsekwentnie w toku całego postępowania administracyjnego, iż umowa ta dotyczyła tylko wynajmu autokaru, natomiast niezarobkowy przewóz drogowy na potrzeby własne wykonywał Zespół Szkół Nr [...] w M., który jako jednostka budżetowa, nie będąca przedsiębiorcą, zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym, nie musiał posiadać ani licencji, ani zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza wersji skarżącego, iż Zespół Szkół Nr [...] w M. (nie dysponujący własnym kierowcą) wykonywał samodzielnie, na własną odpowiedzialność, przewóz uczniów wynajętym autokarem do G. Z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż autokarem należącym do firmy, skarżący w momencie zatrzymania do kontroli wykonywał transport drogowy osób na rzecz Zespołu Szkół Nr [...] w M. Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 65 § 2 kc w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Z zeznań skarżącego oraz z załączonego do akt administracyjnych zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wynika, iż skarżący ma zgłoszoną do ewidencji jedną działalność gospodarczą pod nazwą PHU "A." z siedzibą M. ul. N. [...], której przedmiot działalności obejmuje między innymi świadczenie usług w zakresie przewozu osób i rzeczy, nie obejmuje natomiast wynajmu autokarów. Posługiwanie się prze skarżącego różnymi nazwami i pieczątkami odbywa się więc w ramach tej samej działalności gospodarczej. Przedmiot prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wskazuje natomiast na to, że powinien posiadać licencję na wykonywanie transportu drogowego osób i rzeczy. Kopie umów najmu pojazdów zawieranych przez firmę skarżącego z różnymi podmiotami załączone do skargi oraz przedstawiona przez skarżącego na rozprawie decyzja Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2004 r. wydana w innym stanie faktycznym, nie mogą być podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż dotyczą innych stosunków prawnych skarżącego nie podlegających ocenie w niniejszym postępowaniu. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji wyczerpująco zbadały okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz prawidłowo oceniły zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Przy rozpoznaniu sprawy nie doszło także do naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło