VI SA/Wa 1928/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2013 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/Wa 1928/12 Uzasadnienie Decyzja z dnia [...] marca 2012 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 246 i art. 247 ust. 2 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), unieważnił prawo ochronne na znak towarowy słowny DWÓR POLSKI nr [...] udzielone na rzecz M. sp. z o.o. (obecnie P.- W. W. W. sp. z o.o.) z siedzibą w [...]- dalej jako spółka lub uprawniona. Decyzję wydano w następujących ustaleniach; Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. udzielono prawo ochronne na wymieniony słowny znak towarowy na rzecz spółki M. z pierwszeństwem od dnia 27 września 2006 r. Znak został przeznaczony do oznaczania towarów w kl. 33 - napoje alkoholowe (za wyjątkiem piwa). Informacja o udzieleniu prawa ochronnego została opublikowana w Wiadomościach Urzędu Patentowego nr [...]. W dniu [...] grudnia 2009 r., na podstawie art. 246 P.w.p., do Urzędu Patentowego wpłynął sprzeciw T. F. L. sp. z o.o. z siedzibą w S. od udzielonego prawa ochronnego. Składająca sprzeciw wskazywała na posiadanie z wcześniejszym pierwszeństwem od dnia 17 października 2000 r. prawa ochronnego na słowny znak towarowy DWOREK nr [...] przeznaczony do oznaczania towarów z kl. 32 i 33 - napoje bezalkoholowe, soki owocowe, soki warzywne, lemoniady, wody gazowane, wody mineralne, piwo; napoje alkoholowe, wódki, likiery, whisky, brandy, wina, koktajle, aperitify, zarzucając udzielenie prawa ochronnego na znak DWÓR POLSKI nr [...] z naruszeniem art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. Składająca sprzeciw podkreślała, że jej znak służy do oznaczania identycznych towarów co znak sporny (napoje alkoholowe), a jednocześnie oba znaki są podobne. Skoro zachodzi identyczność towarów i wysokie podobieństwo obu znaków występuje tym samym ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Urząd Patentowy zawiadomił uprawnioną o wpłynięciu sprzeciwu (data doręczenia [...] czerwiec 2010 r.) udzielając 1 miesiąc na złożenie odpowiedzi na sprzeciw. W dniu [...] lipca 2010 r. P. – W. W. W. sp. z o.o. w odpowiedzi na sprzeciw uznała go za bezzasadny. Spółka nie zgadzała się z tym, że znaki są podobne, a szczególnie by zachodziło podobieństwo kolizyjne mogące wprowadzać odbiorców w błąd. Podkreślano różnice w znaczeniu określenia "dwór" i "dworek" wskazując jednocześnie, że w znaku uprawnionej dodatkowo występuje drugie słowo "polski". Wskazywano także na rejestrację innych znaków towarowych dla podobnych towarów z wyrażeniem "dwór", jak znak słowny DWÓR ARTUSA R- [...] (kl. 33), znak słowny STARY DWÓR R-[...] (kl. 33), znak słowno- graficzny DWÓR CHOTYNIA PENSJONAT RESTAURACJA [...] (kl. 33), znak słowno-graficzny ZIELONY DWÓR [...] (kl. 33). W związku z tym wywodzono, że im większa jest liczba używanych znaków podobnych, tym mniejsza jest siła oddziaływania znaku i mniejszy jest zakres ochronny tych znaków, w tym znaków przeciwstawionych. Zatem znak DWOREK w zakresie ochronnym został zredukowany do jego szczególnej postaci, w jakiej został zarejestrowany. W związku ze złożeniem odpowiedzi na sprzeciw sprawa została przekazana do postępowania spornego, w którym po przeprowadzeniu rozprawy została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna. Wskazując na treść art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. organ administracji podkreślał, iż dla jego zastosowania muszą zostać spełnione łącznie wszystkie przesłanki w nim podane. Dokonując więc w pierwszej kolejności oceny podobieństwa towarów Urząd Patentowy uznał, że towary oznaczane przeciwstawionymi znakami (napoje alkoholowe) są identyczne. W związku z tym należało przyjąć ostrzejsze kryteria dla oceny podobieństwa samych znaków, mając na uwadze całościową postać znaków ze zwróceniem uwagi na proporcje w sile oddziaływania ich elementów, oryginalność i sposób ich postrzegania oraz kontekst, w jakim poszczególne elementy zostały użyte. Znaki przeciwstawione są znakami słownymi, co oznacza, że na ich odbiór nie mają wpływu ani elementy graficzne, ani rodzaj użytej czcionki. Wizualnie znaki będą postrzegane zgodnie z ich zapisem, tj. jako wyrazy różnej długości i składające się z różnej ilości słów (znak sporny - DWÓR POLSKI - jako dwuwyrazowy, a znak przeciwstawiony - DWOREK - jako jednowyrazowy). Podobieństwo wizualne i fonetyczne polega na wykorzystaniu wyrazów "dwór" i "dworek" o podobieństwie znaczeniowym przy użyciu częściowo tych samych liter. Zasadnicze jednak podobieństwo zasadza się na podobieństwie w płaszczyźnie znaczeniowej. W kontekście towarów (napoje alkoholowe) wyrazy te są fantazyjne. W kontekście terminologii specjalistycznej "dwór polski" i "dworek" nie są terminami specjalistycznymi, a ich rozumienie intuicyjne obejmuje nieograniczony krąg osób. Na płaszczyźnie znaczeniowej wyraz "dwór", podobnie jak wyraz "dworek", oznacza typ domu mieszkalnego, przy czym wyrażenie "dworek" będzie postrzegane, jako zdrobnienie wyrażenia "dwór", co w ocenie organu oznacza zbieżność znaczeniową oby tych wyrażeń. Użyty w znaku DWÓR POLSKI wyraz "polski" jest przymiotnikiem uzupełniającym i dookreślającym wyraz "dwór" nie odgrywającym takiej roli dominującej, jak jednoznacznie podobny do znaku przeciwstawionego wyraz "dwór". Rola elementu "polski" jest umniejszona przez wpisanie się w kulturę polską pojęcia "dworu" i "dworku" jako polskiego obiektu architektonicznego, co powoduje, że ten element (polski) traci na znaczeniu jako oczywisty. W związku z takimi ustaleniami (identyczność towarów i wyraźna zbieżność wyrazów użytych w obu znakach) zdaniem Urzędu Patentowego powoduje możliwość kreowania ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd także dlatego, że odbiorca może uważać, iż oznaczenia pochodzą od tego samego przedsiębiorcy lub firm powiązanych ze sobą Zdrobnienie wyrazu "dworek" może sugerować serię znaków do oznaczania towarów różnej wielkości. Powołanie się przez uprawnioną na serię innych znaków z wyrazem "dwór", w ocenie organu patentowego, nie dowodzi o braku możliwości wprowadzenia odbiorców w błąd, gdyż jak podkreślał, siła oddziaływania znaku i tym samym zakres jego oddziaływania jest zredukowana przez użycie takiego samego lub podobnego znaku towarowego przez osoby trzecie. Jednakże, zdaniem organu patentowego, uprawniona nie wykazała faktu używania tych znaków, lecz wyłącznie fakt ich rejestracji. Niezależnie od tego, zdaniem Urzędu Patentowego, powołana przez uprawnioną ilość zarejestrowanych znaków z wyrażeniem "dwór" nie świadczy o deprecjacji tego oznaczenia w branży alkoholowej. Z tych względów organ nie uznał, by znak DWOREK posiadał słabą zdolność odróżniającą. Natomiast dla towarów o relatywnie niewielkiej wartości istnieje możliwość pomylenia przez odbiorców znaków. Od decyzji P. – W. W. W. sp. z o.o. z siedzibą w [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się uchylenia decyzji, której zarzucono naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.) przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i dowolność ustaleń oraz pominięcie w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia, dlaczego Urząd Patentowy odmówił mocy dowodowej zgłoszonych przez skarżącą dowodów. Przede wszystkim skarżąca wskazywała, że przeciętny odbiorca to konsument dobrze poinformowany, uważny i racjonalny, co powoduje, że odbiorca taki dostrzeże różnice w obu znakach DWÓR POLSKI i DWOREK, które są na tyle doniosłe, iż nie mogąc ujść uwadze wykluczają ryzyko skojarzenia obu znaków, jako pochodzących od tego samego przedsiębiorcy lub od odbiorców powiązanych ze sobą organizacyjnie lub ekonomicznie. Zdaniem skarżącej różnice te występują na wszystkich płaszczyznach - wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej. Jednoelementowy znak DWOREK składa się z 6 liter, a dwuelementowy znak DWÓR POLSKI z 10 liter, co na płaszczyźnie fonetycznej i wizualnej wyklucza ich podobieństwo. Na płaszczyźnie znaczeniowej wyrażenie "dworek" wskazuje na niewielki dom mieszkalny wiejski rzadziej miejski, a wyrażenie "dwór polski" jest wieloznaczne. Oznaczać może obszerny dom mieszkalny dawną siedzibę ziemiańską, a także majątek, posiadłość ziemską, folwark, zamek magnata itp. Skarżąca ponowiła argumentację, opartą na przykładach rejestracji przez Urząd Patentowy znaków towarowych (w tym słownych) z wyrażeniem "dwór" wywodząc, iż czym więcej znaków podobnych jest używanych, tym mniejsza jest siła ich oddziaływania i mniejszy ich zakres ochronny. Przemawia to zdaniem skarżącej za zredukowaniem zakresu ochrony znaku DWOREK do szczególnej postaci, w jakiej znak ten został zarejestrowany. Tymczasem Urząd Patentowy odniósł się jedynie do znaku DWÓR ARTUSA pomijając na przykład znak STARY DWÓR równie odległy od oznaczenia DWOREK, co DWÓR POLSKI. Skarżąca podkreślał niekonsekwentność stanowiska Urzędu Patentowego, który przyjął, jako zasadę ocenę znaków w ich całościowej postaci, by następnie wyrażenie "polski" uznać za nieistotne w znaku DWÓR POLSKI. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. Urząd Patentowy trafnie podkreślał, że badając przeciwstawione znaki na ich podobieństwo, w pierwszej kolejności należało ocenić podobieństwo towarów, dla oznaczania, których znaki te zostały przeznaczone. Zgodnie bowiem z art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. W tej kwestii, w ocenie składu orzekającego Sądu, poza wszelkimi wątpliwościami jest, iż towary skarżącej i uczestnika postępowania należało zakwalifikować jako towary tożsame. Uczestnik postępowania poza takimi towarami, jak: napoje bezalkoholowe, soki owocowe, soki warzywne, lemoniady, wody gazowane, wody mineralne, piwo, oznacza swoim znakiem towarowym DWOREK także takie towary, jak: napoje alkoholowe, wódki, likiery, whisky, brandy, wina, koktajle, aperitify. W sytuacji zatem, w której dla swojego znaku DWÓR POLSKI skarżąca przeznaczyła takie towary jak: napoje alkoholowe (za wyjątkiem piwa), nie ulega wątpliwości zbieżność (identyczność) towarów w klasie 33 obu stron postępowania - napoje alkoholowe. Uznając za słuszną ocenę na podobieństwo przeciwstawionych znaków towarowych przez zastosowanie ostrzejszych kryteriów tej oceny, nie sposób jednak uznać, by taka ocena mogła sprowadzać się do wyznaczenia podobieństwa części znaku. W tym zakresie skarżąca także nie zgadzała się z ustaleniami organu patentowego podkreślając istotne różnice znaczeniowe wyrażeń ("dwór" i "dworek") użytych w obu znakach. Oceniając znaki na podobieństwo w warstwie wizualnej i fonetycznej Urząd Patentowy w swojej analizie w zasadzie jedynie dokonał spostrzeżenia, że znaki składają się z różnej ilości słów i z różnej ilości liter, nie wyciągając, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z tego faktu bliższej refleksji. Organ patentowy w tej kwestii stwierdził jedynie, że znaki są wyraźne, dobrze widoczne i w odbiorze nie ulegają zniekształceniu przez zastosowanie niestandardowej czcionki. To stwierdzenie, mając na względzie fakt, że oba znaki są wyłącznie znakami słownymi, nie jest zrozumiałe. Jednakże Urząd Patentowy oceniając znaki na podobieństwo w warstwie wizualnej i fonetycznej uznał za niewątpliwe, że ich podobieństwo zasadza się w wykorzystaniu wyrazów "dwór" i "dworek" zapisanych przy użyciu częściowo tych samych liter. Na tym jednak analiza organu znaków na podobieństwo w warstwach wizualnej i fonetycznej się kończy. Należy jednak stwierdzić, że faktycznie znaki w tym zakresie są niepodobne. Znak DWÓR POLSKI składa się w przeciwieństwie do znaku DWOREK wyraźnie z dwóch wyrazów, tak jak i składa się z większej ilości liter (10) w przeciwieństwie do znaku DWOREK zawierającego ich mniejszą ilość (6). Już zatem w tej warstwie wizualnej znaki nie można uznać za podobne, czemu Urząd Patentowy nie przypisał znaczenia w badaniu na ich podobieństwo. Podobnie w warstwie fonetycznej zabrakło odniesienia się przez Urząd Patentowy do brzmienia obu znaków. Stąd Sąd orzekający w sprawie nie ma możliwości oceny tego, co organ administracji wziął pod uwagę za istotne, a co za nieistotne dla oceny znaków na podobieństwo lub ich niepodobieństwo w odbiorze fonetycznym i jakie znaczenie swojej ocenie w tym zakresie przypisał. W zasadzie Urząd Patentowy zogniskował swoją analizę na płaszczyźnie znaczeniowej przeciwstawionych znaków stwierdzając ich podobieństwo. Przy dokonywaniu analizy znaków w tej płaszczyźnie Urząd Patentowy trafnie, zdaniem składu orzekającego Sądu, uznał dla towarów oznaczanych oboma znakami fantazyjny charakter użytych w znakach wyrażeń "dwór" i "dworek". Jednakże i w tej kwestii organ administracji, z naruszeniem wskazanych wcześniej przepisów postępowania, ograniczył swoją analizę znaków na podobieństwo do stwierdzenia, że wyrażenie "dworek" może być postrzegane jako zdrobnienie wyrażenia "dwór", jednocześnie stwierdzając, iż wyrażenie "dwór" w spornym znaku pełni rolę dominująca, a zbieżność znaczeniowa obu wyrażeń "dwór" i "dworek" jest oczywista. Sądowi nie jest znana dokładniejsza argumentacja organu administracji w tym zakresie, która uzasadniałaby w szczególności stwierdzenie o kolizyjnym podobieństwie znaków, co z kolei uzasadnia stwierdzenie o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. To, że słowo to jest pierwszym elementem znaku spornego nie wyklucza, że może podkreślać, jaki to jest "dwór", kładąc przez to akcent właśnie na drugi człon znaku - "polski". Skarżąca w odpowiedzi na sprzeciw dodatkowo wywodziła wieloznaczność samego pojęcia "dwór" wskazując, że pojęcie to w języku polskim określa nie tylko duży dom ziemianina, lecz również majątek ziemski. Urząd Patentowy nie odnosząc się do tych uwag skarżącej nie podał w uzasadnieniu decyzji bliższych konotacji tego wyrażenia, by odnieść znak sporny na podobieństwo znaczeniowe do znaku DWOREK. Organ patentowy uznając drugi człon znaku spornego ("polski") za przymiotnik jedynie uzupełniający i dookreślający wyraz "dwór" w zasadzie również i w tej kwestii poprzestał jedynie na autorytatywnym stwierdzeniu. Nie jest bowiem Sądowi znane, dlaczego Urząd Patentowy, uznając pojęcie architektoniczne "dwór" i "dworek" jako charakterystyczne dla budownictwa polskiego, jednocześnie pomniejszył samą rolę podkreślenia przez wyrażenie "polski" pochodzenia tej budowy, z jednoczesnym ograniczeniem pojęcia "dwór" wyłącznie do budowli. W tym zakresie Urząd Patentowy nie wskazał na jakiekolwiek przykłady nazewnictwa w innych krajach budynków ziemiańskich, odmiennych znaczeniowo, a nie językowo, od nazewnictwa polskiego. Mając zatem na względzie rozumienie przeciętnego odbiorcy (konsumenta), jako osobę dobrze poinformowaną, racjonalną i uważną przy nabywaniu towarów, uznanie na podstawie przedstawionych przez Urząd Patentowy ustaleń, że może dochodzić do konfuzyjnego odbioru przeciwstawionych znaków towarowych, Sąd orzekający w sprawie nie mógł tego stanowiska organu administracji podzielić. Urząd Patentowy w toku postępowania administracyjnego (w odpowiedzi na sprzeciw) otrzymał od uprawnionej ze spornego znaku towarowego przekłady innych znaków towarowych zarejestrowanych z wcześniejszym pierwszeństwem od znaków przeciwstawionych. Odnosząc się jednak do argumentacji skarżącej o użyciu również w tych znakach wyrażenia "dwór" organ patentowy tą argumentację skarżącej uznał za niewartościową w sprawie podkreślając, że uprawniona ze spornego znaku nie wykazała by przedłożone przez nią oznaczenia były faktycznie używane. Zdanie Sądu sam fakt rejestracji przedstawionych przez skarżącą znaków DWÓR ARTUSA [...], znak słowny STARY DWÓR [...], znak słowno-graficzny DWÓR CHOTYNIA PENSJONAT RESTAURACJA [...], znak słowno-graficzny ZIELONY DWÓR [...], przeznaczonych dla oznaczania takich samych towarów, jak występujące w sprawie (kl. 33) powinien zostać przez Urząd Patentowy zanalizowany bardziej dokładnie, jako przykłady znaków zawierających takie samo wyrażenia jak zaimplementowane w znaku skarżącej "dwór". Natomiast, jakie znaczenie miałby fakt używania tych znaków, mógłby mieć ewentualne znaczeni w innym postępowaniu niż to, którego przedmiotem było prowadzone przez organ patentowy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Patentowy powinien mieć na względzie wymienione uwagi Sądu, jak i argumenty podnoszone przez skarżącą, by przy wydawaniu decyzji odnieść się do całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a uzasadniając rozstrzygnięcie poddać analizie wszystkie fakty i okoliczności zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 4 P.p.s.a.