VI SA/Wa 1941/05

WyrokWSA w Warszawie2006-06-27

Skład orzekający: Zbigniew Rudnicki, Jolanta Królikowska – Przewłoka, Agnieszka Łąpieś - Rosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy posiadanie czarnego prochu przez przedsiębiorcę posiadającego koncesję na obrót bronią i amunicją, który nie posiada koncesji na wytwarzanie materiałów wybuchowych, stanowi rażące naruszenie warunków koncesji, uzasadniające jej obligatoryjne cofnięcie?
Ratio decidendi
Posiadanie czarnego prochu przez przedsiębiorcę posiadającego koncesję na obrót bronią i amunicją, ale nieposiadającego koncesji na wytwarzanie materiałów wybuchowych, stanowi rażące naruszenie warunków koncesji. Czarny proch jest materiałem wybuchowym w rozumieniu ustawy, a koncesja nie obejmowała materiałów wybuchowych. W związku z tym, organ koncesyjny miał obowiązek cofnąć koncesję.
Stan faktyczny
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji cofnął A. L. koncesję na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie usług rusznikarskich i obrotu bronią i amunicją. Decyzja została podjęta po tym, jak w miejscu wykonywania działalności doszło do wybuchu, w wyniku którego zginęły dwie osoby. Ustalono, że w pomieszczeniach rusznikarni znajdował się czarny proch, który jest materiałem wybuchowym, a przedsiębiorca nie posiadał stosownej koncesji na jego posiadanie lub wytwarzanie. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, twierdząc m.in., że czarny proch jest amunicją rozłącznego stosowania i może być posiadany w ramach koncesji, a przyczyną wybuchu mógł być gaz. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka (spr.) Asesor WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcie koncesji oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. podjętą na podstawie art. 17 ust 2 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 1 i 2 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 67 poz. 679 z późn. zm.) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji cofnął koncesję nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., udzieloną A. L., skarżącej w niniejszej sprawie, na wykonywanie działalności gospodarczej w ramach przedsiębiorstwa indywidualnego: Przedsiębiorstwo Wielofunkcyjne "M" A. L. w zakresie usług rusznikarskich polegających na wytwarzaniu istotnych części do broni palnej: bojowej, myśliwskiej, sportowej, gazowej, alarmowej, sygnałowej, broni pneumatycznej i gładkolufowej - niezbędnych do jej napraw; polegających na zmianie kalibru broni palnej bojowej w postaci pistoletów i rewolwerów, oraz myśliwskiej i sportowej dla posiadaczy pozwoleń na broń, a także obrotu detalicznego bronią i amunicją tj. bronią palną: bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową, sygnałową; bronią pneumatyczną; bronią gładkolufową; istotnymi częściami broni palnej i pneumatycznej; amunicją do broni palnej. Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] czerwca 2001 r. organ koncesyjny udzielił A. L. koncesji nr [...], na wykonywanie działalności gospodarczej w ramach przedsiębiorstwa indywidualnego: Przedsiębiorstwo Wielofunkcyjne "M" w zakresie obrotu detalicznego bronią palną: myśliwską, sportową, gazową, bojową w postaci pistoletów i rewolwerów z wyłączeniem broni automatycznej, obrotu detalicznego bronią pneumatyczną oraz obrotu detalicznego amunicją do ww. rodzajów broni. Koncesja na zasadzie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym została wymieniona decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...], wydaną w zakresie usług rusznikarskich polegających na wytwarzaniu istotnych części do broni palnej: bojowej, myśliwskiej, sportowej, gazowej, alarmowej, sygnałowej, broni pneumatycznej i gładkolufowej - niezbędnych do jej napraw; polegających na zmianie kalibru, broni palnej bojowej w postaci pistoletów i rewolwerów, oraz myśliwskiej i sportowej dla posiadaczy pozwoleń na broń, a także obrotu detalicznego bronią i amunicją tj. bronią palną: bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową, sygnałową; bronią pneumatyczną; bronią gładkolufową; istotnymi częściami broni palnej i pneumatycznej; amunicją do broni palnej. Pismem z dnia [...] grudnia 2003 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...]. poinformował, iż w dniu [...] grudnia 2004 r. ok. godz. 17.00 w G. przy ul. [...], w miejscu wykonywania działalności gospodarczej przez A. L., doszło do podwójnego wybuchu znajdujących się wewnątrz środków chemicznych. Wstępne oględziny dokonane przez przybyłe na miejsce jednostki Policji oraz straży pożarnej wykazały, iż wybuch nastąpił na zapleczu sklepu - rusznikarni. Przeprowadzone czynności bezpośrednio po wybuchu wykazały, iż w pomieszczeniach rusznikarni zgromadzono różnego rodzaju środki chemiczne, których charakterystyka wskazywała na ich łatwopalność m. in. azotan sodowy, wodorotlenek sodowy, octan ołowiowy, kwas azotowy i nadmanganian potasu. Będące na miejscu jednostki Policji zabezpieczyły ww. materiały i substancje chemiczne. Według wstępnych ustaleń Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. w pomieszczeniach rusznikarni dokonywano wyrobu materiałów pirotechnicznych, co było bezpośrednią przyczyną eksplozji. Ponieważ A. L. nie posiadała stosownej koncesji na wytwarzanie pirotechnicznych materiałów wybuchowych, naruszyła w ten sposób warunki wykonywania działalności gospodarczej określone w koncesji. W trakcie zdarzenia w rusznikarni przebywał pracownik Przedsiębiorstwa Wielofunkcyjnego "M" wraz z osobą, która formalnie nie była pracownikiem firmy. Wykonywali oni pracę przy niebezpiecznych materiałach, skutkiem czego było odniesienie ciężkich ran przez ww. osoby, a w konsekwencji ich śmierć. Dopuszczając osobę do wykonywania prac przy niebezpiecznych materiałach, bez przygotowania zawodowego, nie posiadającą stosownych zaświadczeń lekarskich, oraz opinii Policji, A. L. stworzyła zagrożenie dla bezpieczeństwa obywateli naruszając tym samym przepis 22 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. Mając na uwadze, iż dalsze wykonywanie działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego Komendant Wojewódzki Policji w [...]. we wspomnianym piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r. zwrócił się do organu koncesyjnego o rozważenie możliwości cofnięcia A. L. koncesji nr [...]. Pismem z dnia [...] stycznia 2005 r. organ koncesyjny zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia koncesji, informując jednocześnie o prawie zapoznania się oraz wypowiedzenia w sprawie zgromadzonych materiałów dowodowych. Pismem z dnia [...] stycznia 2004 r. przedsiębiorca odniósł się do zarzutów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej. A. L. wskazała, iż do pierwszego wybuchu doszło poza miejscem wykonywania koncesjonowanej działalności gospodarczej, natomiast drugi wybuch miał miejsce w pomieszczeniu gospodarczo - magazynowym, oddzielonym stalowymi drzwiami od właściwego zakładu, czyli poza lokalem zakładu rusznikarskiego i sklepu z bronią. Jako przyczynę wybuchu strona wskazała środki chemiczne, które nie pochodzą z zakładu. A. L. nie zaprzeczyła, iż w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej znajdowały się środki chemiczne, lecz jako przyczynę wybuchu podała możliwość eksplozji środków przyniesionych z zewnątrz przez osoby poszkodowane. A. L. oświadczyła również, iż nie wytwarzała żadnych materiałów pirotechnicznych. W związku z zarzutem dopuszczenia do pracy przy materiałach niebezpiecznych osobę niezatrudnioną w Przedsiębiorstwie Wielofunkcyjnym "M" A. L. stwierdziła, jak podniósł organ iż: osoba ta była poproszona przez pracownika firmy A. B. o pomoc koleżeńską przy drobnych pracach porządkowych poza zakładem, przede wszystkim do sprzątania i uprzątnięcia niepotrzebnych rzeczy (makulatura, złom), co w żaden sposób nie miało się wiązać z jakimkolwiek kontaktem z niebezpiecznymi materiałami. Zdaniem A. L. powyższe fakty nie powinny skutkować odebraniem przedmiotowej koncesji, do czasu ustalenia w postępowaniu karnym faktów, które pozwolą na prawidłową ocenę zdarzeń. Organ koncesyjny zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. o odniesienie się do argumentów strony oraz o nadesłanie wszelkich informacji mogących posłużyć jako materiał dowodowy w prowadzonym postępowaniu w sprawie cofnięcia koncesji nr [...]. Pismem z dnia [...] marca 2005 r. do organu koncesyjnego wpłynęło stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. w tej sprawie i nowe materiały dowodowe. W ww. piśmie Komendant Wojewódzki Policji w [...]. podtrzymał swoje stanowisko w przedmiocie cofnięcia przedmiotowej koncesji wyrażone w piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r., ze względu na fakt, iż prowadzona przez A. L. działalność gospodarcza nie daje gwarancji należytego wykonywania usług zarówno w zakresie obrotu bronią i amunicją jak i usług rusznikarskich. Zdaniem organu koncesyjnego twierdzenie przedsiębiorcy, że eksplozje nastąpiły w pomieszczeniu gospodarczo - magazynowym, czyli poza lokalem, w którym jest prowadzona działalność gospodarcza, nie znajduje zatem uzasadnienia w świetle zgromadzonych materiałów dowodowych. Sklep z bronią i amunicją, w którym prowadzona jest sprzedaż oraz część pomieszczenia rusznikarni są oddzielone jedynie witryną drewnianą, oszkloną, a wskazane przez stronę pomieszczenia, w których faktycznie doszło do wybuchu bezpośrednio przylegają do sklepu - rusznikarni i są używane do prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto jak wynika ze złożonych przez A. L. wyjaśnień w toczącym się postępowaniu karnym, miała ona pełną świadomość faktu, iż na zapleczu rusznikarni panował ogólny nieporządek, a w samej rusznikarni znajdowały się różne substancje chemiczne. Nie było to jednak przedmiotem zainteresowania ww., gdyż jak zeznała, nie zna się na rusznikarstwie. Odnosząc się do wyjaśnień A. L. dotyczących przyczyny wybuchu, organ stwierdził, iż z przeprowadzonej przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w [...]. wstępnej ekspertyzy kryminalistycznej wynika, że w miejscu wykonywania działalności gospodarczej znajdował się grafitowy czarny proch zaliczany do materiałów wybuchowych miotających, co przeczy oświadczeniu strony, iż nie wytwarzała żadnych materiałów pirotechnicznych i wskazuje na prawdopodobieństwo wykorzystywania go w prowadzonej działalności gospodarczej. Organ nadto podniósł, że ze zgromadzonych przez prokuraturę materiałów wynika, iż zmarły w wyniku odniesionych w wybuchu ran, P. S. od dnia [...] grudnia 2004 r. wykonywał pracę w sklepie, za co otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 4 zł. za godzinę. Nie była to więc osoba jedynie poproszona o pomoc koleżeńską przy drobnych pracach porządkowych poza zakładem, przede wszystkim do sprzątania i uprzątnięcia niepotrzebnych rzeczy. Organ uzasadniając w/w decyzję podniósł, iż zasadniczym celem zaliczenia działalności gospodarczej polegającej na wytwarzaniu i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym do działalności reglamentowanej, jest potrzeba dopuszczenia do niej tylko tych osób, które będą dawały rękojmię należytego jej wykonywania. Uzyskanie koncesji w zakresie wytwarzania materiałów pirotechnicznych wybuchowych wiąże się z koniecznością spełnienia szeregu wymagań m.in. odbycia specjalistycznego szkolenia, posiadania specjalnie przystosowanych pomieszczeń magazynowych. W założeniu ustawodawcy, miało to ograniczyć możliwość podjęcia koncesjonowanej działalności przez przypadkowe osoby oraz zminimalizować ryzyko dla życia i zdrowia ludzkiego, mienia i środowiska naturalnego wynikłe z właściwości ww. materiałów. A. L. nigdy nie ubiegała się o koncesję w przedmiocie wytwarzania pirotechnicznych materiałów wybuchowych, a w konsekwencji nie spełniała warunków pozwalających na przechowywanie i używanie w prowadzonej działalności grafitowego, czarnego prochu zaliczanego do materiałów wybuchowych miotających, a zatem nie powinna była wchodzić w posiadanie, ani też podejmować żadnych prac z tym materiałem. Nabywając grafitowy czarny proch oraz podejmując lub chociażby dopuszczając do prac związanych z ww. materiałem, strona rażąco naruszyła, zdaniem organu określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej, co w myśl przepisu art. 17 ust. 2 pkt 2 ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, stanowi obligatoryjną przesłankę do cofnięcia przedmiotowej koncesji. Organ zwrócił również uwagę na to, że do tragedii, jaką jest śmierć dwóch osób bezsprzecznie przyczynił się również fakt zatrudnienia przez A. L. osoby bez odpowiedniego przygotowania zawodowego do wykonywania prac przy niebezpiecznych materiałach, która ponadto nie posiadała stosownych zaświadczeń lekarskich oraz opinii Policji. Stanowi to naruszenie art. 19 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 z późn. zm.), w myśl którego jeżeli przepisy szczególne nakładają obowiązek posiadania odpowiednich uprawnień zawodowych przy wykonywaniu określonego rodzaju działalności gospodarczej, przedsiębiorca jest obowiązany zapewnić, aby czynności w ramach działalności gospodarczej były wykonywane bezpośrednio przez osobę legitymującą się posiadaniem stosownych uprawnień. Co więcej, przepis art. 28 ust. 1 ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym enumeratywnie wymienia wymagania jakie powinien spełniać pracownik dopuszczony do obrotu materiałami wybuchowymi, bronią amunicją oraz wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. Celem powyższych zapisów jest niedopuszczenie do kontaktu z niebezpiecznymi materiałami osób nieprzygotowanych, bądź nieodpowiedzialnych, których zachowanie może stworzyć zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego oraz środowiska naturalnego. W przypadku A. L., fakt nie spełnienia warunków wykonywania, działalności gospodarczej objętej koncesją nie tylko spowodował zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego oraz środowiska naturalnego, ale był także bezpośrednią przyczyną śmierci dwóch osób i strat materialnych. Wykonywana przez A. L. działalność gospodarcza nie jest zatem prowadzona w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzkiego, mienia oraz środowiska naturalnego tj. zgodnie z podstawowym warunkiem wykonywania działalności gospodarczej w tym zakresie zawartym w art. 4 cytowanej ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r., tym samym zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż działalność ta stanowić będzie zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, co skutkuje cofnięciem przedmiotowej licencji na podstawie art. 17 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. powołanej ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. L. wniosła o uchylenie w/w decyzji. W jej ocenie stwierdzenie, iż zgromadzenie różnego rodzaju środków chemicznych, których charakterystyka wskazywała na ich łatwopalność, m.in. azotan sodowy, kwas azotowy, wodorotlenek sodowy, nadmanganian potasu oraz octan ołowiowy jest dowodem, iż w pomieszczeniach rusznikarni dokonywano wyrobu materiałów pirotechnicznych, co było bezpośrednią przyczyną eksplozji, stanowi niczym nie uzasadnioną insynuację i jest wynikiem braku wiedzy. Nie można bowiem w inny sposób wyjaśnić tego, ze środki utleniające w rodzaju kwasu azotowego lub nadmanganianu potasu określa się materiałami łatwopalnymi. Utleniacze same w sobie nie są łatwopalne - mogą tylko ułatwiać lub spowodować zapłon substancji palnej. Dla zwiększenia efektu zagrożenia do listy utleniaczy dodaje się jeszcze środki chemiczne, które dla procesu palenia lub eksplodowania nie mają żadnego znaczenia, tj. wodorotlenek sodowy i octan ołowiowy. Gdyby rzeczywiście chemikalia te służyły do wyrobu materiałów pirotechnicznych na liście ujawnionych środków winny znajdować się materiały palne, które w połączeniu z utleniaczami mogłyby wywoływać efekty pirotechniczne. Wymienione środki służyły wyłącznie do wykonywania usług rusznikarskich. Posiadanie tych środków chemicznych nie było zatem spowodowane produkowaniem wyrobów pirotechnicznych a służyło wyłącznie wykonywaniu usług rusznikarskich, zgodnie z zakresem koncesji. Zdaniem A. L. Komendant Wojewódzki Policji w kilka miesięcy po zdarzeniu powołuje się tylko na wstępne ustalenia, które nie mają żadnego uzasadnienia w materiale dowodowym. Nie ustalono bowiem, aby eksplozje w zakładzie miały związek z posiadanymi środkami chemicznymi, zaś eksperci koncentrują się obecnie na hipotezie o możliwości rozszczelnienia lokalnej instalacji gazowej i eksplozji zgromadzonego w ten sposób gazu propan-butan. Taką przyczynę eksplozji sugeruje jej efekt, widoczny na zdjęciu znajdującym się w aktach. Chodzi o naruszenie dachówek na budynku. Gdyby bowiem eksplozja nastąpiła w wyniku zapłonu substancji pirotechnicznych, to zważywszy że zdarzenie miało miejsce na parterze, do uszkodzenia dachówek niewątpliwie potrzebna by była taka ilość tej substancji wybuchowej, która naruszyłaby mury budynku. Tymczasem , jak widać na zdjęciach w następstwie eksplozji nie nastąpiły poważne zniszczenia materialne. Kwestia ustalenia a raczej braku ustalenia rzeczywistego powodu eksplozji w zakładzie stanowi zdaniem A. L. o bezzasadności zarzutów Policji w tym zakresie. Natomiast co do ujawnionego w zakładzie prochu czarnego, A. L. zwróciła uwagę na to, że proch czarny jest amunicją rozłącznego stosowania, a zatem jej posiadanie w celach handlowych jest zgodne z udzieloną koncesją. W sklepie z bronią znaczący udział w obrotach ma sprzedaż broni czarnoprochowej ładowanej od przodu, a zatem w praktyce dotyczy to replik broni sprzed 1850 roku. A. L. podniosła również, że nie zatrudniała osoby nie posiadającej kwalifikacji do pracy przy produkcji materiałów wybuchowych, zwłaszcza zaś przy wykonywaniu czynności objętych koncesją lub przy bezpośrednim wytwarzaniu materiałów wybuchowych (wyrobów pirotechnicznych). Nie potrzebowała dodatkowego pracownika i dlatego oprócz A. B. nikogo nie zatrudniała w swoim zakładzie, a pokrzywdzony znalazł się w zakładzie, aby pomóc przy pracach gospodarczych o charakterze porządkowym. Prace te w żaden sposób nie były związane z koncesjonowaną działalnością oraz miały incydentalny zarobkowy charakter. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. w związku z art. 17 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 67 poz. 679 z późn. zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że działalność gospodarcza w zakresie obrotu bronią i amunicją może dotyczyć wyłącznie asortymentu wskazanego w posiadanej koncesji. Koncesja nr [...] wymieniona następnie na koncesję nr [...] nie uprawnia do obrotu materiałami wybuchowymi i tym samym przedsiębiorcy nie wolno nie tylko wykonywać prac przy ww. substancjach, lecz również wchodzić w ich posiadanie, co może być rozpatrywane także z punktu widzenia odpowiedzialności karnej. Z przeprowadzonej przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w [...]. wstępnej ekspertyzy kryminalistycznej wynika, że w miejscu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę znajdował się grafitowy czarny proch. Powyższe przyznała także Strona w przedmiotowym wniosku z dnia [...] czerwca 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, wg której ww. materiał jest stosowany jako amunicja do broni wyprodukowanej przed 1850 r. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, materiały wybuchowe są to substancje chemiczne stałe lub ciekłe albo mieszaniny substancji zdolne do reakcji chemicznej z wytworzeniem gazu o takiej temperaturze i ciśnieniu i z taką szybkością, że mogą powodować zniszczenia w otaczającym środowisku, a także wybory wypełnione materiałem wybuchowym. Taka definicja jednoznacznie zdaniem organu wskazuje, iż czarny proch jest materiałem wybuchowym spełniającym podane kryteria. Za takim stanowiskiem przemawiają również zapisy załącznika A do Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 30, poz. 287), w którym czarny proch zakwalifikowano do materiałów wybuchowych klasy 1.1D. Oznacza to, iż jest to materiał, który stwarza zagrożenie wybuchem masowym i przez to stwarza duże niebezpieczeństwo podczas transportu lub niewłaściwego magazynowania. Aby ograniczyć możliwość podjęcia koncesjonowanej działalności przez przypadkowe osoby oraz zminimalizować ryzyko wynikłe z właściwości materiałów wybuchowych dla życia i zdrowia ludzkiego, mienia i środowiska naturalnego uzyskanie koncesji w zakresie wytwarzania ww. asortymentu wiąże się z koniecznością spełnienia szeregu wymagań m.in. posiadania specjalnie przystosowanych pomieszczeń magazynowych, odbycia specjalistycznego szkolenia. A. L. nigdy jednak nie aplikowała o koncesję w przedmiocie wytwarzania materiałów wybuchowych, a w konsekwencji nie spełniała warunków pozwalających na przechowywanie i używanie w prowadzonej działalności grafitowego czarnego prochu, tym samym nie miała prawa wchodzić w jego posiadanie, ani też podejmować żadnych prac związanych z tym materiałem. Fakt zabezpieczenia czarnego prochu w miejscu, w którym doszło do wybuchów, choć nie przesądza wykorzystywania go w prowadzonej działalności gospodarczej, to jednak na takie prawdopodobieństwo, w ocenie organu, wskazuje. Bez względu jednak na to, czy czarny proch był wykorzystywany do wytwarzania materiałów pirotechnicznych czy przedsiębiorca używał go tylko jako amunicję rozłącznego stosowania do broni wyprodukowanej przed 1850 r., to fakt jego posiadania, do czego nie uprawniała koncesja nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., wskazuje na rażące naruszenie określonych przepisami prawa warunków wykonywania działalności gospodarczej, co w myśl przepisu art. 17 ust. 2 pkt 2 ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, stanowiło obligatoryjną przesłankę do cofnięcia przedmiotowej koncesji. Nadto organ podniósł, że zgromadzone w pomieszczeniach rusznikarni rożnego rodzaju środki chemiczne m. in. azotan sodowy, wodorotlenek sodowy, octan ołowiowy, kwas azotowy i nadmanganian potasu istotnie mogą służyć wyłącznie do wykonywania rusznikarskich takich jak konserwacja oraz renowacja powłok ochronnych na broni. Jak przyznała strona ww. materiały są utleniaczami, które mogą ułatwić lub spowodować zapłon substancji palnej. Jednakże w przedmiotowej decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. nie zarzucono przedsiębiorcy nielegalnego posiadania ww. substancji. Natomiast zarzucono iż na zapleczu rusznikarni panował ogólny nieporządek, a w samej rusznikarni znajdowały się różne substancje chemiczne. Nie było to jednak przedmiotem zainteresowania A. L. – chociaż, jak przyznała w postępowaniu karnym miała tego świadomość, ale jak oświadczyła nie zna się na rusznikarstwie. W tym stanie rzeczy organ uznał, iż prowadziła ona działalność gospodarczą w sposób niezapewniający ochrony życia i zdrowia ludzkiego, mienia oraz środowiska naturalnego tj. zgodnie podstawowym warunkiem wykonywania działalności gospodarczej w tym zakresie zawartym w art. 4 cytowanej ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. Działalność gospodarcza prowadzona przez A. L. stanowi zatem zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, co zgodnie z art. 17 ust. 3 pkt 1 było główną przyczyną cofnięcia koncesji nr [...]. Organ uznał za nieudowodnioną przez A. L. przedstawioną hipotezę, że wybuch został spowodowany rozszczelnieniem lokalnej instalacji gazowej i eksplozją zgromadzonego w ten sposób gazu propan – butan. Organ zwrócił uwagę na to, że A. L. przyznała, że P. S. w momencie wybuchu znajdował się w zakładzie, aby pomóc przy pracach gospodarczych o charakterze porządkowym. Chociaż, jak twierdzi Strona prace te nie były związane z reglamentowaną działalnością jest rzeczą oczywistą, iż ww. jako osoba nieuprawniona, nie powinien był znajdować się w zakładzie, w którym wykonywana była działalność. Kontakt przypadkowej osoby z niebezpiecznymi materiałami mógł stworzyć zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego oraz środowiska naturalnego, a w konsekwencji przyczynić się do wywołania wybuchu, za który odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca będący właścicielem podmiotu wykonującego koncesjonowaną działalność gospodarczą. Zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, działalność gospodarcza w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym powinna być prowadzona w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzkiego, mienia oraz środowiska naturalnego. Prowadzona na podstawie koncesji nr [...] działalność gospodarcza stworzyła niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia obywateli tj. doprowadziła do śmierci dwóch osób oraz spowodowała straty materialne. Do takiego stanu rzeczy przyczyniło się bezsprzecznie także rażące naruszenie warunków określonych w koncesji oraz fakt niespełnienia warunków wykonywania działalności gospodarczej określonych w ustawie o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. Dlatego zdaniem organu kontynuowanie przez A. L. wykonywania koncesjonowanej działalności gospodarczej nie daje rękojmi wykonywania jej w sposób należyty. W skardze na tą decyzję A. L. wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu podniosła, nawiązując do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż posiadała w zakładzie czarny proch jako amunicję rozłącznego stosowania. Odwołała się do przepisów ustawy o broni i amunicji podnosząc, iż także z tej ustawy wynika, iż zarzut posiadania czarnego prochu jest bezprawny. Zarzuciła, że organ ignoruje jej argumenty twierdząc, że zatrudniała P. S., który w wyniku eksplozji doznał obrażeń podczas, gdy nie miała takiej potrzeby. Gdyby nawet przyjąć, że jego pobyt w zakładzie był pracą to z żadną pewnością nie wykonywał żadnych czynności z materiałami wybuchowymi. Nadto skarżąca podniosła, że brak jest dowodu na to, że zdarzenie, na które powołuje się organ miało związek przyczynowo-skutkowy z prowadzoną przez nią działalnością. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Badając skargę wg. powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy art. 17 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 67, poz. 679 ze zm.). Stosownie do art. 17 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy organ koncesyjny cofa koncesję w przypadku, gdy przedsiębiorca rażąco narusza warunki określone w koncesji lub inne warunki wykonywania koncesjonowanej działalności gospodarczej określone przepisami prawa, a w szczególności przestał spełniać warunki określone w art. 8 ust 1 pkt 1 lit. g (lit. a), pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 (lit. b), uniemożliwia przeprowadzenie kontroli przez uprawnione organy, nie przedstawił aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy (lit. c). Z treści powołanego przepisu wynika, iż wymienione pod lit. a-c, sytuacje są jedynie przykładowym wskazaniem przypadków uznawanych przez ustawodawcę za rażące naruszenie warunków określonych w koncesji skutkujące jej obligatoryjnym cofnięciem przez organ koncesyjny. Organ uznał, iż rażącym naruszeniem warunków koncesji w rozumieniu powołanego przepisu jest również posiadanie grafitowego czarnego prochu. Wykładnia cyt. przepisu skutkująca takim przyjęciem jest wykładnią trafną prowadzącą do prawidłowego zastosowania tego przepisu uwzględniającego ratio legis przedmiotowej regulacji. Ustalenie, iż skarżąca była posiadaczem grafitowego czarnego prochu obligowało zatem organy do cofnięcia przedmiotowej koncesji, a ustalenia w powyższym zakresie nie są przez A. L. kwestionowane. Z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jak i ze skargi wynika bowiem, iż przyznaje ona okoliczność, iż taki proch posiadała w swym zakładzie. Podnosi jedynie, iż skoro grafitowy czarny proch jest amunicją rozłącznego stosowania i jest używany do broni wyprodukowanej przed 1850 r. to w związku z zakresem udzielonej jej w/w koncesji może ona proch w zakładzie posiadać. Zasadnie jednak organy przyjęły, iż w świetle art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. a powołanej ustawy czarny proch jest materiałem wybuchowym. Natomiast przedmiotowa koncesja, co niewątpliwe, nie obejmowała materiałów wybuchowych. Tym samym więc nawet, gdyby skarżąca traktowała go wyłącznie jako amunicję rozłącznego stosowania (a nie do wytwarzania materiałów pirotechnicznych) to z uwagi na to, że jest to materiał wybuchowy nie była w ramach koncesji uprawniona do jego posiadania. Posiadanie grafitowego czarnego prochu w świetle powyższego bezspornie stanowi rażące naruszenie przez skarżącego warunków określonych w koncesji. Odwoływanie się przez skarżącą w tym względzie do przepisów ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji jest chybione, jej przepisy w rozpoznawanej sprawie nie znajdują bowiem w żadnym zakresie zastosowania. Taki stan rzeczy stanowił w świetle art. 17 ust 2 pkt 2 przesłankę obligatoryjnego cofnięcia koncesji. Powołany przepis w odróżnieniu od art. 17 ust. 3 cyt. ustawy stanowi bowiem o obowiązku cofnięcia koncesji w przypadku rażącego naruszenia warunków określonych w koncesji. Organ zasadnie zatem bez naruszenia powołanego przepisu i procedury administracyjnej cofnął koncesję z powyższej przyczyny. W zakresie dotyczącym pozostałych zarzutów i twierdzeń, z którymi organy wiązały również cofnięcie koncesji nie wyjaśniono sprawy w sposób zgodny z regułami procedury administracyjnej (art. 7, 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.). Uchybienia w tym względzie nie stanowią jednak w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. podstawy do uwzględnienia skargi. Przedstawiony wyżej stan rzeczy wskazuje bowiem na to, iż jak przyjął organ, w sprawie zachodzi w świetle art. 17 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy podstawa cofnięcia obligatoryjnego koncesji. Sąd uznał zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i stosownie do art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło