VI SA/Wa 1944/21
WyrokWSA w Warszawie2021-11-10
Skład orzekający: Danuta Szydłowska, Barbara Kołodziejczak-Osetek, Pamela Kuraś-Dębecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowy nazwane przez strony 'umowami o dzieło', dotyczące montażu elementów, izolacji połączeń spawnych oraz wykonania otworów z osadzeniem tulei, powinny być kwalifikowane jako umowy o dzieło w rozumieniu Kodeksu cywilnego, czy jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o umowie zlecenia, w kontekście podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nazwa umowy nie przesądza o jej charakterze prawnym. W przypadku umów dotyczących montażu różnego rodzaju elementów, izolacji połączeń spawnych oraz wykonania otworów z osadzeniem tulei, gdzie czynności miały charakter techniczny, powtarzalny i nie prowadziły do powstania konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu w rozumieniu art. 627 k.c., należy je kwalifikować jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o umowie zlecenia (art. 750 k.c.). W konsekwencji, osoba wykonująca takie czynności podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. Sp. z o.o. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która utrzymała w mocy decyzję ustalającą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego Pana L. S. z tytułu wykonywania pracy na podstawie jedenastu umów o świadczenie usług, nazwanych przez strony 'umowami o dzieło'. Umowy te dotyczyły montażu różnego rodzaju elementów, izolacji połączeń spawnych oraz wykonania otworów z osadzeniem tulei w określonych okresach. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania administracyjnego, twierdząc, że zawarte umowy były umowami o dzieło, a nie umowami o świadczenie usług.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Dyrektor OW NFZ) z [...] czerwca 2017 r., w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Pana L. S. ( dalej "Zainteresowany", "Uczestnik") z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w G.,(dalej "Płatnik", "Skarżący") w okresach: od dnia [...] grudnia 2011 r. do dnia [...] stycznia 2012 r., od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] lutego 2012 r., od dnia [...] lutego 2012 r. do dnia [...] marca 2012 r., od dnia [...] marca 2012 r. do dnia [...] kwietnia 2012 r., od dnia [...] kwietnia 2012 r. do dnia [...] maja 2012 r., od dnia [...] mija 2012 r. do dnia [...] czerwca 2012 r., od dnia [...] czerwca 2012 r. do dnia [...] lipca, od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] sierpnia 2012 r., od dnia [...] września 2012 r. do dnia [...] października 2012 r., od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] listopada 2012 r., od dnia [...] listopada 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r.
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", w zw. z art. 40 ust.l ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. 1J. poz. 1493), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935).
Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. (dalej ZUS) wnioskiem z dnia 2 grudnia 2016 r. zwrócił się do NFZ o rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym Pana L. S., z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia na rzecz płatnika składek: P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. w ww. okresach.
Dyrektor OW NFZ decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. ustalił obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego Zainteresowanego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące rzecz Płatnika składek w ww. okresach.
Od tej decyzji Płatnik złożył odwołanie.
Rozpatrując odwołanie od decyzji I instancji, Prezes NFZ, po przytoczeniu mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa, wskazał, że:
1) Z załączonej umowy wykonywanej w okresie: od dnia [...] grudnia 2011 r. do dnia [...] stycznia 2012 r. wynika, że Zainteresowany zobowiązał się do: "Montażu rurociągów technologicznych w obrębie zbiornika buforowego O.Ś. T.".
2) Z załączonej umowy wykonywanej w okresie: od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] lutego 2012 r. wynika, że Zainteresowany zobowiązał się do: "Montażu przejść szczelnych w komorze pompowni ścieków surowych O.Ś. K.".
3) Z załączonej umowy wykonywanej w okresie: od dnia [...] lutego 2012 r. do dnia [...] marca 2012 r. wynika, że Zainteresowany zobowiązał się do: Montażu rurociągu wody technologicznej O.Ś. K.".
4) Z załączonej umowy wykonywanej w okresie: od dnia [...] marca 2012 r. do dnia [...] kwietnia 2012 r. wynika, że Zainteresowany zobowiązał się do: "Montażu wyposażenia zaplecza socjalnego w budynku technologicznym O.Ś. L.".
5) Z załączonej umowy wykonywanej w okresie: od dnia [...] kwietnia 2012 r. do dnia [...] maja 2012 r. wynika, że Zainteresowany zobowiązał się do: "Montażu rurociągu tłocznego wody nadosadowej w O.S. L. ".
6) Z załączonej umowy wykonywanej w okresie: od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] czerwca 2012 r. wynika, że Zainteresowany zobowiązał się do: "Montażu instalacji sprężonego powietrza w budynku technicznym O.S. K.".
7) Z załączonej umowy wykonywanej w okresie: od dnia [...] czerwca 2012 r. do dnia [...] lipca 2012 r. wynika, że Zainteresowany zobowiązał się do: " Wykonania otworów wraz z osadzaniem tulei montażowych w zbiorniku uśredniającym O.S. K.".
8) Z załączonej umowy wykonywanej w okresie: od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] sierpnia 2012 r. wynika, że Zainteresowany zobowiązał się do: "Montażu rurociągu ścieków surowych w zbiorniku uśredniającym O.S. K.".
9) Z załączonej umowy wykonywanej w okresie: od dnia [...] września 2012 r. do dnia [...] października 2012 r. wynika, że Zainteresowany zobowiązał się do: "Izolacji połączeń spawnych mufami termokurczliwymi na magistrali ciepła przy ul. [...] w G.".
10) Z załączonej umowy wykonywanej w okresie: od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. wynika, że Zainteresowany zobowiązał się do: "Montażu dmuchaw wraz z orurowaniem w budynku technologicznym O.S K.
11) Z załączonej umowy wykonywanej w okresie: od dnia [...] listopada 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. wynika, że Zainteresowany zobowiązał się do: "Montażu mieszadeł w zbiorniku uśredniającym O.Ś. K.".
Z tych umów wynika ponadto, że ustalono termin wykonania dzieła oraz wynagrodzenie w określonej kwocie; określono karę umowną w przypadku nieterminowego wykonania przedmiotu umowy w wysokości 1 % wartości wynagrodzenia oraz w wysokości 20 % w przypadku niewykonania przedmiotu umowy, wykonawca zobowiązał się usunąć wszelkie wady i usterki w przedmiocie umowy, a w razie ich nieusunięcia zamawiający mógł odstąpić od umowy, umowa miała być wykonana przy użyciu własnych narzędzi i drobnych materiałów, wykonawca oświadczył, że posiada wiedzę oraz kwalifikacje do prawidłowego wykonania dzieła, zmiana warunków umowy wymagała formy pisemnej. Zgodnie z załączonymi rachunkami oraz "protokołami odbioru dzieła", zostało Zainteresowanemu wypłacone wynagrodzenie.
W ocenie Prezesa NFZ organ I instancji prawidłowo ustalił, że czynności wykonywane przez Zainteresowanego w ramach ww. umów nie mogą zostać zakwalifikowane, jako wykonywane w ramach umowy o dzieło w myśl k.c., gdyż wykonywane były w sposób powtarzalny w określonym w umowie przedziale czasowym (powtarzalna sekwencja czynności) oraz prace te polegały one na dokonywaniu czynności z należytą starannością. Prezes NFZ podzielił stanowisko organu I instancji, że umowy te były nakierowane na podjęcie działań i dokonywanie określonych czynności faktycznych. Natomiast przedmiotem umowy o dzieło może być dzieło materialne (rzecz określona, co do tożsamości, powstała, jako rezultat indywidualnej działalności twórczej przyjmującego zamówienie) oraz dzieło niematerialne (np. utwór w rozumieniu prawa autorskiego).
Zdaniem organu w niniejszym przypadku, przedmiot umowy został określony w sposób ogólny, abstrakcyjny i bez specyfikacji pozwalających na wskazanie parametrów, którymi miałby się charakteryzować rezultat umowy. Ponadto przedmiot w § 1 umów, został określony w postaci czynności do wykonania, a nie sprecyzowanego rezultatu w myśl k.c. Zainteresowany miał za zadanie: montaż poszczególnych elementów rurociągu, dmuchaw, mieszadeł czy wyposażenia zaplecza socjalnego, wykonać otwory i osadzić tuleje montażowe, izolację połączeń spawnych. Nie było to więc wytworzenie jakiegoś wcześniej nie istniejącego dzieła w myśl k.c. Wykonanie ww. prac wymagało zaangażowania wielu powtarzalnych czynności, które gdyby nie zostały przeprowadzone i udokumentowane choćby za pomocą protokołu odbioru, wstrzymany zostałby np. etap prowadzonych większych prac, przedsięwzięcia.
Wprawdzie czynności wykonywane przez Zainteresowanego, prowadziły do powstania określonego skutku, ponieważ z reguły działanie prowadzi do skutku, jednak te skutki pracy były uzależnione wyłącznie od starannego działania wykonawcy umowy. Analizując zgromadzoną dokumentację organ uznał, że czynności wykonywane przez Zainteresowanego nie mają cech szczególnych, związanych z osobistymi właściwościami wykonawcy, nie wymagają od wykonawcy posiadania specyficznych cech czy umiejętności, poza umiejętnościami zawodowymi, wyuczonymi. Zdaniem organu praca ta, zasadniczo mogła zostać wykonana przez każdą osobę, która nabędzie odpowiednie przygotowanie zawodowe, praktyczne. Zatem wkład w postaci wykorzystanych umiejętności praktycznych wykonawcy, wynikających z jego doświadczenia zawodowego w zakresie wykonywanej pracy, jest elementem obowiązku starannego działania.
Prezes NFZ zaznaczył, że nie kwestionuje posiadania przez Zainteresowanego wiedzy praktycznej i wyuczonych umiejętności w zakresie wykonywanych w oparciu o zawarte umowy prac. Nie zgadza się jednak, że w oparciu o przedmiotowe umowy oraz czynności w nich wskazane do wykonania, miało powstać dzieło w myśl przepisów o umowie o dzieło zawartych w k.c.
Organ odwoławczy podkreślił również, że nie można ustalić czy i w jakim zakresie, Zainteresowany ponosił ryzyko związane z wykonywaniem umów, oraz że ponosił odpowiedzialność za uzyskany rezultat w sposób odmienny, niż każdy inny pracownik, który odpowiada za sprawowane przez siebie obowiązki. Wskazano jedynie, że "Za zobowiązania wykonawcy wszyscy członkowie zespołu Wykonawców odpowiadają solidarnie" (§ 7 przedmiotowej umowy). W związku z powyższym, zdaniem organu, należy wnioskować, że to Płatnik, a nie Zainteresowany ponosił pełną odpowiedzialność w stosunku do osób trzecich, a w szczególności do inwestora. Natomiast Zainteresowany zobowiązany był wykonać swoją pracę sumiennie według swojej najlepszej wiedzy, ze starannością, jakiej wymaga zakres i charakter pracy.
Organ wyjaśnił, że co do zasady, zawarte umowy nie nabywają atrybutów umów o dzieło, wbrew wykonywanych w ich ramach czynnościom, poprzez to, że "taki był zgodny zamiar stron i cel umowy". Nazwanie umowy umową o dzieło nie przesądza o jej charakterze. Przyjęcie, że strony łączyła umowa o dzieło podczas gdy z jej treści i sposobu wykonania wynikają przeważające cechy właściwe dla umów o świadczenie usług, byłoby niezgodne z właściwością stosunku prawnego. O kwalifikacji prawnej danego stosunku prawnego decydują bowiem jego elementy przedmiotowo istotne.
Mając powyższe na uwadze Prezes NFZ stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji I organu instancji.
Na powyższą decyzję Prezesa NFZ Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:
1) art. 7 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich czynności, niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym zwłaszcza niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka D. C. na okoliczność tego, jak przebiegało ich wykonanie, a także poprzez zastąpienie dowodu z zeznań wskazanego świadka protokołem z jego wyjaśnień złożonych przed organem rentowym,
2) art. 8 k.p.a., poprzez błędną i dowolną ocenę dowodów, poprzez poczynienie a priori założenia, że umowy łączące Skarżącego z Zainteresowanym były umowami o świadczenie usług, mimo że nie wskazywał na to żaden z przeprowadzonych dowodów, poprzez niewyjaśnienie wszystkich przesłanek, którymi kierowano się przy rozpoznaniu sprawy oraz poprzez niedostateczne odniesienie się do zarzutów odwołania,
3) art. 9 i art. 11 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie przesłanek w oparciu o które ustalono, że Skarżącego z Zainteresowanym łączyły umowy o świadczenie usług,
4) art. 15 k.p.a., poprzez brak odniesienia do argumentacji i zarzutów Skarżącego (począwszy od zarzutów stawianych protokołowi kontroli ZUS),
5) art. 75 § 1 k.p.a., poprzez nieuprawnioną gradację mocy dowodów i ich podział na mocniejsze i słabsze,
6) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewszechstronne rozważenie materiału dowodowego,
7) art. 78 § 1 i § 2 k.p.a., poprzez uznanie za prawidłowe działania organu I instancji, który odmówił dopuszczenia dowodu z zeznań świadka D. C., mimo że dowód ten zawnioskowany został na okoliczność faktów nie wynikających (zdaniem organów administracji) z innych dowodów a istotnych dla sprawy,
8) art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i poprzez poczynienie ustaleń, które nie miały oparcia w żadnym z przeprowadzonych dowodów,
9) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji,
10) art. 109 ust. 3a ustawy o świadczeniach, poprzez błędne założenie, że złożenie przez ZUS wniosku z załącznikami zwalnia organ I instancji z obowiązku przeprowadzania własnego postępowania dowodowego,
11) art. 734 § 1 i art. 750 k.c., poprzez zastosowanie wskazanych przepisów do umów łączących Skarżącego z Zainteresowanym i ustalenie, że umowy te były umowami o świadczenie usług do których stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia,
12) art. 627 k.c., poprzez ustalenie, że przepis ten nie ma zastosowania do umów łączących Skarżącego z Zainteresowanym oraz ustalenie, że umowy te nie były umowami o dzieło,
13) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e) ustawy o świadczeniach, poprzez zastosowanie wskazanego przepisu do umów łączących Skarżącego z Zainteresowanym i ustalenie, że Zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów, zawartych przez niego ze Skarżącym,
14) art. 3531 i art. 65 § 2 k.c., poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów i dokonanie wykładni umów w oderwaniu od ich celu oraz zamiaru i woli stron,
15) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi Skarżący obszernie rozwinął i uargumentował podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zainteresowany - (dalej też Uczestnik), po wniesieniu skargi nie zajął stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy ww. umowy zawarte przez Skarżącego z Uczestnikiem dotyczące montażu różnego rodzaju elementów ( 9 umów) oraz izolacji połączeń spawnych ( jedna umowa) czy też wykonania otworów wraz z osadzeniem tulei ( jedna umowa) były umowami o dzieło, czy też innymi umowami o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w zaistniałym stanie faktycznym Uczestnik podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych umów.
Przede wszystkim należy wskazać, że samo nazwanie umowy "umową o dzieło" nie przesądza jeszcze o jej rzeczywistym charakterze. Choć Skarżący podnosi, że strony w ramach zawartych umów zmierzały do wykonania i osiągnięcia konkretnego celu (rezultatu), to jednak Sąd uważa, że wykonywania czynności faktycznych, polegających na różnego rodzaju czynnościach montażowych związanych z pracami budowlano-montażowymi i wykonywanych w ramach kilkunastu podobnych umów zawieranych w tym samym czasie, nie można utożsamiać z konkretnym i zindywidualizowanym dziełem.
W tym kontekście sprawy należy podkreślić, że punktem wyjścia dla oceny każdej umowy cywilnoprawnej jest przepis art. 353 § 1 k.c., który definiuje zobowiązanie jako stosunek prawny polegający na tym, że jedna osoba (wierzyciel) jest uprawniona do żądania spełnienia świadczenia, natomiast druga (dłużnik) jest obowiązana świadczenie spełnić. Świadczeniem jest takie zachowanie dłużnika, które jest zgodne z treścią zobowiązania. Dłużnik ma wykonać zobowiązanie nie tylko zgodnie z jego treścią, ale jednocześnie w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeśli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje, w sposób odpowiadający tym zwyczajom (art. 354 § 1 k.c.). Pośród wymienionych kryteriów określających powinność dłużnika zasadnicze znaczenie ma treść zobowiązania, którą określa źródło powstania zobowiązania, a więc w przypadku zobowiązań umownych – umowa, w razie potrzeby dookreślana przez przepisy kodeksu cywilnego albo innych ustaw. Przepis art. 3531 k.c. pozostawia stronom swobodę ułożenia stosunku umownego co do kwestii regulowanych w przepisach dyspozytywnie. Sprecyzowanie praw i obowiązków stron konkretnego stosunku zobowiązaniowego powstałego z czynności prawnej wymaga, w razie wątpliwości co do treści kreujących ten stosunek oświadczeń woli, ich wykładni zgodnie z regułami określonymi w art. 65 k.c. (wyrok SN z 24.01.2017 r., V CSK 207/16, LEX nr 2255336). por. Ciszewski Jerzy (red.), Nazaruk Piotr (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2021
W konsekwencji słuszne jest stanowisko organów, że wykonanie spornych umów w rozumieniu art. 353 k.c. polegało na świadczeniu usług, nie zaś zrealizowaniu dzieła.
Jednocześnie do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, na podstawie art. 750 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Oznacza to, że sam fakt nazwania umowy między jej stronami "umową o dzieło" nie przesądza o jej charakterze. Decydująca okazuje się treść zawartej umowy. Zatem, nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o faktycznym charakterze współpracy.
Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego uznaje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego, w umowie o dzieło - "wykonawcą") doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Istotą umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został objęty treścią świadczenia. Zaakcentować należy, że zasadniczo w treści umowy o dzieło istnieje konieczność opisania rezultatu, ponieważ to rezultat kreuje stosunki zobowiązaniowe między stronami tej umowy.
Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36).
Wskazać też należy, że obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia przeprowadził Sąd Najwyższy w powoływanym przez organ wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny."
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ prawidłowo ustalił, że Uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu spornych umów o świadczenie usług zawartych ze Skarżącym.
Z akt sprawy wynika, że Uczestnik zawarł z Płatnikiem jedenaście umów, nazwanych przez strony "umowami o dzieło", w których zobowiązał się do wykonania następujących prac we wskazanych w umowach lokalizacjach, a mianowicie : montażu rurociągów technologicznych w obrębie zbiornika buforowego, montażu przejść szczelnych w komorze pompowni ścieków surowych, montażu rurociągu wody technologicznej, montażu wyposażenia zaplecza socjalnego w budynku technologicznym, montażu rurociągu tłocznego wody nadosadowej, montażu instalacji sprężonego powietrza w budynku technicznym , montażu rurociągu ścieków surowych w zbiorniku uśredniającym, montażu dmuchaw wraz z orurowaniem w budynku technologicznym, montażu mieszadeł w zbiorniku uśredniającym a także wykonania otworów wraz z osadzaniem tulei montażowych w zbiorniku uśredniającym i izolacji połączeń spawnych mufami termokurczliwymi na magistrali ciepła.
W ocenie Sądu, takie określenie przedmiotu umów oznacza, że Uczestnik świadczył na rzecz Płatnika określone usługi techniczne, a zatem zobowiązał się do wykonania w ramach spornych umów czynności, co do których z akt sprawy nie wynika, aby posiadały innowacyjny charakter. Przede wszystkim w tych umowach nie występuje "rezultat", o jaki chodzi w umowie o dzieło ale mamy do czynienia z usługą, do wykonania której zobowiązał się Uczestnik za stosowne wynagrodzenie.
Zasadne jest także stanowisko organu, że przedmiotem umowy o dzieło winno być dzieło konkretne, zindywidualizowane. Uczestnik, zgodnie z zawartą umową, wykonywał zaś określone czynności techniczne, związane z montażem, co nie może być utożsamiane z wymaganym rezultatem w znaczeniu art. 627 k.c. Czynności wykonywane przez Uczestnika nie mogą więc zostać zaklasyfikowane jako przedmiot umowy o dzieło, ale muszą być traktowane jako wykonanie określonych usług stosownie do art. 353 § 1 k.c. w zw. z art.750 k.c.
Dlatego Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach, że w niniejszej sprawie Uczestnik miał wykonać czynności mające techniczny charakter oraz wymagające umiejętności zawodowych i wyuczonych.
Materiał dowodowy był wystarczający i dlatego z wyżej wskazanych przyczyn organy nie były zobligowane do przeprowadzenia dodatkowych dowodów w tym przesłuchania wnioskowanego przez Skarżącego świadka, na okoliczność ustalenia sposobu faktycznego wykonania spornych umów. Ponadto ilość zawartych w krótkim odstępie czasu umów wyklucza nietrwałość i jednorazowość stosunku prawnego łączącego Płatnika i Uczestnika.
Sąd stwierdza, że w następstwie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, a także analizy argumentacji podniesionej przez Skarżącego, zarówno Prezes NFZ, jak i organ I instancji, wydając obie decyzje administracyjne, prawidłowo zastosowali przepisy prawa materialnego. Organy nie dopuściły się także naruszeń procedury administracyjnej, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W świetle powyższego, Prezes NFZ nie naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję I instancji.
Z tych wszystkich względów zarzuty skargi dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Ponadto, wbrew zarzutom skargi, uzasadnienie zaskarżonych decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Niniejszy wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI z 5 sierpnia 2021 r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło