VI SA/Wa 1949/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników postanawia : odrzucić skargę W dniu [...] lutego 2008 r. A. D wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] wydaną w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie stwierdzenia podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej odrzucenie, wskazując, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Ponadto organ podał, iż skarżący skorzystał już z odwołania do Sądu Okręgowego, przed którym toczy się obecnie postępowanie w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny rozpoznając skargę w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a. Ponadto stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Według definicji zawartej w art. 1 k.p.c. sprawami cywilnymi sensu largo są sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, a także inne sprawy (w tym z zakresu stosunków o charakterze publicznoprawnym), do których na podstawie ustaw szczególnych stosuje się przepisy tego kodeksu. Na gruncie przytoczonej definicji rozróżnić należy zatem sprawy cywilne w znaczeniu materialnoprawnym, to jest wynikające ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, które pozostają nimi niezależnie od tego, jaki organ jest właściwy do ich rozpoznania, oraz sprawy cywilne w znaczeniu formalnym, wynikające z innych stosunków prawnych (sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz określone jako "inne sprawy"), które nie będąc sprawami cywilnymi ze swej istoty, uzyskują taki charakter na skutek poddania ich rozpoznaniu przez sądy powszechne (nie zaś administracyjne) na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, iż nie każda sprawa dotycząca działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 3 p.p.s.a. może być rozpoznana przez sąd administracyjny. Jeżeli bowiem będzie istniał przepis szczególny, w myśl którego właściwy będzie sąd powszechny, to charakter sprawy - czy jest to sprawa cywilna, czy administracyjna - będzie miał drugorzędne znaczenie. W tej sytuacji trzeba mieć na uwadze fakt, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Przedmiotem skargi jest decyzja wydana po wznowieniu postępowania. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bez znaczenia jest jednak okoliczność, że jako tryb właściwy do wznowienia postępowania wskazano tryb przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Prezes KRUS, jako centralny organ administracji rządowej, przy rozstrzygnięciu obowiązany jest bowiem stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jednak dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu zasadnicze znaczenie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Wydaną przez organ rentowy decyzję oceniać należy bowiem przez pryzmat przepisu materialnoprawnego, wyznaczającego przedmiotowy zakres sprawy, której dotyczy, zaś decyzje podejmowane w trybach nadzwyczajnych, służących do weryfikacji decyzji ostatecznych z istoty swej muszą odnosić się do przedmiotu sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. (por. postanowienie NSA z 1 października 2008 r. sygn. akt I OSK1167/08) Zaskarżona przez A. D. decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego została podjęta na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. Dz. U. 08.50.291). Wymieniona ustawa nie przewiduje możliwości zaskarżenia decyzji Prezesa KRUS do sądu administracyjnego. Decyzje wydane przez ten organ podlegają bowiem zaskarżeniu do sądu powszechnego zgodnie z art. 36 ust. 3 ww. ustawy, który stanowi, że od decyzji, które wydaje Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Podkreślić przy tym należy, że A. D. został prawidłowo pouczony o przysługującym mu uprawnieniu do wniesienia odwołania do sądu powszechnego i jak wynika z odpowiedzi na skargę z uprawnienia tego skorzystał. W konsekwencji, uznając, że decyzje Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie należy do aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. i brak jest możliwości jej zaskarżenia do sądu administracyjnego, to skargę na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało odrzucić. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji orzeczenia.