VI SA/Wa 1951/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zlokalizowanie zjazdu z drogi krajowej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania S. J. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 4 marca 2008 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożony przez S. J. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zlokalizowanie zjazdu z drogi krajowej. Wnioskodawca podniósł, iż uzyskując niski dochód z gospodarstwa i renty utrzymuje dwoje uczących się dzieci i nie stać go na ponoszenie dodatkowych kosztów. Wyjaśnił, iż miesięczny dochód z tytułu renty wynosi 409 zł a roczny dochód z posiadanego gospodarstwa o pow. 12 ha sięga [...] zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez: a/ odpisu zeznania podatkowego za rok 2007, ewentualnie dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów uzyskanych w tym okresie (np. zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego), b/ ostatniego przekazu pocztowego świadczenia rentowego skarżącego, c/ udokumentowania sytuacji finansowej żony skarżącego, tzn. w przypadku wykonywania pracy zarobkowej – przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość miesięcznego wynagrodzenia za pracę, a w przypadku pozostawania bez pracy – przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej oraz pobierania zasiłku dla bezrobotnych, d/ oświadczenia, czy skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości, e/ wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, f/ dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za wodę, gaz, energię elektryczna; koszty nauki dzieci skarżącego). Powyższe wezwanie skarżący odebrał w dniu 17 marca 2008 r. przy czym żądanych dokumentów nie przedstawił, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, brak było możliwości ustalenia, czy S. J. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o prawo pomocy wypełnia ustawowe przesłanki jej przyznania, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.