VI SA/Wa 1952/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej A. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] maja 2008 r., [...], w przedmiocie odmowy wpisu pani A. G. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Z. Do podjęcia niniejszej decyzji Ministra Sprawiedliwości doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pani A. G. (dalej także jako skarżąca) złożyła wniosek do Okręgowej Rady Adwokackiej w Z. o wpis na listę adwokatów. W wyniku rozpoznania niniejszego wniosku, Okręgowa Rada Adwokacka w Z. uchwałą Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. odmówiła wpisania strony skarżącej na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że w myśl orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. K/06 (Dz. U. Nr 75, poz. 529), utracił moc obowiązującą art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów (sędziowskiego, radcowskiego, prokuratorskiego) nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. W uzasadnieniu powyższej uchwały Rada podkreśliła, iż zebrany materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, iż skarżąca swoim dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Następnie strona skarżąca złożyła odwołanie od uchwały z dnia [...] stycznia 2008 r. do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, w którym wniosła o uchylenie tej uchwały i dokonanie wpisu jej na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu tego stanowiska wskazała na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że swym dotychczasowych zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W jej ocenie, spełnia ona wszystkie przesłanki, od których uzależnione jest wpisanie kandydata na listę adwokatów. Wykazała również, na swoje umiejętności praktyczne, doświadczenie zawodowe oraz na fakt złożenia we wrześniu 2007 r. z wynikiem dobrym plus egzaminu sędziowskiego. W ocenie skarżącej, Okręgowa Rada Adwokacka, nie przeprowadziła postępowania dowodowego, gołosłownie konstatując, że nie spełnia wymogów do wpisania jej osoby na listę adwokatów. Jednocześnie nadmieniła, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. W ocenie skarżącej, Trybunał stwierdził niekonstytucyjność powołanego przepisu z powodu jego niedookreśloności, odnoszącej się do wymaganego okresu stażu zawodowego, maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia przez ubiegającego się o wpis innego niż adwokacki egzaminu prawniczego, weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa oraz praktycznego doświadczenia prawniczego. Trybunał nie podważył natomiast samej możliwości wpisu na listę adwokatów - bez wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego - osób, które zdały inne egzaminy prawnicze. W wyniku rozpoznania odwołania Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] maja 2008 r. utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Z.. W uchwale tej wskazano, że na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, rozstrzygnięcie Okręgowej Rady Adwokackiej w Z. z dnia [...] stycznia 2008 r. jest zgodne z obowiązującym prawem. Od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2008 r. strona skarżąca złożyła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz o wpisanie jej osoby na listę adwokatów prowadzoną przez Izbę Adwokacką w Z. Skarżąca w pełni powtórzyła zarzuty zawarte w poprzednim odwołaniu od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w Z. W wyniku rozpoznania odwołania, Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał na okoliczność mianowania strony skarżącej na stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w M., gdzie pełni tę funkcję do chwili obecnej. Organ wskazał na brzmienie art. 4b ust. 1 pkt 1, art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze, art. 2 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz art. 11 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (Dz. U. Nr 162, poz. 1125 późn. zm.). W oparciu o te przepisy, organ stwierdził, że zadania z zakresu ochrony prawnej w sądach wykonują także referendarze sądowi. Tym samym, w zakresie wykonywanych obowiązków są oni niezależni co do treści wydawanych orzeczeń i zarządzeń określonych w ustawach. Zatem, skoro referendarz może w zakresie swoich kompetencji wydawać orzeczenia, także kończące sprawę w sposób merytoryczny, to czynności te mają charakter orzeczniczy. Referendarz sądowy, nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia bez zgody przełożonego, jak również nie może wykonywać zadań sprzecznych ze swoimi obowiązkami oraz podważającymi zaufanie do sądu i prokuratury. Konkludując niniejsze wywody, w ocenie organu zachowanie skarżącej byłoby sprzeczne z treścią art. 4b ust. 1 pkt 1 Prawa o adwokaturze w sytuacji jednoczesnego wykonywania przez wymienioną obowiązków referendarza sądowego oraz zawodu adwokata. Następnie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2008 r. strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie. W skardze strona skarżąca podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniach wnoszonych od uchwał organów samorządu adwokackiego i zarzuciła: 1. naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez błędną wykładnię, gdyż wymieniony przepis dotyczy adwokatów, a nie osób starających się o wpis na listę adwokatów, 2. art. 4b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię, 3. błędną interpretację stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż zamierza jednocześnie wykonywać zawód adwokata i referendarza sądowego. W odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwany dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest ona zasadna. Podstawę formalnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 68 ust. 6a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.). Oznacza to, że w niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości działał jako organ odwoławczy i jako taki organ rozpoznając odwołanie powinien był ponownie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie tj. miał obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji (patrz wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., IV SA 385/87). Temu obowiązkowi jednakże nie sprostał, albowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż Minister Sprawiedliwości pominął w swoich rozważaniach zarzuty strony dotyczące uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W., przedstawione w jej odwołaniu z dnia 28 maja 2008 r., w którym skarżąca zakwestionowała przedmiotową uchwałę z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 65 pkt 1 oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata oraz że nie posiada odpowiedniej praktyki do wykonywania zawodu adwokata. Powyższy zarzut skarżąca sformułowała w związku z tym, iż Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] maja 2008 r. utrzymało w mocy uchwałę Nr [...] Okręgowej Rady Adwokackiej w Z. odmawiającą Pani A. G. wpisu na listę adwokatów w Izbie Adwokackiej w Z. z uwagi na brak rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Pomijając kwestie poruszone w uchwałach organów samorządu adwokackiego i zarzuty strony z odwołania, Minister Sprawiedliwości ostatecznie utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2008 r. z uwagi na to, że wpisowi skarżącej na listę adwokatów sprzeciwia się przepis art. 4b ust. 1 pkt 1 i art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze. Stanowisko organu zakwestionowała skarżąca, zarzucając decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię tychże przepisów. Skardze Pani A. G. nie można odmówić słuszności. Bezsporne jest w sprawie, iż obecnie skarżąca pełni stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w M. a jednocześnie stara się o wpis na listę adwokatów. Przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze, nie może mieć w stosunku do niej zastosowania, albowiem dotyczy skreślenia z listy adwokatów członka korporacji, który obejmuje stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości. Tym samym nie stanowi on przeszkody do wpisania na listę adwokatów osoby, która nie jest jeszcze członkiem korporacji, tylko złożyła wniosek o wpis. Z kolei art. 4b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze stanowi, że adwokat nie może wykonywać zawodu, jeżeli pozostaje w stosunku pracy. Według oceny Sądu przepis ten nie może być rozumiany w ten sposób, że osoba, która podejmuje starania o wpis na listę adwokatów powinna uprzednio rozwiązać stosunek pracy, w którym pozostaje. Wpis stwarza tylko prawo do wykonywania zawodu adwokata, które nie jest jednoznaczne z wykonywaniem tego zawodu. Rozpoczęcie działalności w charakterze adwokata możliwe jest bowiem po wyznaczeniu siedziby (por. art. 70 ustawy Prawo o adwokaturze) a także dopiero po złożeniu ślubowania wobec dziekana (art. 5 ustawy Prawo o adwokaturze). Z tych względów wystarczy, według oceny Sądu, oświadczenie kandydata, że po uzyskaniu wpisu, rozwiąże stosunek pracy. Przeciwna interpretacja wiązałaby się z ryzykiem dla wnioskodawcy pozostawania bez pracy przez cały okres oczekiwania na wpis, który z przyczyn niezależnych od niego może okazać się znaczny. Z tych wszystkich względów, uznając zasadność zarzutów skargi, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.