VI SA/Wa 1966/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2010 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] czerwca 2010 r.; 2. stwierdza, że decyzje opisane w pkt 1 nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz skarżącego S. K. kwotę 5 617 (pięć tysięcy sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2010 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (dalej jako GDDKiA) utrzymał w całości w mocy decyzję z [...] czerwca 2010 r., którą nałożona na S. K. – pełnomocnika Finansowego Komitetu Wyborczego P. (dalej jako skarżący) karę pieniężna w kwocie 124.790,40 złotych za umieszczenie w pasie drogowym dróg krajowych nr [...],[...] i [...] reklam wyborczych bez zezwolenia zarządcy drogi. Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z [...] czerwca 2009 r. GDDKiA zezwolił Sztabowi Wyborczemu P. na zajęcie pasa drogowego wskazanych powyżej dróg krajowych i ustalił za to opłatę w kwocie 12.479, 04 złotych. W odpowiedzi Komitet Wyborczy P. (dalej jako Komitet Wyborczy) poinformował, że nie wnioskował o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego wskazanych dróg krajowych. Podał nadto, że zgodnie z Uchwałą Państwowej Komisji Wyborczej z [...] marca 2009 r. nr [...] (dalej jako Uchwała PKW) jedyną osobą do zaciągania zobowiązań finansowych w imieniu Komitetu Wyborczego w wyborach do Parlamentu Europejskiego jest jego Pełnomocnik Finansowy w osobie skarżącego. Wobec tego postanowieniem z [...] października 2009 r., na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. GDDKiA sprostował oczywistą omyłkę decyzji z [...] czerwca 2009 r. w ten sposób, że jako stronę zobowiązaną do uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego wskazał skarżącego. Następnie GDDKiA postanowieniem z [...] grudnia 2009 r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a., uchylił postanowienie z [...] października 2009 r. i umorzył postępowanie w sprawie oraz decyzją z [...] lutego 2010 r. stwierdził nieważność decyzji z [...] czerwca 2009 r., czyniąc to w oparciu o art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ wskazał, że decyzja została skierowana do podmiotu nie będącego stroną postępowania w myśl art. 28 k.p.a. Następnie GDDKiA z urzędu wszczął wobec skarżącego postępowanie administracyjne w sprawie zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi i decyzją z [...] czerwca 2010 r. nałożył na niego karę pieniężną w kwocie 124.790,40 złotych. Skarżący od powyższej decyzji złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o jej uchylenie. Wskazał, ze stosownie do. 56 pkt 1 Ordynacji wyborczej do Parlamentu Europejskiego (Dz. U. 2004, nr 25, poz. 219 ze zm.), dalej jako Ordynacja, odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego partii politycznej ponosi partia polityczna, która powołała komitet wyborczy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GDDKiA wyjaśnił, że w myśl art. 84 ust. 1 Ordynacji, za gospodarkę finansową komitetu wyborczego jest odpowiedzialny i prowadzi ją jego pełnomocnik finansowy. W konsekwencji skoro skarżący jest pełnomocnikiem finansowym Komitetu Wyborczego to on jest stroną postępowania, na którą należało nałożyć karę pieniężną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 2010 r., ewentualnie o jej uchylenie, zarzucił naruszenie przepisów zarówno prawa procesowego, jak i materialnego. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację zwartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie powołując się na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, dotyczące kwestii zakresu podmiotowego postępowania administracyjnego, podkreślił, że czym innym jest ponoszenie odpowiedzialności za prowadzenie gospodarki finansowej przez Komitet Wyborczy, a czym innym odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe zaciągnięte przez Komitet Wyborczy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi uznając, że w sprawie strona postępowania została oznaczona w sposób prawidłowy i jest nią skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne lub procesowe, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie najistotniejszą kwestią było prawidłowe ustalenie, kto jest stroną postępowania wszczętego przez GDDKiA w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządy drogi. Wszczęcie postępowania w sprawie zajęcia pasa drogowego nastąpiło wskutek stwierdzenia w pasie drogowym reklam wyborczych kandydatów partii politycznej – P. (dalej jako P.) w związku z wyborami do Parlamentu Europejskiego w 2009 r. Jak wynika z akt sprawy - pismo Komitetu Wyborczego z czerwca 2009 r., Komitet nie wnioskował o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogi przez tych kandydatów. GDDKiA wszczynając postępowania administracyjne błędnie uznał, że stroną tego postępowania jest skarżący. Do takiego wniosku organ doszedł w oparciu o art. 84 ust. 1 Ordynacji, który stanowi, że za gospodarkę finansową komitetu wyborczego jest odpowiedzialny i prowadzi ją pełnomocnik finansowy oraz w oparciu o Uchwałę PKW, na mocy której na pełnomocnika finansowego Komitetu Wyborczego powołano właśnie skarżącego. Takie ustalenie zdaniem Sądu, nie jest uprawnione. Stosownie do art. 48 i następne Ordynacji czynności wyborcze w imieniu partii politycznych wykonują komitety wyborcze, które m.in. prowadzą – na zasadzie wyłączności, kampanię wyborczą. Funkcje komitetu wyborczego partii politycznej pełni organ partii upoważniony do jej reprezentowania na zewnątrz (ówcześnie Zarząd Główny – [...] września 2009 r. partia przyjęła nowy Statut partii). Organ ten zawiadamia Państwową Komisję Wyborczą o powołaniu m.in. pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego, o którym mowa w art. 84 Ordynacji. Z Uchwały PKW wynika, że istotnie na podstawie zawiadomienia Zarządu Głównego P. Państwowa Komisja Wyborcza powołała na pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego skarżącego. Jednakże fakt ten nie powoduje, że pełnomocnik ten ponosi odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego partii politycznej. W myśl art. 56 pkt 1 Ordynacji odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego partii politycznej ponosi partia polityczna, która powołała komitet wyborczy. Z powyższych uregulowań wynika więc bezsprzecznie, że to partia polityczna, która powołała komitet wyborczy ponosi pełną odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego – w niniejszej sprawie partia polityczna P. Są to bowiem zobowiązania tej partii politycznej, a nie jej organu - jakim jest komitet wyborczego, czy tym bardziej pełnomocnika finansowego tego komitetu wyborczego, o którym mowa w art. 84 Ordynacji. W myśl art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowania albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że aby podmiot mógł być uznany za stronę postępowania musi się legitymować interesem prawnym lub obowiązkiem ściśle związanym z przedmiotem danego postępowania, albo z uwagi na swój interes prawny lub obowiązek żąda od organu jakiejś czynności. Jak już wspominano przedmiotem postępowania administracyjnego było zajęcie pasa drogi przez rozwieszenie reklam wyborczych w wyborach do Parlamentu Europejskiego kandydatów występujących w wyborach z ramienia partii politycznej, jaką jest P. Jednakże z pisma z czerwca 2009 r. skierowanego przez Komitet Wyborczy do GDDKiA wynika, że Komitet Wyborczy nie wnioskował do organu o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogi krajowej. W tej sytuacji przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie dokonanie ustaleń faktyczny co do podmiotu, który dokonał zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Jednakże ze względu na treść cytowanych przepisów nie będzie nim skarżący. Z uwagi na powyższe okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że przyjęcie przez GDDKiA za stronę postępowania skarżącego, było naruszeniem przepisów zarówno prawa procesowego, jaki i materialnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja GDDKiA zostały wydane i skierowane do osoby niebędącej w niniejszej sprawie stroną postępowania, tj. do podmiotu, którego interes prawny nie dotyczył przedmiotu niniejszej sprawy. Tym samym obie decyzje GDDKiA zostały dotknięte wadą nieważności, określona w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Ustalenie w toku postępowania sądowoadministracyjnego, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa stanowiło podstawę do stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nieważności tejże decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi (2.000 złotych), zwrot opłaty za pełnomocnictwo (17 złotych) oraz koszty zastępstwa procesowego (3.600 złotych) - stosownie do przepisu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) (Dz. U. z 2020 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.).