VI SA/Wa 1974/17
WyrokWSA w Warszawie2018-03-15
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Izabela Głowacka-Klimas, Aneta Lemiesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy koncesja na wydobywanie kruszywa naturalnego, udzielona osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą, przechodzi na spadkobiercę w drodze dziedziczenia na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, czy też wygasa z mocy prawa w przypadku śmierci przedsiębiorcy na podstawie przepisów Prawa geologicznego i górniczego?Ratio decidendi
Koncesja na wydobywanie kopalin, jako uprawnienie o charakterze publicznoprawnym, jest nierozerwalnie związana z osobą koncesjonariusza i nie podlega dziedziczeniu na zasadach cywilnoprawnych. W przypadku śmierci przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, koncesja wygasa z mocy prawa na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 3 Prawa geologicznego i górniczego, a organ koncesyjny jedynie stwierdza ten fakt w drodze decyzji deklaratoryjnej.Stan faktyczny
Skarżący S. S. wniósł o zmianę koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego po śmierci swojego ojca, T. S., który prowadził jednoosobową działalność gospodarczą. Organy administracji stwierdziły wygaśnięcie koncesji z mocy prawa, uznając, że nie podlega ona dziedziczeniu na zasadach cywilnoprawnych. Skarżący kwestionował te rozstrzygnięcia, powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące dziedziczenia przedsiębiorstwa oraz na zasady konstytucyjne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego oddala skargę
Minister Środowiska - dalej jako "Minister", "organ", decyzją nr [...] , z dnia [...] lipca 2017 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez S. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "Ż." (dalej "skarżący", "strona") od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia z urzędu wygaśnięcia koncesji Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r., znak: [...] udzielonej S. i T. S. na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...] ", położonego w miejscowości [...] , gmina [...] , wraz ze zmianami wynikającymi z: decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r., znak: [...] , decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., znak: [...] , w sprawie udzielenia T. S., reprezentującemu firmę pod nazwą: "Ż." , koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...] ", decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia[...] listopada 2014 r., znak: [...] , na wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "[...] " i części złoża "[...] ", w granicach obszaru górniczego "[...] ", udzielonej T. S., który prowadził zarejestrowaną działalność gospodarczą pod nazwą: Ż., w związku ze śmiercią przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną oraz nałożenia na przedsiębiorcę (następcę prawnego) obowiązków dotyczących ochrony środowiska i likwidacji zakładu górniczego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.
Do wydania decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:
Decyzją z dnia [...] lipca 1994 r., znak: [...] , Wojewoda [...] udzielił S. i T. S. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...] ", która to koncesja została następnie zmieniona decyzjami: Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r., znak: [...] w zakresie zmiany przedsiębiorcy, ustanowienia obszaru i terenu górniczego oraz czasu obowiązywania koncesji, decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., znak: [...] , w zakresie ustanowienia obszaru i terenu górniczego oraz czasu obowiązywania koncesji, oraz Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...] w zakresie ustanowienia obszaru i terenu górniczego.
Pismem z dnia 28 września 2015 r. S. S. wniósł do Marszałka Województwa [...] prośbę o zmianę koncesji z powodu śmierci ojca, T. S.Wyraził również stanowisko, że w związku z dziedziczeniem przedsiębiorstwa "M." z siedzibą w [...] , wstępuje w ogół praw wynikających z ww. koncesji. Do przedmiotowego wniosku skarżący dołączył odpis skrócony aktu zgonu swojego ojca – T. S.
Po przeanalizowaniu okoliczności sprawy Marszałek Województwa [...] działając na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2016 r., poz. 1131 - dalej "p.g.g.") decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] stwierdził z urzędu wygaśnięcie przedmiotowej koncesji oraz nałożył na skarżącego (jako następcę prawnego przedsiębiorcy) obowiązki dotyczące ochrony środowiska i likwidacji zakładu górniczego.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący.
Minister Środowiska, po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując jednocześnie, że jeśli po ponownym rozpatrzeniu sprawy Marszałek uzna, iż należy wygasić koncesję, to powinien stwierdzić z urzędu wygaśnięcie koncesji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r. nr [...] oraz kolejnych decyzji ją zmieniających. Marszałek zaskarżoną decyzją stwierdził bowiem z urzędu jedynie wygaśnięcie decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., zatem w obrocie prawnym nadal funkcjonowałaby koncesja Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r., znak: [...] , zmieniona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r., znak: [...] oraz decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. znak: [...] . Organ II instancji stwierdził także, iż organ I instancji powinien dochować wymogów ustawy p.g.g. (art. 41 ust. 3 i 5) w zakresie zawiadomienia o decyzjach i innych czynnościach w drodze obwieszczeń zamieszczanych w Biuletynie Informacji Publicznej na stronach organów oraz w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, co obowiązuje organ w przypadku postępowania dotyczącego stwierdzenia wygaśnięcia koncesji z powodu śmierci lub likwidacji przedsiębiorcy.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Marszałek Województwa [...] decyzją [...] marca 2017 r. znak: [...] , którą stwierdził wygaśnięcie koncesji Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r. udzielonej S. i T. S. na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...] " oraz nałożył na przedsiębiorcę (następcę prawnego) obowiązki dotyczące ochrony środowiska i likwidację zakładu górniczego.
W uzasadnieniu wydanej decyzji Marszałek wskazał, iż nie mógł zmienić koncesji zgodnie z wnioskiem strony, ponieważ koncesja w tym przypadku nie podlega dziedziczeniu. Nawet przepisanie aktem notarialnym majątku i firmy T. S. na syna – S. S., nie jest równoznaczne z nabyciem przez niego praw do koncesji. W przeciwieństwie do praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym, których przejście na spadkobiercę z chwilą śmierci spadkodawcy jest regułą, dziedziczenie uprawnień wynikających z decyzji ma charakter wyjątkowy. Przyjmuje się bowiem, że prawa i obowiązki nabyte w drodze decyzji mają co do zasady charakter osobisty. Śmierć przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną jest - stosownie do treści art. 38 ust. 1 p.g.g. obligatoryjną przesłanką wygaśnięcia koncesji i uznaniowość organu jest w tym przypadku wyłączona.
W rozpatrywane sytuacji nie może mieć również zastosowania przywołany przez skarżącego art. 36 ust. 8 i 9 p.g.g., gdyż dotyczy przejmowania spółek handlowych w oparciu o kodeks spółek handlowych, a T. S. prowadził jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą: Ż. Co więcej z dołączonych dokumentów nie wynika, aby w momencie śmierci przedsiębiorcy, miała istnieć spółka, która mogłaby wstąpić w prawa wynikające z decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2014 r.
Na ww. rozstrzygnięcie odwołanie wniósł skarżący, który zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, a to:
1) art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 36 ust. 8 i ust. 11 pkt 3 ustawy p.g.g. poprzez ich niezastosowanie,
2) art. 38 ust. 1 pkt 3 p.g.g. poprzez nieprawidłowe zastosowanie tej normy do zaistniałego stanu faktycznego (wadliwa subsumpcja),
3) podstawowych praw i wolności określonych w art. 2, art. 7 i art. 22 Konstytucji RP.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postepowania I instancji w sprawie wygaśnięcia koncesji w całości jako bezprzedmiotowego i wszczętego z rażącym naruszeniem prawa, oraz zmianę koncesji zgodnie z jego wnioskiem.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Minister Środowiska powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] marca 2017 r. uznając, iż jest ona zasadna.
W uzasadnieniu wydanej decyzji Minister stwierdził, iż Marszałek przy ponownym rozpatrywaniu sprawy uwzględnił uwagi zawarte w decyzji Ministra z dnia [...] kwietnia 2016 r. Organ I instancji zgodnie z art. 41 ust. 5 p.g.g. dopełnił obowiązku zawiadomienia o decyzji w drodze obwieszczeń w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronach organów oraz w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Ponadto na podstawie odpisu skróconego aktu zgonu T. S., który prowadził jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą Ż., stwierdził wygaśnięcie koncesji Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r., wraz z jej wszystkimi późniejszymi zmianami.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu strony organ II Instancji stwierdził, że wraz z śmiercią T. S., który prowadził jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą Ż., którą potwierdza odpis skróconego aktu zgonu, zastosowanie ma miejsce art. 38 ust. 1 pkt 3 p.g.g., zgodnie z którym, koncesja wygasa w przypadku śmierci przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną. Przepis ten obliguje organ koncesyjny do wydania decyzji o wygaszeniu koncesji, stosownie do treści art. 38 ust. 2 p.g.g.
W dalszej części uzasadnienia wydanej decyzji Minister stwierdził, że podstawowym zarzutem podnoszonym przez stronę w odwołaniu jest stanowisko, iż w związku z dziedziczeniem firmy zmarłego ojca, wstępuje on również w prawa i obowiązki wynikające z koncesji, która stanowi część dziedziczonego przedsiębiorstwa zgodnie z art. 551 kodeksu cywilnego. Organ odwoławczy nie zgodził się jednak z powyższą argumentacją wskazując na utrwalone orzecznictwo, stosownie do którego dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające tylko ze stosunków cywilnoprawnych, a więc mające charakter cywilnoprawny. Nie wchodzą w skład spadku prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych. Do spadku nie należą natomiast prawa i obowiązki wynikające ze stosunków karnoprawnych, administracyjnoprawnych, finansowoprawnych (tak "Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki" Elżbieta Skowrońska-Bocian, wyd. LexisNexis). Minister wskazał jednocześnie na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r. (sygn. akt IV CK 215.03 PiP 2005/6/111) z którego wynika, że prawa i obowiązki należące do innych dziedzin prawa (np. prawa administracyjnego) nie należą do spadku, mogą jednakże z chwilą śmierci ich podmiotów przejść na spadkobierców. Może to jednak nastąpić wyłącznie na podstawie przepisów tych działów. W konsekwencji, w omawianym przypadku, dopuszczalność sukcesji w drodze dziedziczenia praw wynikających z koncesji na wydobycie musiałaby wprost wynikać z przepisów ustawy p.g.g., na gruncie której nie przewidziano takiej możliwości. Natomiast w art. 38 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy uregulowano tę kwestię w przypadku śmierci osoby fizycznej obligując organ koncesyjny do wygaszenia koncesji.
Następnie Minister podniósł, że organy administracji publicznej zgodnie z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a., są zobowiązane do działania na podstawie i w granicach prawa. Art. 38 ust. 1 pkt 3 p.g.g. w sposób jednoznaczny obliguje organ koncesyjny do stwierdzenia wygaszenia koncesji w przypadku śmierci przedsiębiorcy będącego osoba fizyczną. Przytaczane w odwołaniu argumenty takie jak: interes społeczny, racjonalna gospodarka złożem lub ożywienie gospodarcze gminy nie mogą być w tym przypadku przesłanką do niezastosowania ww. przepisu prawa. Organ II instancji nie zgodził się również ze stwierdzeniem, iż wymóg bezprzedmiotowości jest warunkiem koniecznym do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji koncesyjnej. Art. 38 ust. 1 p.g.g. wymienia pięć przesłanek, z których zaistnienie każdej obliguje organ koncesyjny do stwierdzenia, w drodze decyzji, wygaśnięcia koncesji.
Ponadto Minister wskazał, iż stosownie do treści art. 39 p.g.g. wygaśnięcie koncesji nie zwalnia przedsiębiorcy (lub następcy prawnego) z wykonania obowiązków dotyczących ochrony środowiska i likwidacji zakładu górniczego.
Minister podkreślił również, że kwestie związane z zmianą lub przeniesieniem koncesji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 1994 r., znak [...] z późniejszymi zmianami, są przedmiotem odrębnych postępowań, które do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zostały przez organ je prowadzący zawieszone.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący S. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2017 r., umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 38 ust. 1 pkt 3 p.g.g. poprzez jego zastosowanie do zaistniałego stanu faktycznego,
- art. 36 ust. 8 p.g.g. oraz art. 55(2) k.c. w związku z art. 36 ust. 11 pkt 3 p.g.g. poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżący wskazując na dopuszczalność dziedziczenia koncesji wskazał na komentarz Janusza i Agnieszki Cybulskich do art. 36 ust. 8 p.g.g. znajdujący się w systemie informacji prawnej LEX w zakładce pytania i odpowiedzi, w którym wskazani przez niego komentatorzy uznal, że po śmierci ojca, testament daje następstwo prawne, w tym przypadku synowi zmarłego, do całości majątku, w tym przedsiębiorstwa zmarłego ojca, a w raz z nim syn odziedziczy również koncesję. Podjęcie działalności na własne nazwisko nie stoi w sprzeczności z wykorzystaniem "przejętej" koncesji. Oczywiście organ koncesyjny musi stwierdzić przeniesienie koncesji, tyle że podstawę przeniesienia będzie stanowił art. 36 ust. 9 p.g.g.
Następnie skarżący zarzucił Ministrowi naruszenie Konstytucji RP wskazując, iż Konstytucja RP statuuje zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, a także bezpieczeństwa prawnego jednostki. Wskazał, iż doprecyzowaniem gwarancji konstytucyjnych na gruncie k.p.a. są zasady ogólne sformułowane w dziale I, rozdziale II, w tym przede wszystkim zasada pogłębiania zaufania określona w art. 8 k.p.a. Skarżący podkreślił, iż nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa jest przypadek, w którym organ wszczyna postępowanie wbrew wnioskowi strony, działa również z pogwałceniem prawa materialnego i przez 7 miesięcy od złożenia wniosku nie wszczyna właściwego postępowania, a organ II instancji rozpatrując odwołanie nie widzi tych uchybień i wskazuje jedynie na braki formalne rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę oraz dodatkowo podniósł, że działanie organu pozostaje w sprzeczności z zasadami proporcjonalności, praw nabytych i swobody działalności gospodarczej wywodzonymi z art. 20, 21, 22 Konstytucji RP w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Nadto podniósł, iż - w jego ocenie - art. 38 ust. 1 pkt 3 p.g.g. pozostaje w sprzeczności z podstawowymi zasadami określonymi w art. 2 i 7 Konstytucji RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej "p.p.s.a.").
W tej sprawie skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżonej decyzji nie można bowiem postawić zarzutu naruszenia prawa. Skład orzekający podziela pogląd wyrażony w jej uzasadnieniu, że koncesja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r., udzielona S. i T.S. na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...] " wraz z późniejszymi jej zmianami, nie może być przedmiotem czynności prawnej ze skutkiem, o którym mowa w art. 552 k.c., tj. nie ma możliwości przeniesienia jej łącznie z całym przedsiębiorstwem.
W okolicznościach faktycznych sprawy zmarły koncesjonariusz prowadził działalność gospodarczą na własne nazwisko. Po jego śmierci sporządzono akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 15 września 2015 r., z którego wynika, że na podstawie pozostawionego testamentu notarialnego spadek po T. S. nabył w całości jego syn – S. S. W dokumencie tym wskazano także, że w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 k.c., w tym licencje i koncesje.
W konsekwencji - zdaniem skarżącego - znajdzie zastosowanie art. 552 k.c., z którego wynika, że czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych. Takimi przepisami szczególnymi w analizowanym przypadku - w ocenie skarżącego - są przepisy u.g.g., w tym jej art. 36 ust. 8 i 9 ustawy.
Sąd nie zgadza się z takim poglądem prawnym. Nie uwzględnia on bowiem istotnej w sprawie okoliczności, mianowicie, że koncesja to uprawnienia podmiotowe, nierozerwalnie związane z właściwościami podmiotu, któremu ją udzielono.
Koncesja na wydobywanie kopalin ze złóż, podobnie jak inne licencje, koncesje i zezwolenia o charakterze publicznoprawnym, jest uprawnieniniem podmiotowym, a więc osobistym, i w związku z tym - co do zasady - wyłączona jest z obrotu cywilnoprawnego.
W konsekwencji wynikające z niej prawa nie mogły przejść na spadkobierców koncesjonariusza. Zgodnie bowiem z art. 922 § 2 k.c., nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą. Dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych, a więc mające charakter cywilnoprawny. Do spadku nie należą majątkowe prawa i obowiązki wynikające z przepisów należących do innych działów prawa (prawa administracyjnego, prawa finansowego). Takie prawa i obowiązki, mimo że nie należą do spadku, mogą z chwilą śmierci ich podmiotów przejść na spadkobierców, lecz może to nastąpić wyłącznie na podstawie przepisów tych działów. W konsekwencji dopuszczalność sukcesji w drodze dziedziczenia praw wynikających z koncesji na wydobywanie kopalin ze złoża musiałaby wprost wynikać z przepisów u.g.g., na gruncie tej ustawy nie przewidziano jednak takiej możliwości. Co więcej, przepis art. 38 ust. 1 pkt 3 p.g.g. jednoznacznie określa skutek śmierci przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną dla stosunków ukształtowanych wydaniem koncesji. Przepis ten stanowi bowiem, że w takim przypadku koncesja wygasa. Skutek wygaśnięcia koncesji następuje zatem z mocy prawa, z dniem zaistnienia określonego zdarzenia, a organ koncesyjny, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie koncesji.
Decyzja, o której mowa w art. 38 ust. 2 p.g.g., w relacji do określonych w ust. 1 tego przepisu przesłanek jej podjęcia, musi być osadzona na gruncie konkretnych faktów, okoliczności, czy też zdarzeń, które ma potwierdzać. Stanowią one bowiem podstawę jej wydania. Stąd też jej deklaratoryjny charakter. Taka decyzja nie kreuje nowych stanów prawnych, a tylko stwierdza stan prawny istniejący jeszcze przed jej wydaniem. Może być wydana w każdym czasie po zajściu zdarzenia, o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 3 p.g.g. Bez względu bowiem na to, czy stwierdzono wygaśnięcie koncesji czy też nie, nie egzystuje ona już w obrocie prawnym i nie można np. dokonać jej zmiany, uchylenia, czy przeniesienia.
Jak na razie zasadą jest, że określone elementy jednoosobowej działalności nie podlegają odziedziczeniu, w tym dziedziczeniu nie podlega firma (nazwa) przedsiębiorstwa, z tego to powodu, że musi zawierać imię i nazwisko przedsiębiorcy. Nie można też odziedziczyć numeru NIP i REGON. Niektóre umowy cywilnoprawne (np. umowy zlecenia, o ile inaczej w nich nie zastrzeżono) oraz decyzje administracyjne (np. koncesje, licencje, zezwolenia), niezbędne do prowadzenia danego rodzaju działalności gospodarczej, wygasają.
Inne rozwiązanie w zakresie określenia skutku śmierci przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną dla prowadzonej przez niego działalności podlegającej reglamentacji Państwa jest rzadkością w prawie administracyjnym. Niemniej, jeśli ustawodawca decyduje się wprowadzić takie szczególne rozwiązanie w tym zakresie to jednoznacznie wynika to z właściwych przepisów. I tak, na przykład w ustawie z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2211 ze zm.) w art. 104 ust. 1 pkt 1 przewidziano wprawdzie, że zezwolenie na prowadzenie apteki wygasa w przypadku śmierci osoby, na rzecz której zostało wydane zezwolenie, jeżeli zezwolenie zostało wydane na rzecz podmiotu będącego osobą fizyczną. Zgodnie jednak z art. 104 ust. 1a ww. ustawy zezwolenie na prowadzenie apteki nie wygasa w przypadku śmierci osoby fizycznej, jeżeli choćby jeden z jej następców prawnych spełnia przesłanki pozytywne konieczne do uzyskania zezwolenia, wymienione w art. 99 ust. 3-4b ustawy Prawo farmaceutyczne i jednocześnie nie wypełnia przesłanek negatywnych uzasadniających odmowę udzielenia zezwolenia, wymienionych w art. 101 pkt 2-4 ww. ustawy. Taki następca prawny jest obowiązany wystąpić do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego o dokonanie zmian w zezwoleniu w zakresie określenia podmiotu, na rzecz którego zostało wydane, w terminie 6 miesięcy od dnia śmierci osoby fizycznej, co przewiduje art. 104 ust. 1b ustawy Prawo farmaceutyczne.
Analogicznych przepisów brak w u.g.g. Podzielając zatem stanowisko obu orzekających w sprawie organów Sąd nie zgadza się z poglądem zawartym w skardze i prezentowanym w toku postępowania administracyjnego przez stronę skarżącą oraz z powołanym w skardze stanowiskiem zaczerpniętym systemu informacji prawnej LEX.
Powyższego stanowiska nie może zmienić nałożenie na następcę prawnego obowiązków dotyczących ochrony środowiska i likwidacji zakładu górniczego. Rozstrzygnięcie organu ma swoje umocowanie wprost w u.g.g. Art. 39 ust. 1 i 3 ustawy stanowi, że cofnięcie koncesji, jej wygaśnięcie lub utrata jej mocy, bez względu na przyczynę, nie zwalnia dotychczasowego przedsiębiorcy z wykonania obowiązków dotyczących ochrony środowiska i likwidacji zakładu górniczego, z zastrzeżeniem art. 39a ust. 1. Jeżeli nie istnieje przedsiębiorca, obowiązki określone w ust. 1 wykonuje jego następca prawny, a jeżeli nie istnieje przedsiębiorca oraz jego następca prawny - obowiązki określone w ust. 1 wykonuje właściciel lub osoba posiadająca inny niż własność tytuł prawny do nieruchomości. W przypadku potrzeby osobę obowiązaną oraz zakres i sposób wykonania obowiązków określonych w ust. 1 ustala, w drodze decyzji, organ koncesyjny.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych na rozprawie należy wskazać, że skarżący na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia nie mógł nabyć uprawnień z koncesji udzielonej jego ojcu, tym samym nie mogło więc dojść do naruszenia przez organ praw nabytych. Zauważyć także należy, że gwarantowana w art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wolność gospodarcza w wymiarze prawnym nie ma charakteru zasady bezwzględnej. Art. 22 Konstytucji RP dopuszcza możliwość ograniczenia wolności gospodarczej, choć tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Formą ograniczeń w ww. zakresie jest wprowadzanie wymagania uzyskania koncesji lub zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej określonego rodzaju. W analizowanym zakresie organ prawidłowo ocenił - na gruncie przepisów u.g.g. w związku z przepisami kodeksu cywilnego - ustalony w sprawie stan faktyczny uwzględniający okoliczność, że działalność, której sprawa dotyczy, jest reglamentowana przez Państwo. Przy tej organ ocenie nie naruszył prawa materialnego, w tym zasad wywodzonych z przywołanych na rozprawie postanowień Konstytucji RP.
Nie dostrzegając zatem w działaniu organu naruszeń prawa - ani tych zarzucanych w skardze, ani tych, które Sąd powinien uwzględnić z urzędu orzekając na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. - skargę należało oddalić w myśl art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło