VI SA/Wa 1976/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi D.B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]czerwca 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania D. B. od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Z akt sprawy wynika, iż Prezes Sądu Okręgowego w K., działając na podstawie przepisu § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 15, poz. 133), decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...], zwolnił skarżącego D. B. z funkcji biegłego sądowego z zakresu pediatrii. W uzasadnieniu decyzji Prezes Sądu Okręgowego stwierdził, iż osoba pełniąca funkcję biegłego sądowego winna posiadać nieposzlakowaną opinię, oraz, że nie powinno być prowadzone przeciwko niej żadne postępowanie wyjaśniające podważające jej wiarygodność. Organ wskazał, iż przeciwko skarżącemu D. B. prowadzone jest śledztwo, w ramach którego strona podejrzana jest o popełnienie czynu z art. 270 § 1 k.k. i art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 272 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 2 k.k. oraz art. 278 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego w K. uznać należy w związku z tym, iż biegły nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków, co daje podstawę do zwolnienia go z funkcji biegłego sądowego na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 1 pkt 4 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. Decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w K. została doręczona stronie skarżącej w dniu 20 czerwca 2006 r. Pismem z dnia 4 lipca 2006 r. skarżący - działając za pośrednictwem organu I instancji - złożył odwołanie od w/w decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w K.. Wnosząc o uchylenie spornej decyzji, skarżący podniósł w uzasadnieniu, iż pomimo postawienia mu zarzutów przez prokuraturę, nadal - w świetle przepisów prawa - jest człowiekiem niewinnym, a wszelkie niejasności winny być rozstrzygane na jego korzyść. Skarżący wskazał ponadto, iż żadna z wydawanych przez niego opinii nie została podważona, jako niezgodna z prawdą. Zdaniem skarżącego ukaranie go skreśleniem z listy biegłych sądowych przed rozpatrzeniem jego sprawy przez sąd, uznać należy za krzywdzące i przedwczesne. Po wpłynięciu do organu I instancji odwołania, Prezes Sądu Okręgowego w K. pismem z dnia 6 lipca 2006 r. wezwał skarżącego na rozmowę do siedziby Sądu Okręgowego, wyznaczając termin tego spotkania na dzień [...] lipca 2006 r. W dniu [...] lipca 2006 r. Wiceprezes Sądu Okręgowego w K. przeprowadził ze skarżącym rozmowę, z której przebiegu sporządzono notatkę służbową (k. 28 akt administracyjnych). Po przeprowadzonym wysłuchaniu skarżącego organ I instancji przesłał akta sprawy wraz z odwołaniem do organu odwoławczego. W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2006 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego z funkcji biegłego sądowego z zakresu pediatrii. W uzasadnieniu organ odwoławczy - powołując się na przepis § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych - podniósł, iż zgodnie z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego od biegłego sądowego wymagane jest posiadanie nie tylko niekwestionowanej wiedzy i najwyższych kwalifikacji zawodowych, ale także zaufania publicznego, sumienności i bezstronności (art. 196 § 3 i art. 197 § 1 k.p.k. oraz art. 282 § 1 k.p.c.). Ponadto - w ocenie Ministra - osoba biegłego wymaga zaufania sądu (art. 198 § 1 k.p.k. i art. 282 § 1 k.p.c.). Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 1993 r., sygn. akt II SA 390/92, organ odwoławczy stwierdził, iż pojęcie rękojmi należy łączyć z całością cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących osoby biegłego, składających się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego. Wizerunek ten potwierdza Prezes Sądu Okręgowego, przy którym biegły jest ustanowiony. Ponadto Minister Sprawiedliwości stwierdził, powołując się na orzeczenie NSA z dnia 13 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA 115/00, iż osoba biegłego nie może być dotknięta żadną skazą, która podważałaby do niej zaufanie. Organ odwoławczy uznał, iż w niniejszej sprawie bezsporne jest, że przeciwko skarżącemu D. B. prowadzone jest przez Prokuraturę Okręgową w K. śledztwo w sprawie o sygn. [...], w którym stronie postawiono szereg zarzutów, w tym zarzut podrabiania kart informacyjnych leczenia szpitalnego oraz przerobienia zapisu wyników badań diagnostycznych. Powyższe okoliczności - zdaniem Ministra Sprawiedliwości - budzą poważne wątpliwości co do wizerunku skarżącego jako biegłego sądowego z zakresu pediatrii, tj. osoby godnej zaufania publicznego. W dniu 26 września 2006 r. D. B. - działając za pośrednictwem organu II instancji - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2006 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości, skarżący stwierdził w uzasadnieniu, iż w niniejszej sprawie - wbrew zasadom państwa prawa, w tym wbrew zasadzie domniemania niewinności - pozbawiony został prawa do obrony. W ocenie skarżącemu wydając zaskarżone decyzje organy administracji wydały na niego "cywilny wyrok śmierci" bez możliwości obrony i bez zagwarantowania stronie przestrzegania jej podstawowych praw obywatelskich, a więc domniemania niewinności i prawa do obrony oraz rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść strony. Według skarżącego wydanymi decyzjami przekreślono całe jego dotychczasowe dokonania zawodowe, w tym nie podawaną dotychczas krytyce jego fachowość. Strona wskazała ponadto, iż przedstawiony sposób myślenia i postępowania decyzyjnego, prezentowany przez prokuraturę, pozwala na represjonowanie każdej osoby, której zostaną przedstawione jakiekolwiek dowolne zarzuty, nie czekając na prawomocny wyrok. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podniósł, iż nie można zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż dopiero prawomocny wyrok skazujący stanowić może podstawę dla Prezesa Sądu Okręgowego do zwolnienia biegłego sądowego z zajmowanej funkcji. Organ wskazał, iż postawienie skarżącemu zarzutów przez Prokuraturę nie przesądza o jego winie. Zdaniem Ministra budzi jednak poważne wątpliwości co do wizerunku skarżącego jako biegłego sądowego z zakresu pediatrii, a także budzi utratę zaufania Prezesa Sądu Okręgowego. Minister Sprawiedliwości uznał w konsekwencji, iż wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło zgodnie z prawem, bez cech dowolności i bez przekroczenia granic uznania administracyjnego. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 16 stycznia 2006 r. pełnomocnik organu oświadczył, iż z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że skarżącego wysłuchano w dniu [...] lipca 2006 r., a więc po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Ponadto pełnomocnik Ministra dodał, iż z przepisu § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. wynika, że wysłuchania należy dokonać przed wydaniem decyzji, niemiej - zdaniem Ministra - wysłuchanie skarżącego w toku postępowania międzyinstancyjnego konwaliduje wcześniejsze uchybienie Prezes Sądu Okręgowego w Koszalinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej także p.p.s.a.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga Pana D. B. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2006 r., oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2006 r. - naruszają prawo. Przedmiotowa decyzja Ministra Sprawiedliwości oraz decyzja w/w organu I instancji naruszają w sposób istotny zarówno przepis prawa materialnego, tj. § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych, jak również przepisy art. 7, art. 8 k.p.a. i art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawę materialnoprawną kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy § 6 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 4 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. Przepis § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia stanowi, iż biegłym może być ustanowiona osoba, która daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego. Zgodnie z brzmieniem przepisu § 6 ust. 1 pkt 2 prezes sądu okręgowego zwalnia z funkcji biegłego, jeżeli utracił on warunki do pełnienia tej funkcji, albo, gdy zostanie stwierdzone, że w chwili ustanowienia warunkom tym nie odpowiadał i nadal im nie odpowiada. Jednocześnie § 6 ust. 3 powołanego rozporządzenia wyraźnie stanowi, iż w wypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lub w ust. 2, prezes jest obowiązany wysłuchać biegłego, chyba że jest to niemożliwe. Zdaniem Sądu czynności wysłuchania należy dokonać przed wydaniem decyzji o zwolnieniu z funkcji biegłego. Zauważyć należy, iż również pełnomocnik organu oświadczył na rozprawie, że z przepisu § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. wynika, że wysłuchania należy dokonać przed wydaniem decyzji. W przedmiotowej sprawie Prezes Sądu Okręgowego w K., bez dokonania wcześniejszego zawiadomienia skarżącego D. B. o wszczęciu postępowanie w sprawie zwolnienia go z funkcji biegłego sądowego, a także bez umożliwienia stronie przedstawienia swojego stanowiska w toku wysłuchania, o którym mowa w § 6 ust. 3 w/w rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych, wydał w dniu [...] czerwca 2006 r. decyzję, na podstawie której zwolnił skarżącego z funkcji biegłego. W świetle ustalonego stanu faktycznego należy więc stwierdzić, że decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w K. podjęta została z istotnym naruszeniem dyspozycji przepisu § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych, skoro organ ten nie wysłuchał biegłego sądowego D. B. przed podjęciem decyzji o jego zwolnieniu z pełnionej funkcji. W tej sytuacji Minister Sprawiedliwości, utrzymując w mocy swoją decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. wspomniane rozstrzygnięcie organu I instancji - również dopuścił się istotnego naruszenia wskazanej normy prawa materialnego. Zdaniem Sądu zarówno literalne jaki i potoczne brzmienie użytego przez ustawodawcę zwrotu "jest obowiązany wysłuchać" wymaga zachowania ustnego sposobu wysłuchania strony, albowiem w tej właśnie formie ma ona najpełniejsze możliwości wyjaśnienia kwestii spornych. Odstąpienie natomiast od wymaganej formy powinno mieć charakter wyjątkowy i dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy nie ma możliwości dopełnienia tej czynności (podobnie: Sąd Najwyższy /w:/ wyroku z dnia 16 czerwca 1999, I PKN 114/99, OSNP 2000/17/644; tak również: post. Sądu Najwyższego z 25 stycznia 1996, II KRN 183/95, OSNKW 1996/11-12/91; czy też post. Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1991 , II KRN 48/91, OSNKW 1991/10-12/54). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prezes Sądu Okręgowego w K. zobowiązany był w niniejszej sprawie poinformować skarżącego o toczącym się postępowaniu, a następnie - działając w ramach swoich wyraźnych obowiązków - stworzyć mu warunki niezbędne do ustnego wysłuchania skarżącego przed wydaniem decyzji o zwolnieniu z funkcji biegłego. Z uwagi na brak jakiejkolwiek wzmianki na ten temat w aktach sprawy, należy - zdaniem Sądu - uznać, iż brak było podstaw do przyjęcia, że wysłuchanie biegłego D. B. nie było możliwe przed dniem 19 czerwca 2006 r., skoro w odpowiedzi na pismo Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 6 lipca 2006 r. wzywające do stawienia się na rozmowę, skarżący stawił się i nie unikał owych wyjaśnień. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie można uznać, iż dokonując czynności wysłuchania strony skarżącej w dniu [...] lipca 2006 r., Prezes Sądu Okręgowego w K. sanował (konwalidował) swoje wcześniejsze uchybienie. Należy wyraźnie podkreślić, iż po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej Prezes Sądu Okręgowego w K. nie był już uprawniony do podejmowania jakichkolwiek czynności merytorycznych, w tym czynności, o której mowa w § 6 ust. 3 w/w rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych, albowiem po skutecznym wniesieniu odwołania przez stronę skarżącą, jako organ I instancji - mógł wyłącznie przesłać ten środek zaskarżenia wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu na podstawie art. 133 k.p.a., bądź też - wydać stosowną decyzję w oparciu o normę prawa wyrażoną w art. 132 k.p.a. Tym samym Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w K. o zwolnieniu skarżącego z pełnionej funkcji, podjęte zostały z istotnym naruszeniem prawa materialnego, przy jednoczesnej wyraźnej obrazie norm procedury administracyjnej, nakazującej organom administracji publicznej podejmowanie rozstrzygnięć z poszanowaniem prawa oraz zasady zaufania do organów Państwa. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł o niewykonywaniu obu uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.