VI SA/Wa 1977/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] decyzją z dnia [...] września 2009 r., na podstawie art. 93 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 5 u ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) – dalej jako u.t.d. – oraz lp. 13.2 załącznika do tej ustawy, nałożył na P. s.a. z siedzibą w Ż. karę pieniężną w kwocie 1000 zł za wykonywanie przewozu drogowego w okresie obowiązywania zakazów lub ograniczeń ruchu określonej kategorii pojazdów. Decyzją wydano w następujących ustaleniach: W dniu [...] czerwca 2009 r. przeprowadzono kontrolę przewozu wykonywanego przez P. s.a. z siedzibą w Ż. (dajek jako P.) pojazdem samochodowym nr rej. [...] z przyczepą nr rej. [...]. Pojazdem kierował pracownik P. – R. Z., który okazał do kontroli m.in. wypis z licencji nr [...] wystawionej dla P. s.a. z siedzibą w Ż. ważnej na dzień kontroli, ważne zaświadczenie o zatrudnieniu i spełnieniu wymagań z art. 39a ust. 1 pkt 3-5 u.t.d., wykresówki oraz dokument CMR. Kierujący pojazdem podpisał protokół kontroli bez zgłaszania uwag, w którym odnotowano godzinę rozpoczęcia kontroli (18.25 czasu polskiego) na protokóle wpisując godzinę zakończenia kontroli - 21.00. Kontrolowanym pojazdem był przewożony papier sprasowany z Polski do Niemiec. W wyniku kontroli stwierdzono wykonywanie przewozu z naruszeniem § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz. U. Nr 147, poz. 1040) – dalej jako rozporządzenie. Kierowca został ukarany mandatem karnym za naruszenie przepisów rozporządzenia. Zawiadomienie z dnia [...] czerwca 2009 r. poinformowano P. o wszczęciu postępowania administracyjnego i wezwano do przedłożenia dokumentów wskazanych w tym zawiadomieniu oraz poinformowano o prawach strony wynikających z art. 10 § 1 i z art. 73 § 1 k.p.a. W odpowiedzi P. przysłał żądane przez organ administracji dokumenty wyjaśniając, że nie miał wpływu na wykroczenie popełnione przez kierowcę, który nie dostosował się do ograniczeń w ruchu. W tych warunkach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna. Organ wskazując na przepisy rozporządzenia stwierdził, że przewóz był wykonywany w dniu i w godzinach ([...] czerwca 2009 r. – środa – godz. 18.00 – 22.00) objętych zakazem poruszania się kontrolowanym pojazdem. W chwili kontroli transportowano taki rodzaj ładunku, który nie dawał podstaw do wyłączenia tego przewozu z zastosowania rozporządzenia. Odnosząc się do stwierdzenia strony o braku odpowiedzialności za działania kierowcy organ administracji stwierdził, że zgodnie przepisami ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność na zasadzie "ryzyka osobowego" za zachowania pracownika naruszające tę ustawę i przepisy dotyczące transportu drogowego. Od decyzji P. s.a. z siedzibą w Ż. złożyło odwołanie domagając się jej uchylenia. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. przez niewyjaśnienie dostatecznie stanu faktycznego oraz naruszenie art. 92a ust. 4 u.t.d. przez jego niezastosowanie. Zdaniem skarżącego nie miał on wpływu na naganne zachowanie kierowcy, który był odpowiednio przeszkolony i zobowiązany do przestrzegania właściwych przepisów. W związku z tym, zdaniem skarżącego, zasadnym było zastosowanie w sprawie przepisu art. 92a ust. 4 u.t.d. wyłączającego odpowiedzialność przewoźnika. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił w całości zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że w protokóle kontroli i w decyzji pojawiają się rozbieżności co do godziny zatrzymania pojazdu do kontroli. W protokóle kontroli wskazano godzinę kontroli – 21.00 – a w jego treści godzinę 18.25. Natomiast z załączonych do akt sprawy wydruków z tachografu cyfrowego nie wynika, by o godzinie 18.25 aktywność kierowcy polegała na prowadzeniu pojazdu – figuruje zapis inna praca od godz. 17.32 do 18.36. Te nieścisłości wymają przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji. W związku z wymienioną decyzją wezwano P. do przedłożenia stosownych dokumentów. Po wykonaniu nałożonego obowiązku [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nałożył na P. s.a. z siedzibą w Ż. karę pieniężną w kwocie 1000 zł za wykonywanie przewozu drogowego w okresie obowiązywania zakazów lub ograniczeń ruchu określonej kategorii pojazdów. Powołując się na § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych organ administracji zwrócił uwagę na ważność posiadanej przez kierowcę rocznej karty opłaty. Po ponownej analizie materiału zgromadzonego w sprawie organ administracji stwierdził, że pojazd zatrzymano do kontroli w dniu [...] czerwca 2009 r. o godz. 18.32 czasu rzeczywistego obowiązującego w kraju rejestracji pojazdu ukazanego na wyświetlaczu tachografu w momencie wykonywania przewozu. Rozbieżności w godzinach z zatrzymania pojazdu do kontroli podczas obowiązującego zakazu ruchu i na wydruku z kart kierowcy oraz z wydruku z tachografu wynikają z czasu UTC zgodnego z czasem Greenwich, wg którego ukazywane są dane na wydrukach i w pamięci tachografu. Wprowadzenie tego sposobu rozliczania czasu pracy kierowców było konieczne z uwagi na przekraczanie w czasie przewozów międzynarodowych kilku stref czasowych. W związku z tym w systemie tachografu cyfrowego wszelkie dane rejestrowane są względem czasu UTC. W momencie zatrzymania pojazdu do kontroli obowiązywał czas letni UTC+2.00 (przykładowo dla Polski czas UTC 16.31=18.31, 1 godz. różnicy strefowej + 1 godz. czas letni). Pojazd po zatrzymaniu o godz. 18.32 przeszedł automatycznie w tryb "innej pracy" od godz. 18.32 do godz. 18.46 (14 min.). Po pobraniu dokumentów pojazd skierowano o godz. 18.56 do godz. 19.12 (16 min.) na strefę ekonomiczną w Słubicach, gdzie kierowca oczekiwał na dokończenie kontroli, a tachograf automatycznie przeszedł w tryb "inna praca" od godz. 19.20 do godz. 19.32 (20 min.). Następnie kierowca przełączył od godz. 19.32 tachograf w tryb "łóżko" odbierając odpoczynek. Kontrola została rzeczywiście zakończona o godz. 21.00 czasu rzeczywistego strefy ekonomicznej, co wskazano w protokóle kontroli. W związku z tym rozbieżności wynikające z trybu "inna praca" wynikają z ustawienia przez kierowcę tachografu, po zatrzymaniu pojazdu do kontroli, na wybrany okres aktywności. Po unieruchomieniu pojazdu tachograf automatycznie przechodzi w tryb "inna praca", natomiast kierowca błędnie przełączył tachograf z trybu "inna praca" w tryb "łóżko". Od decyzji P. s.a. z siedzibą w Ż. złożyło odwołanie domagając się jej uchylenia. Decyzji zarzucono naruszenie art. 107 k.p.a. przez powołanie błędnej podstawy prawnej i brak precyzyjnego jej uzasadnienia, zarzucając także naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. przez brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy oraz naruszenie art. 92a ust. 4 u.t.d. przez jego niezastosowanie. Zdaniem skarżącego organ administracji bezpodstawnie powołał się na naruszenie § 10 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, gdyż kontrolowana karta opłaty nie budziła w czasie kontroli zastrzeżeń. Organ administracji dokonując wyjaśnień rozbieżności czasowych nie podał, która z aktywności kierowcy decydowała o naruszeniu przepisów. Ponadto stwierdzając niekompletność przedłożonych dokumentów organ administracji wydał decyzję nie wzywając strony do ich uzupełnienia. Organ administracji nie odniósł się również do stwierdzeń i wyjaśnień skarżącego, w których strona podnosiła brak wpływu na powstałe naruszenie. W związku z tym nie rozpatrzono całego materiału zgromadzonego w sprawie, co było powodem niezastosowania art. 92a ust. 4 u.t.d. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji omyłkowo odnosił się do kwestii karty opłaty, gdyż nie było to przedmiotem zarzutu. Podkreślono, że zarzut określenia błędnej podstawy prawnej był zasadny, gdyż organ I instancji powołał się na przepis § 2 pkt 1 lit. g) rozporządzenia podczas gdy właściwym w sprawie był przepis § 2 pkt 2 rozporządzenia, ponieważ naruszenie dotyczyło dnia poprzedzającego dzień Bożego Ciała. W tym dniu również obowiązywał zakaz ruchu kontrolowanego pojazdu w godzinach od 18.00 do godziny 22.00. Kontrola odbyła się w dniu [...] czerwca 2009 r. ok. godz. 18.25, a więc po godzinie wejścia w życie zakazu. Przeprowadzając wyliczenia czasowe wg czasu UTC dla strefy czasowej w Polsce organ odwoławczy stwierdził, że pojazd został zatrzymany do kontroli o godz. 18.32 co spowodowało przejście tachografu automatycznie w tryb "inna praca". Po skierowaniu pojazdu do strefy ekonomicznej kontrola została zakończona o godz. 21.00. Kierowca przez błędne operowanie selektorem czasowym przełączył tachograf z trybu "inna praca" w tryb "łóżko". Odnosząc się do zarzutu niezastosowania przepisu art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 u.t.d. organ odwoławczy stwierdził, że na przewoźniku ciążył obowiązek takiego ułożenia czasu przejazdu by nie dochodziło do naruszenia rozporządzenia o zakazie ruchu w dni oznaczone przez rozporządzenie. Braki w organizacji pracy stały się powodem naruszenia przepisów przez kierującego pojazdem, w związku z tym nie było podstaw do uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. s.a. z siedzibą w Ż. domagało się uchylenia obu decyzji administracyjnych i umorzenia postępowania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. art. 7, 8, 77 i 107 k.p.a.) przez nieustosunkowanie się do zarzutów strony i nieokreślenie na czym polegało zarzucone naruszenie przepisów oraz uznanie, iż nie zachodzą przesłanki z art. 92a ust. 4 u.t.d. uwalniające przewoźnika od odpowiedzialności. Zdaniem skarżącego organ administracji nie wskazał, która z zapisanych aktywności kierowcy decydowała o stwierdzeniu naruszenia przepisów. Jednocześnie organ administracji pominął dowód strony wskazujący na spełnienie obowiązku należytej staranności przy zatrudnianiu kierowcy. W związku z tym skarżący nie powinien być karany za przewinienie kierowcy, gdyż na jego zachowanie nie miał wpływu. Kierowca został prawidłowo przeszkolony i pouczony o konieczności przestrzegania przepisów. Zdaniem skarżącego nic innego przedsiębiorca nie mógł zrobić, by zapobiec działaniom kierowcy. Natomiast organ administracji nie przeprowadził w tym kierunku analizy materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie. Wskazując na treść przepisu art. 92a ust. 4 u.t.d. podkreślał, że przepis ten nie ma zastosowania do stwierdzonego naruszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Zarzuty podnoszone przez skarżącego prowadzą do wniosku, że kwestionował własną odpowiedzialność nie negując odpowiedzialności kierującego pojazdem, jednocześnie stwierdzając, że nie zostało wyjaśnione za jakie naruszenie (jakich przepisów) został ukarany. W związku z tym zarzucał naruszenie przepisów postępowania przez niedostateczne wyjaśnienie sprawy i nie podanie motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny omawiając w wyroku z dnia 2 czerwca 2009 r. wydanym w sprawie II GSK 989/08 zasady stosowania przepisów art. 92a ust. 4 i art. 93 ust 7 u.t.d. - na zachowanie kierowcy naruszającego prawo przedsiębiorca miał wpływ, jeżeli mógł to przewidzieć, a nie zapobiegł temu. I odwrotnie, jeżeli przedsiębiorca mógł przewidzieć naruszające prawo zachowanie kierowcy, którym posługiwał się przy wykonywaniu transportu drogowego, to zapewne miał wpływ na to wykroczenie, jeśli nie podjął działań zapobiegającym takim naruszeniom. Równoważność, pod kątem nałożenia kary pieniężnej, stanów faktycznych objętych przepisami art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 u.t.d., rozróżnianych jedynie ze względu na etap postępowania administracyjnego, ma w sprawie o tyle znaczenie, że skoro organ ustalił brak podstaw do zastosowania względem skarżącego przepisu art. 92a ust. 4 u.t.d., to nie można już czynić zarzutu, iż nie rozważał zastosowania, a tym bardziej nie zastosował, art. 93 ust. 7 u.t.d., gdyż wówczas organ popadłby w sprzeczność. Jak wynika z ustaleń organu administracji (dokument CMR) przewoźnik, a skarżący w sprawie, załadował kontrolowany pojazd w celu wykonania transportu w dniu [...] czerwca 2009 r., czyli w dniu w którym następnie przeprowadzono kontrolę. Pojazd w tym dniu wyjechał z przedsiębiorstwa i skarżący nie wykazał by kierowca uczynił to samowolnie, bez wiedzy i zgody skarżącego. W świetle zatem następujących po tej okoliczności ustaleń brak było podstaw do przyjęcia, że na zachowanie kierowcy naruszającego prawo przedsiębiorca nie miał wpływu. Należy bowiem zauważyć, że to nie kto inny tylko skarżący był dysponentem kontrolowanego pojazdu będąc jednocześnie wyłącznie zleceniobiorcą usługi przewozowej. Zatem w tych ustaleniach organu administracji nie sposób przyjąć, by skarżący P. nie miał wiedzy i nie miał wpływu na zaistnienie stwierdzonego naruszenia. W tych okolicznościach, Sąd w składzie orzekającym nie znalazł podstaw do kwestionowania niezastosowania przez organ administracji przepisów art. 92a ust. 4 lub art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Ubocznie zauważenia wymaga, że przepis art. 92a ust. 4 u.t.d., odnosi się do naruszeń wskazanych w ust. 1 tego przepisu, w którym nie zostały wymienione naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz. U. Nr 147, poz. 1040). Zgodnie z § 2 pkt 2 lit. g) wymienionego rozporządzenia wprowadzano okresowe ograniczenia ruchu pojazdów i zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, z wyłączeniem autobusów, poprzez zakaz ich ruchu na drogach na obszarze całego kraju, w dzień Bożego Ciała w godzinach od 800 do 2200. W myśl natomiast pkt 2 § 2 rozporządzenia zakaz ten obowiązywał od godziny 1800 do godziny 2200 także w dzień poprzedzający dzień określony w pkt 1 lit. b-j, tj. w dzień poprzedzający dzień Bożego Ciała. Organ administracji ustalił stwierdzając, po przeprowadzeniu obszernych wywodów na temat obowiązujących czasów w stosunku do czasu UTC (czas uniwersalny jako zgodny z czasem Greenwich) w relacji do właściwych czasów strefowych generowanych przez tachografy cyfrowe, że czas zatrzymania do kontroli pojazdu skarżącego nastąpił z całą pewnością po godzinie 18.00 w dniu [...] czerwca 2009 r. Dzień ten był poprzedzającym dzień święta Bożego Ciała, zatem zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach, w tym dniu skarżący nie mógł wykonywać przejazdu. P. s.a. z siedzibą w Ż., według ustaleń organu kontrolnego dokonanych na podstawie dokumentu dostawy WZ nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. przewoziło papier sprasowany po załadunku w Polsce z przeznaczeniem do Niemiec. Nie był to więc transport wykonywany pojazdem wymienionym w § 3 rozporządzenia zwolnionym z obowiązku zastosowania się do ograniczeń z § 2. Nie był to również przejazd pojazdu powracającego z zagranicy w celu zakończenia przewozu drogowego lub do odbiorcy przewożonego ładunku, mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pod warunkiem posiadania przez kierowcę ważnej miesięcznej lub rocznej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych (§ 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia) jak i nie był to pojazd, który wjechały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poza terminami lub godzinami obowiązywania zakazu, w odległości do 50 km od miejsca przekroczenia granicy, oraz oczekujący na granicy na wyjazd z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (§ 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia) a w szczególności nie był to pojazd pusty w drodze po ładunek lub w drodze powrotnej po rozładunku (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). Zatem ze wskazanych przez przepis § 3 rozporządzenia w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach żadna z okoliczności uzasadniających zwolnienie od zakazu wymienionego w § 2 nie wystąpiła, co uzasadniało nałożenie kary pieniężnej za ustalone naruszenie określonej przepisem lp. 13.2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.