VI SA/Wa 1977/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od sprzeciwu oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 127 § 1 oraz art. 134 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376), po rozpoznaniu odwołania J. S. od wyrażonego przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] sprzeciwu wobec podjęcia przez J. S. dodatkowego zajęcia polegającego na udzielaniu bezpłatnych porad prawnych z zakresu postępowania cywilnego - stwierdził niedopuszczalność odwołania. Minister Sprawiedliwości uznał, iż złożone odwołanie jest niedopuszczalne. W uzasadnieniu wskazał, iż pismem z dnia 10 kwietnia 2012 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] działając na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376), cyt. dalej ustawą o komornikach, zgłosił sprzeciw co do podjęcia przez J. S. – Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] dodatkowego zajęcia polegającego na udzielaniu bezpłatnych porad prawnych z zakresu postępowania cywilnego. Jako uzasadnienie swojego stanowiska wskazał, że działalność ta ewidentnie koliduje z zakresem obowiązków i uprawnień komornika sądowego. Pismem z dnia 26 kwietnia 2012 r. J. S., dalej zwany skarżącym, powołując się na art. 111 § 1 k.p.a. złożył wniosek o uzupełnienie decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. w zakresie pouczenia co do prawa odwołania od wskazanej decyzji. Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] pismem z dnia 22 maja 2012 r. odmówił uzupełnienia pisma z dnia [...] kwietnia 2012 r. w zakresie pouczenia o prawie odwołania. Skarżący uznał sprzeciw za decyzję administracyjną. Pismem z dnia 4 czerwca 2012 r. złożył odwołanie od niej zarzucając naruszenie art. 21 ust. 3 ustawy o komornikach, poprzez błędne przyjęcie, iż działalność, o której zamiarze podjęcia zgłosił Prezesowi Sądu Apelacyjnego w [...], ewidentnie koliduje z zakresem obowiązków i uprawnień komornika sądowego. Wskazał, iż podjęcie dodatkowego zatrudnienia w żadnym razie nie koliduje z zakresem obowiązków i uprawnień komornika sądowego. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że ustawa o komornikach nie wskazuje sposobu i trybu odwołania się od złożonego przez prezesa sprzeciwu, jak również nie ustanawia delegacji do stosowania odpowiednio przepisów innych ustaw. Wskazał, że bezpośredni nadzór judykacyjny nad działalnością komornika sądowego sprawuje sąd, na podstawie przepisów k.p.c., poprzez rozpoznawanie przez sądy rejonowe skarg na czynności komornika w trybie art. 767 § 1 k.p.c. oraz wydawanie komornikowi zarządzeń w trybie art. 759 § 2 k.p.c. Nadzór administracyjny sprawuje natomiast prezes sądu rejonowego, przy którym komornik prowadzi swoją kancelarię, na podstawie art. 3 ustawy o komornikach. Ustawa o komornikach pewne uprawnienia związane ze sprawowaniem nadzoru nad działalnością komorników sądowych przyznała także prezesowi sądu apelacyjnego, w tym uprawnienie do wyrażenia zgody na podjęcie przez komornika dodatkowego zatrudnienia (art. 21 ust. 2) oraz wyrażenie sprzeciwu w terminie tygodniowym, od zawiadomienia prezesa sądu apelacyjnego i izby komorniczej o zamiarze podjęcia dodatkowego zajęcia (art. 21 ust. 3). W przypadku niewyrażenia sprzeciwu we wskazanym terminie prezes sądu apelacyjnego nie może zrobić tego w terminie późniejszym. Minister stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych w aktualnym stanie prawnym do przyjęcia, że są to czynności z zakresu działalności administracji publicznej, oraz że prezesa sądu apelacyjnego i komornika sądowego przy ich wykonywaniu łączy stosunek administracyjnoprawny. Czynności te są podejmowane przez prezesa sądu apelacyjnego w ramach nadzoru administracyjnego. Minister zwrócił uwagę na szczególną rolę, jaką pełni komornik sądowy w prawidłowym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Podzielił pogląd Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...], iż sprzeciw wyrażony na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o komornikach stanowi akt nadzorczy i nie stanowi rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Organ odniósł się do argumentu podniesionego przez skarżącego do uznania sprzeciwu prezesa sądu apelacyjnego, przez analogię do art. 86 § 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070), za decyzję administracyjną. W skardze na to postanowienie Ministra Sprawiedliwości złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Nie zgodził się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, iż sprzeciw wyrażany na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o komornikach stanowi akt nadzorczy i nie stanowi rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Zarzucił błędną wykładnię art. 21 ust. 3 ww. ustawy oraz wadliwe rozumienie pojęcia nadzoru w administracyjnym prawie ustrojowym oraz w administracyjnym prawie materialnym. Podkreślił, podjęte rozstrzygnięcie ma charakter indywidualny i konkretny i oparte jest na normie szeroko rozumianego prawa administracyjnego, zaś prezes sądu apelacyjnego działa jako organ administracji publicznej w ujęciu funkcjonalnym. Zwrócił uwagę, iż z racji użytych w art. 21 ust. 3 w zw. z art. 1 ustawy o komornikach zwrotów niedookreślonych ocena ta powinna być poddana weryfikacji w ramach administracyjnego toku instancji. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Kontrolowane przez Sąd w niniejszej sprawie orzeczenie Ministra Sprawiedliwości wydane zostało na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 3 ustawy o komornikach. Stosownie do treści art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przytoczony powyżej art. 134 k.p.a. obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego polegającego na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy wniesiony środek zaskarżenia (odwołanie, zażalenie) jest dopuszczalny oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia, czy też stwierdzenie jego wniesienia po terminie zobowiązuje organ do zachowania przewidzianego w ww. art. 134 k.p.a., a więc wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności środka zaskarżenia lub o stwierdzeniu uchybienia terminu do jego wniesienia. W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia nie jest możliwe, prowadziłoby bowiem do wydania orzeczenia dotkniętego wadą nieważności W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowych. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji. Niedopuszczalność zaś odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka odwołania, a zatem gdy odwołanie wniosła osoba trzecia lub podmiot na prawach strony, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnej (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 9, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008). Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z niedopuszczalnością odwołania z przyczyn przedmiotowych. Sprawa (sprzeciw) nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji administracyjnej. Skoro sprzeciw nie jest decyzją nie przysługuje od niej odwołanie. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy o komornikach, komornikowi nie wolno podejmować dodatkowego zajęcia lub zatrudnienia, które by przeszkadzało w pełnieniu obowiązków albo mogło uchybiać powadze wykonywanego zawodu. Dodatkowe zatrudnienie komornik może podjąć za zgodą prezesa właściwego sądu apelacyjnego i rady izby komorniczej (ust. 2). O zamiarze podjęcia dodatkowego zajęcia komornik zawiadamia prezesa właściwego sądu apelacyjnego i radę izby komorniczej. Prezes tego sądu w terminie tygodniowym może sprzeciwić się podjęciu tego zajęcia (ust. 3). Zgodnie z art. 1 ustawy o komornikach, komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym. Z ustawy o komornikach wynika, że nadzór judykacyjny nad komornikami został powierzony sądom, natomiast nadzór administracyjny powierzony został prezesowi sądu rejonowego. Pewne uprawnienia związane ze sprawowaniem nadzoru nad działalnością komorników sądowych ustawa przyznała także prezesowi sądu apelacyjnego, w tym wyrażenie sprzeciwu wobec zamiaru podjęcia dodatkowego zajęcia. Ustawa o komornikach nie wskazuje sposobu i trybu odwołania się od złożonego przez prezesa sprzeciwu, jak również nie ustanawia delegacji do stosowania odpowiednio przepisów innych ustaw. Jak trafnie zauważył Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę, celem nadzoru administracyjnego nad działalnością komorników, w ramach którego prezes sądu apelacyjnego uprawniony jest do wyrażania zgody lub sprzeciwu wobec zamiaru podjęcia przez komornika dodatkowego zajęcia lub zatrudnienia, nie jest ingerowanie w kształtowanie sytuacji prawnej komornika sądowego, ale przede wszystkim narzędziem służącym do zapewnienia gwarancji prawidłowego wykonywania czynności pomocniczego organu wymiaru sprawiedliwości w zakresie wykonywania orzeczeń sądowych. Czynność (wyrażenie sprzeciwu), jaką podejmuje prezes sądu apelacyjnego stanowi akt o charakterze nadzorczo-organizacyjnym, nie stanowi natomiast rozstrzygnięcia organu administracji publicznej i jako taki nie podlega zaskarżeniu w trybie administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.