VI SA/Wa 1978/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Asesor WSA Danuta Szydłowska Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2006r. sprawy ze skargi M. T. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich oddala skargę Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Krajowa Rada Radców Prawnych, po rozpoznaniu odwołania skarżącego M. T. od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich – uchyliła zaskarżoną uchwałę organu I instancji i umorzyła postępowanie. Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych /dalej Rada OIRP/ w [...], po przeprowadzeniu w czerwcu 2004 r. konkursu na aplikantów radcowskich – działając na podstawie art.33 i art.52 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) – uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. odmówiła skarżącemu M. T. wpisania na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu uchwały Rada OIRP w [...] podniosła, że w postępowaniu konkursowym na aplikację radcowską skarżący uzyskał wynik negatywny. Od powyższej uchwały Rady OIRP w [...] M. T. odwołał się do Krajowej Rady Radców Prawnych. Podnosił, że po ogłoszeniu w dniu 4 marca 2004r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r. sygn. akt P 21/02 /Dz.U. nr 34 z 2004r. poz.303/ utraciły moc prawną uchwały samorządu radcowskiego ustanawiające zasady konkursu na aplikację. Zarzucał związaną z tym wadliwość przeprowadzenia konkursu, który został rozpoczęty [...] marca 2004r., a więc już po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność art.60 p.8 b ustawy o radcach prawnych, który to przepis stanowił podstawę prawną uchwalenia zasad konkursowych. Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. uchyliła zaskarżoną uchwałę Rady OIRP w [...] w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania celem rozważenia argumentacji odwołania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Rada OIRP w [...] – działając na podstawie art. 33 i 52 ust.1 ustawy o radcach prawnych – uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. ponownie odmówiła skarżącemu wpisania na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu uchwały Rada OIRP w [...] podniosła, że w postępowaniu konkursowym skarżący uzyskał 96 punktów, zaś do uzyskania wpisu na listę aplikantów należało uzyskać co najmniej 120 punktów. W tym stanie rzeczy Rada OIRP w [...] uznała, że skarżący nie legitymuje się wystarczającą wiedzą do uzyskania wpisu na listę aplikantów radcowskich. W ocenie Rady postępowanie konkursowe wszczęto dnia [...] lutego 2004r. tj. w dniu podjęcia uchwały o przeprowadzeniu konkursu, a więc przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zatem dalsze prowadzenie konkursu było uprawnione. Minister Sprawiedliwości nie wniósł sprzeciwu wobec uchwał o wpisie na listę aplikantów, zatem je akceptował. Skarżący znał zasady konkursu i wiedział, że wpis na listę jest uzależniony od ich spełnienia, jednak nie uzyskał wymaganej liczby punktów. Skarżący odwołał się od wskazanej uchwały Rady OIRP w [...] do Krajowej Rady Radców Prawnych wnosząc o jej uchylenie i wpisanie go na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu odwołania zarzucał naruszenie zasad postępowania i jego przewlekłość. Podnosił wadliwość całego konkursu, i wskazywał, że przeprowadzony on został w całości już po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającego art.60 p.8 b ustawy o radcach prawnych za niezgodny z Konstytucją, a nabór na aplikację rozpoczął się [...] marca 2004r. tj. w czasie, kiedy zasady konkursowe już straciły moc. W tym stanie rzeczy uznanie konieczności uzyskania 120 punktów w konkursie nie ma żadnej podstawy prawnej w prawie powszechnie obowiązującym. Podnosił ponadto, że uchwała została nienależycie podpisana, żądał zwrotu 1200 zł opłaty konkursowej oraz wpisania go na listę aplikantów z pominięciem wyniku konkursu, z uwagi na spełnianie przesłanek ustawowych z art.33 ustawy o radcach prawnych. W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Krajowa Rada Radców Prawnych – działając na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 cytowanej wyżej ustawy o radcach prawnych oraz art. 138 § 1 KPA - uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. – uchyliła zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich i umorzyła postępowanie. W uzasadnieniu Krajowa Rada Radców Prawnych stwierdziła, iż w świetle aktualnego stanu prawnego wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02, odwołanie skarżącego zasługuje na uwzględnienie. KRRP wskazała, iż podstawa prawna zaskarżonej uchwały obecnie nie funkcjonuje w obrocie prawnym, a zatem uchwała z tego powodu nie może być utrzymana w mocy. Krajowa Rada Radców Prawnych podniosła jednakże, iż postępowanie w niniejszej sprawie należy umorzyć z powodu braku normy prawnej określonej w ustawie o radcach prawnych, zezwalającej na przeprowadzanie konkursów na aplikację radcowską, zgodnie z właściwymi przepisami Konstytucji RP i dokonanie wpisów na listę aplikantów radcowskich osób, które uzyskały pozytywną ocenę w postępowaniu konkursowym. W związku z powyższym KRRP – powołując się na przepis art. 105 § 1 KPA umorzyła postępowanie jako bezprzedmiotowe. Na powyższą uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych M. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosił o jej uchylenie w części umarzającej postępowanie i zobowiązanie organu do wpisania go na listę aplikantów. Zarzucał naruszenie art.107 § 1 i § 3 KPA, art.138 KPA, art.105 KPA, art.33 ust.1 i ust.2 ustawy o radcach prawnych, art.6, art.7, art.8, art.9 i art.11 KPA oraz art. 17, art.31 ust.3, art.32, art.65 ust.1 i art.87 Konstytucji RP i art.6 Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych Społecznych i Kulturalnych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że jego zdaniem opublikowanie w dniu 4 marca 2004r. wyroku TK z dnia 18 lutego 2004r. nie spowodowało utraty podstawy prawnej do dokonania wpisu na listę aplikantów. Podstawą wpisu jest art.31 w związku z art.24 ustawy o radcach prawnych, a te przepisy nadal funkcjonują w obrocie. Skarżący spełnia wymogi przewidziane wskazanymi przepisami, zatem powinien zostać wpisany na listę aplikantów, niezależnie od wyniku konkursu. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych - wnosząc o jej oddalenie - podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - /Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej zwane p.p.s.a./, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu analizowana w powyższy sposób skarga M. T. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych nie narusza prawa. Przedmiotem rozpoznania jest skarga na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych uchylającą uchwałę Rady OIRP w [...] i umarzającą postępowanie. Stosownie do art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu konkursu przez radę okręgowej izby radców prawnych. Natomiast zasady przeprowadzania tego konkursu określała uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych, wydana na podstawie art. 60 pkt 8b cytowanej ustawy. W dniu 18 lutego 2004 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem wydanym w sprawie sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że dopuszcza, co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych, możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. Jednocześnie Trybunał stwierdził, iż art. 60 pkt 8b w/w ustawy, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji. W obszernym uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podał motywy powyższego rozstrzygnięcia i dodatkowo wskazał, że ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej. Ponieważ przepisy zaskarżonej ustawy nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzenia konkursów na aplikacje, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych, zostały one uznane za niezgodne z Konstytucją RP. W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że listę kandydatów na aplikantów radcowskich zamknięto po dniu [...] marca 2004r. tj. po dacie ogłoszenia i wejścia w życie powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a konkurs został przeprowadzony w czerwcu 2004r. tj. także po tej dacie. Zarówno uchwała Rady OIRP z dnia [...] stycznia 2005 r. w sprawie odmowy wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich, jak i zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2005 r. również zostały podjęte po wskazanym wyroku Trybunału. Stwarza to stan prawny, w którym organ odwoławczy z jednej strony musiał uznać przeprowadzone postępowanie konkursowe za nieprawidłowe i uchylić uchwałę wydaną w oparciu o jego wynik, a z drugiej strony nie mógł po uchyleniu uchwały przekazać sprawy do ponownego rozpoznania tj. do przeprowadzenia nowego, prawidłowego postępowania konkursowego, gdyż w dacie rozpatrywania odwołania brak było podstawy prawnej do przeprowadzenia konkursu. Organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że w dacie konkursu i w dacie podejmowania uchwały przez Radę OIRP w [...] jej podstawa prawna /uchwała KRRP ustanawiająca zasady konkursowe/ nie funkcjonowała już w obrocie prawnym, a zatem uchwała organu I instancji z tego powodu nie mogła być utrzymana w mocy. Prawidłowo więc organ II instancji uchylił zaskarżoną uchwałę organu I instancji. Art. 138 § 1 pkt 2 KPA in fine wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania z obrotu prawnego uchwały organu I instancji. Organ odwoławczy nie ma jednakże swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego, ponieważ jest ograniczony przez kryterium umorzenia postępowania, określone w art. 105 § 1 KPA, tj. bezprzedmiotowością postępowania. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie przesłanka bezprzedmiotowości z art. 105 § 1 KPA zaistniała, gdyż brak było podstaw prawnych do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia zarówno przez organ odwoławczy jak i przez organ I instancji. W tej sytuacji organ odwoławczy mógł tylko uchylić w całości zaskarżoną uchwałę Rady OIRP jako wadliwą i umorzyć postępowanie w I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 KPA. Ponieważ zasady przeprowadzenia konkursu na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego przestały funkcjonować, zatem z jednej strony przeprowadzony na ich podstawie konkurs należało uznać za nie mający podstawy prawnej, a z drugiej strony wobec braku uchwalenia nowych prawidłowo ustanowionych zasad konkursowych, w dacie rozpatrywania odwołania i podejmowania zaskarżonej uchwały nie było możliwe przeprowadzenie nowego, prawidłowego postępowania konkursowego. Wobec niemożliwości przeprowadzenia postępowania konkursowego z braku podstawy prawnej, nie było możliwe skuteczne prowadzenie postępowania o wpis na listę radców prawnych, który to wpis możliwy był tylko po przeprowadzeniu konkursu. W tym stanie rzeczy umorzenie postępowania o wpis jako bezprzedmiotowego było zasadne. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu skarżącego, iż po spełnieniu przez kandydata wymagań z art. 33 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 1 oraz 3-5 ustawy o radcach prawnych, organ korporacyjny był obowiązany wpisać skarżącego na listę aplikantów radcowskich z tego tylko powodu, że uczestniczył on w konkursie, niezależnie od uzyskanego wyniku. Przepis art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych określa sposób wyłaniania kandydatów upoważnionych do wystąpienia z wnioskiem o wpis na listę aplikantów radcowskich. Stosownie do tego przepisu, wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu konkursu przez radę okręgowej izby radców prawnych. Takie sformułowanie oznacza, że wpisani mogą być tylko kandydaci, którzy pomyślnie przeszli prawidłowo przeprowadzony konkurs i uzyskali wynik pozytywny. Nie do przyjęcia jest interpretacja skarżącego, że samo stanięcie do konkursu jest już spełnieniem warunku z art.33 ust.2 ustawy o radcach prawnych, niezależnie od wyniku. Określenie "po przeprowadzeniu konkursu" oznacza, że postępowanie konkursowe ma pozwolić na wyłonienie "zwycięzców"- tych, którzy reprezentują określony konkursem poziom wiedzy. Ma to być poziom wyższy niż poziom wynikający z samego tylko ukończenia magisterskich studiów prawniczych. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, iż skarżący M. T. podtrzymując swoją dotychczasową wolę uzyskania wpisu na listę aplikantów radcowskich, zobowiązany będzie przystąpić do nowego konkursu na aplikantów radcowskich, przeprowadzonego w sposób prawidłowy w oparciu zmienione i zgodne z Konstytucją RP przepisy ustawy o radcach prawnych. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.