VI SA/Wa 199/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę S. G. (skarżąca) wniosła do tutejszego Sądu skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r., wydaną po rozpoznaniu odwołania skarżącej od uchwały Nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w G. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 3310 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) utrzymał w mocy uchwałę Nr [...] ustalającą negatywny wynik egzaminu wstępnego S. G. na aplikację radcowską. Z uzasadnienia uchwały wynika, że S. G. uzyskała z testu 98 punktów. Tymczasem zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez S. G. liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że odwołanie S. G., w którym zarzuca, iż na pytania nr 2, 3 i 64 brak jest jednej prawidłowej odpowiedzi, natomiast pytanie nr 68 zostało wadliwie sformułowane, zaś na pytanie nr 85 została wskazana w kluczu odpowiedzi błędna odpowiedź nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że egzamin, którego skarżąca była uczestniczką przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. Nr 91, poz. 749). Z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków komisji kwalifikacyjnej, który znany jest organowi II instancji z urzędu, gdyż doręczony został Ministrowi Sprawiedliwości w trybie art. 339 ust. 5 ustawy. Protokół nie wskazuje, aby w trakcie egzaminu wystąpiły nieprawidłowości mogące mieć wpływ na wynik egzaminu skarżącej. Również uchwała komisji kwalifikacyjnej w sposób zgodny z przepisami ustaliła wynik egzaminu. Zdaniem organu, test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy. Jak wynika z ustaleń komisji kwalifikacyjnej i po ponownym przeliczeniu prawidłowych odpowiedzi przez organ II instancji, skarżąca odpowiedziała poprawnie na 98 pytań, a zatem uzyskała z egzaminu 98 punktów. Nie uzyskała więc wymaganych ustawowo 100 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowo progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów, zgodnie z cytowanym wyżej przepisem ustawy o radcach prawnych. Minister w uzasadnieniu decyzji przytoczył każde z zakwestionowanych pytań, przedstawił swoje stanowisko w zakresie prawidłowości tych pytań oraz wskazywanych w kluczu prawidłowych odpowiedzi, a także odniósł się do zarzutów sformułowanych przez stronę. Podsumowując stwierdził, że treść pytań była jasna i oczywista a jedyna właściwa odpowiedź wynikała wprost z przepisów. Organ podkreślił, że zdającym nie wolno było czynić założeń, które nie wynikają z pytania. Wskazał również, że pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję S. G. zarzuciła: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawych (tekst jednolity z dnia 16 grudnia 2009 r. Dz. U. 2010 r., Nr 10, poz. 65), poprzez jego błędną wykładnię, II. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego (z dnia 14 czerwca 1960 r., tekst jednolity z dnia 9 października 2000, Dz. U. Nr 98, poz. 1071, dalej jako k.p.a. ) poprzez jego niezastosowanie, tj. naruszenie zasady prawdy obiektywnej, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. nie dokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, tj. niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia decyzji. W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od Ministra Sprawiedliwości zwrotu kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi ponowiła argumenty podniesione w odwołaniu od uchwały Nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 339 ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, stosownie zaś do art. 33 ust. 2 ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego. S. G. uzyskała 98 punktów, a więc skutkowało to koniecznością stwierdzenia negatywnego wyniku egzaminu. Zdaniem Sądu, postępowanie przed organami I jak i II instancji zostało w niniejszej sprawie przeprowadzone zgodnie z wymaganiami ustawowymi (ustawy o radcach prawnych) a także w zgodzie z wymaganiami kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zebrał i rozważył wszelkie istotne w sprawie okoliczności, a uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 kpa. Minister Sprawiedliwości w sposób drobiazgowy wyjaśnił również dlaczego nie uwzględnił stanowiska skarżącej, a przytoczona argumentacja nie nasuwa zastrzeżeń Sądu. Zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 2 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, sąd stosuje (obligatoryjnie) nadzwyczajne obostrzenie kary: A. skazując sprawcę za występek o charakterze chuligańskim, B. jeżeli sprawca skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności popełnia w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary umyślne przestępstwo podobne do przestępstwa, za które był skazany, C. jeżeli sprawca dopuszcza się przestępstwa, podejmując dwa lub więcej zachowań, w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru". Prawidłową odpowiedzią, opartą o art. 57a § 1 k.k. jest odpowiedź "A", skarżąca zaś udzieliła odpowiedzi "B". Należy podkreślić, że odpowiedzi "B" i "C" są oczywiście nieprawidłowe - odpowiedź "B" dotyczy tzw. recydywy szczególnej podstawowej, gdzie sąd może, ale nie musi obostrzać kary. Odpowiedź "C" dotyczy natomiast tzw. czynu ciągłego, który w ogóle nie przewiduje nadzwyczajnego obostrzenia kary - ani fakultatywnego, ani obligatoryjnego. Zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 3 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, skazanie na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (bez orzeczenia grzywny i środka karnego) za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej lat 15: A. ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby, B. ulega zatarciu dopiero z upływem lat 10 od uprawomocnienia się wyroku, C. nie podlega zatarciu". Prawidłową odpowiedzią, wynikającą z art. 76 § 1 k.k. jest odpowiedź "A", skarżąca zaś zakreśliła odpowiedź "C". Zaakcentowania wymaga, że aby udzielić prawidłowej odpowiedzi na to pytanie należało dostrzec, że pytanie dotyczy sytuacji, w której za przedmiotowe przestępstwo wymierzano karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Na tym bowiem problemie zasadzało się ww. pytanie. Skarżąca tego nie dostrzegła i udzieliła błędnej odpowiedzi. Odnosząc się do poglądu skarżącej o wadliwości pytania nr 64 o treści: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona, sąd: A. oddali powództwo, B. umorzy postępowanie, C. odrzuci pozew" wskazać należy, iż niewątpliwie jedną prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "C", wynikająca wprost z art. 199 § 1 k.p.c. Argumenty strony, nie mogą być uwzględnione, gdyż skarżąca czyni dodatkowe (niedopuszczalne) założenia dotyczące czasu wystąpienia negatywnej przesłanki procesowej, podczas gdy pytanie nr 64 przytacza przesłankę: "kiedy o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona". Pytanie nr 64 stanowi zatem dosłowne powtórzenie treści art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. i bez czynienia dodatkowych założeń możliwe było udzielenie jedynej prawidłowej odpowiedzi "C". Nie można również zgodzić się z zarzutem niewłaściwej konstrukcji pytania Nr 68, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa, zasądzając roszczenie uznane przez pozwanego: A. sąd z urzędu nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności, B. sąd nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek powoda za zabezpieczeniem, C. sąd nie nada wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności". Prawidłowa odpowiedź "C" wynika z art. 335 § 2 k.p.c., który stanowi, iż natychmiastowa wykonalność nie będzie również orzeczona nawet za zabezpieczeniem w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa. Skarżąca udzieliła tymczasem odpowiedź "A" podnosząc, że pytanie nie jest na tyle sprecyzowane, aby wyłączyć art. 477[2] § 1 k.p.c., w myśl którego w sprawach z zakresu prawa pracy dopuszczalne jest nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności także w stosunku do pracodawców jednostki organizacyjne Skarbu Państwa. Odpierając powyższy zarzut organ słusznie zauważył, że art. 477[2] § 1 k.p.c. odnosi się do sytuacji, która w ogóle nie jest objęta treścią pytania. Podkreślenia przy tym wymaga jeżeli pytanie postawione zostało w sposób ogólny i nie odnosi się do sytuacji szczególnej, to odpowiedź musi być dostosowana do treści pytania i odnosić się do takiej sytuacji ogólnej, bez czynienia dodatkowych założeń. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w pytaniu nr 68, stanowisko skarżącej w zakresie prawidłowości tego pytania nie jest trafne. Kolejne, zakwestionowane przez skarżącą pytanie Nr 85 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, zastawem rejestrowym można zabezpieczyć: A. wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej, B. wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej oraz wierzytelność majątkową niepieniężną, ale tylko wtedy gdy jej wartość wyrażona została w pieniądzu polskim lub walucie obcej, C. wierzytelność pieniężną, ale tylko wtedy gdy została wyrażona w pieniądzu polskim." Prawidłową odpowiedzią wskazaną w kluczu odpowiedzi jest odpowiedź "A" oparta o art. 5 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, zgodnie z którym zastawem rejestrowym można zabezpieczyć wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej, skarżąca zaś udzieliła odpowiedzi "B". Argumenty strony zmierzające do wykazania, że w pytaniu tym istniała możliwość udzielenia więcej niż jednej prawidłowej odpowiedzi nie mogą zostać uwzględnione, gdyż jak słusznie podnosi organ skarżąca wychodzi z błędnego założenia, iż wierzytelność niepieniężna po przekształceniu w pieniężną jest tą samą wierzytelnością, a w konsekwencji można zabezpieczyć zastawem rejestrowym wierzytelność niepieniężną. Reasumując należy stwierdzić, że Sąd nie dostrzegł błędnej konstrukcji zakwestionowanych pytań. Zawierają one bowiem wyłącznie jedną poprawną odpowiedź, odpowiadają zatem kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Sąd nie dopatrzył się także naruszeń procedury przedmiotowego egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. W aktach administracyjnych znajduje się stosowny protokół sprawdzenia testu podpisany przez dwóch członków Komisji. Prawidłowo również ustalono liczbę punktów (98). Uchwała Nr [...] opatrzona jest podpisami członków Komisji Egzaminacyjnej. Zaskarżona decyzja została wydana przez Dyrektora Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi działającego z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości. Mając na uwadze powyższe skargę S. G. należało oddalić na podstawie art. 151 ppsa jako, że nie miała usprawiedliwionych podstaw.