VI SA/Wa 1990/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Protokolant ref. staż. Paulina Dymińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego oddala skargę VI SA/Wa 1990/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 10 poz. 65) po rozpatrzeniu odwołania T. G. od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...] uchylającej uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...], w sprawie ustalenia początku i końca kary zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego oraz ustalającej, że zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego przez T. G. na okres trzech lat nastąpiło z dniem [...] listopada 2011 r. utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Orzeczeniem z dnia [...] maja 2010 r. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uznał radcę prawnego T. G. za winnego tego, że w okresie od kwietnia 1992 r. do marca 1993 r. popełnił przestępstwo z art. 201 i art. 205 § 1 w związku z art. 58 dkk, za które skazany został prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2004 r., sygn. akt [...], utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2005 r., sygn. akt [...]; tj. czynu z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych i wymierzył mu karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego na czas trzech lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, a także orzekł zakaz wykonywania patronatu na okres 5 lat. Od wyroku tego odwołał się obwiniony. Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt [...], Wyższy Sąd Dyscyplinarny w [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w [...] kasację wniósł obrońca obwinionego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., sygn. akt [...], Sąd Najwyższy oddalił kasację, jako oczywiście bezzasadną. W następstwie skazania na karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, w dniu [...] listopada 2011 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], na podstawie art. 28 ust. 4 w zw. z art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych, podjęła uchwałę Nr [...], ustalając początek i koniec orzeczonej kary na okres trzech lat od dnia doręczenia uchwały zainteresowanemu do upływu trzech lat od tej daty. Doręczenie nastąpiło dnia [...] stycznia 2012 r. Od tejże uchwały radca prawny T. G. odwołał się w terminie, wnosząc o jej uchylenie w całości ze względu na naruszenie przepisów Kodeksu Postępowania Karnego oraz wniósł o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] uchwałą z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...], uchyliło w całości zaskarżoną uchwałę, stwierdzając naruszenie przepisu art. 28 ust. 2 ustawy o radcach prawnych oraz orzekło co do istoty sprawy. W uzasadnieniu Prezydium wskazało, iż Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nie była uprawniona do konstytutywnego określenia terminu początkowego a zarazem też i końcowego wykonania orzeczonej kary, gdyż wynika on z treści art. 28 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Zobowiązana była jedynie do wskazania konkretnej daty, od której nastąpiło zawieszenie tego prawa, przy uwzględnieniu wymiaru kary, ale będąc jednak związaną datą prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego. W przedmiotowej sprawie postanowienie Sądu Najwyższego oddalające kasację zapadło dnia [...] listopada 2011 r., i od tej chwili, zgodnie z treścią art. 625 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, podlegało wykonaniu orzeczenie sądu dyscyplinarnego o zastosowaniu wobec radcy prawnego T. G. kary zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego przez okres trzech lat. Z tych względów Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wskazało w uchwale, że zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego przez wymienionego nastąpiło z dniem [...] listopada 2011 r. W odniesieniu do wniosku o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej uchwały Prezydium stwierdziło, iż w przypadku decyzji deklaratoryjnych, które stwierdzają, że z określonym dniem zostało zawieszone prawo do wykonywania zawodu radcy prawnego nie można wstrzymać skutku zawieszenia takiego prawa, albowiem nastąpiło ono z mocy prawa, a nadto w okresie wstecznym. Zdaniem organu odwoławczego nie może on rozstrzygać o wstrzymaniu skutku powstałego z mocy prawa w czasie przeszłym. T. G. odwołał się od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu postępowania karnego, bez wskazania jednak konkretnych przepisów, polegające na wadliwym ustaleniu końca kary na dzień [...] listopada 2014 r. przez organ niepowołany oraz nieustalenie początku obowiązywania kary. W uzasadnieniu odwołania zarzucił organowi wydającemu zaskarżoną uchwałę nieznajomość prawa "w zakresie okresu kiedy kara wobec niego ma obowiązywać" oraz brak uprawnień do wyznaczenia takiego okresu. Wskazał ponadto, iż fakt niewykonania do tej pory orzeczonej wobec niego kary powinien skutkować jej zniesieniem. W uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, że kara zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego jest jedną z kar dyscyplinarnych wskazaną w art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych. Szczegółowe uregulowanie odnośnie tej kary zawiera art. 28, który statuuje przepisy o charakterze zarówno materialnym, jak i proceduralnym. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości w niniejszym przypadku zastosowanie znajduje ust. 2 art. 28, który bezpośrednio wskazuje na sposób określania okresu obowiązywania orzeczonej kary. Zgodnie z tym przepisem "zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego następuje także z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego o zastosowaniu tej kary". Ustalenia te prowadzą do wniosku, iż bezpośrednio z mocy prawa - na podstawie art. 28 ust. 2 omawianej ustawy T. G. został zawieszony w prawie wykonywania zawodu radcy prawnego z dniem uprawomocnienia się orzeczenia sądu dyscyplinarnego. Przy czym wobec wniesienia skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 625 ust. 2 ustawy o radcach prawnych orzeczenie to nie podlegało wykonaniu. Data końcowa obowiązywania kary jest natomiast następstwem orzeczenia sądu dyscyplinarnego - następuje z upływem okresu, na który zasądzono zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Minister Sprawiedliwości wywodził, że orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uznające obwinionego - radcę prawnego T. G. winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzające mu karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego na okres trzech lat, stało się prawomocne z dniem [...] kwietnia 2011 r., jednakże zgodnie z art. 625 ust. 2 ustawy o radcach prawnych nie podlegało wykonaniu do czasu rozpoznania kasacji przez Sąd Najwyższy, tj. do dnia [...] listopada 2011 r. Jednocześnie art. 28 ust. 4 ustawy o radcach prawnych zobowiązuje radę okręgowej izby radców prawnych do podjęcia uchwały w sprawie zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o uprawomocnieniu się orzeczenia dyscyplinarnego o zastosowaniu tej kary. W ocenie organu w świetle uregulowań art. 28 ust. 2 wydając stosowną uchwałę rada jedynie stwierdza zaistnienie takiego zawieszenia i wskazuje konkretną datę, od której nastąpiło zawieszenie prawa, uwzględniając przy tym wymiar kary i będąc związaną datą prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego. Skutek prawny zawieszenia prawa do wykonywania zawodu powstaje niezależnie od tego czy wskazana uchwała w ogóle została podjęta. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości przychylić się zatem należy do zdania Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wyrażonego w zaskarżonej uchwale, iż regulacja dotycząca kary zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego jest kompletna, a zatem nie wymaga odwoływania się do przepisów Kodeksu Postępowania Karnego na podstawie art. 741 ustawy o radcach prawnych. W związku z powyższym uznać należy, iż zarzut naruszenia przepisów Kodeksu Postępowania Karnego w danej sprawie jest bezpodstawny. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż fakt niewykonania do tej pory orzeczonej wobec niego kary powinien skutkować jej zniesieniem Minister Sprawiedliwości wskazał, że adresatami art. 28 ustawy o radcach prawnych są zarówno organy samorządu zawodowego, jak i ukarany. Z przepisu art. 28 ust. 2 wynika powinność radcy prawnego, wobec którego zastosowano taką karę, do powstrzymania się od czynności zawodowych z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o zastosowaniu kary. Zdaniem organu konstrukcja tego artykułu wskazuje, iż zawieszenie prawa wykonywania zawodu następuje od uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego. Co więcej - z tą chwilą radca prawny nie może podejmować żadnych czynności zawodowych, w przeciwnym razie naraża się na dalsze konsekwencje dyscyplinarne. Skargę na opisaną decyzję Ministra Sprawiedliwości wywiódł T. G. Żądał jej uchylenia. Zarzucał jej obrazę przepisów k.p.k. polegającą na ustaleniu początku kary dyscyplinarnej od orzeczenia w sprawie Sądu Najwyższego podczas gdy Sąd Najwyższy nie jest III instancją. Wskazywał, że początek kary winien biec od wyroku sądu dyscyplinarnego. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Art. 28 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych stanowi, że: 1. Zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego następuje w wypadku: 1) wykonywania zawodu adwokata; 2) podjęcia pracy w organach wymiaru sprawiedliwości, w organach ścigania lub kancelarii notarialnej; 3) podjęcia pracy w Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. 2. Zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego następuje także z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego o zastosowaniu tej kary. 3. Zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego nie stosuje się wobec zatrudnionych na stanowiskach radców prawnych w organach, o których mowa w ust. 1 pkt 2. 4. Uchwała rady okręgowej izby radców prawnych w sprawie zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego powinna być podjęta w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o zaistnieniu zdarzenia, o którym mowa w ust. 1 i 2. 5. Od uchwały, o której mowa w ust. 4, zainteresowanemu służy odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały. Uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych powinna być podjęta w terminie 30 dni od dnia doręczenia odwołania. 6. Od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych zainteresowanemu służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego. 7. Od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości zainteresowanemu oraz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Zgodnie z art. 622 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje stronom, Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych kasacja do Sądu Najwyższego. Orzeczenie, od którego służy kasacja podmiotom wymienionym w ust. 1, nie podlega wykonaniu do czasu wniesienia kasacji lub bezskutecznego upływu terminu do jej wniesienia. Zgodnie z art. 625 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych orzeczenie, od którego wniesiono kasację, nie podlega wykonaniu do czasu rozpoznania kasacji. W stanie faktycznym niniejszej sprawy należy stwierdzić , że orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. uznające obwinionego - radcę prawnego T. G. winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzające mu karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego na okres trzech lat, stało się prawomocne z dniem [...] kwietnia 2011 r. tj dniem wydania orzeczenia przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w [...]. Jednak zgodnie z art. 625 ust. 2 ustawy o radcach prawnych nie podlegało ono wykonaniu do czasu rozpoznania kasacji przez Sąd Najwyższy, tj. do dnia [...] listopada 2011 r. Pogląd ten został wyrażony również w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2012r. (sygn. akt SDI 32/12, LEX nr 1231613), zgodnie z którym "kasacja, także w sprawach dyscyplinarnych, nie jest skargą trzecioinstancyjną, lecz nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia prawomocnego już orzeczenia dyscyplinarnego, a faktu tego nie zmienia przyjęcie w ustawie korporacyjnej, że orzeczenie to nie podlega wykonaniu do czasu rozpoznania kasacji. To ostatnie rozwiązanie oznacza bowiem jedynie, że sam ustawodawca zdecydował o wstrzymaniu wykonania prawomocnego już orzeczenia, czyli podlegającego takiemu wykonaniu, gdy będzie ono zaskarżone kasacją, a nie, jak w procedurze karnej, w której wstrzymanie wykonania pozostawiono do decyzji sądu kasacyjnego". Jednocześnie, jak słusznie zauważył Minister Sprawiedliwości art. 28 ust. 4 ustawy o radcach prawnych zobowiązuje radę okręgowej izby radców prawnych do podjęcia uchwały w sprawie zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o zaistnieniu zdarzenia, o którym mowa w ust. 1 i 2 powoływanego artykułu, uchwała ta ma charakter deklaratoryjny. Biorąc pod uwagę treść art. 625 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych stwierdzić należy, że przez wprowadzenie tego przepisu do ustawy o radcach prawnych ex lege nastąpiło wstrzymanie wykonania prawomocnych orzeczeń Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w sytuacji, gdy są one zaskarżone kasacją. Zasadnie zatem Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] stwierdziło, że zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego przez T. G. na okres trzech lat nastąpiło z dniem [...] listopada 2011r. tj. z dniem wydania orzeczenia przez Sąd Najwyższy i z uwzględnieniem wymiaru orzeczonej kary dyscyplinarnej. Sąd nie dopatrzył się również, zarzucanego w skardze naruszenia przepisów Kodeksu postępowania karnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.