VI SA/Wa 1998/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. S.A. Sp. k. z siedzibą w D. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej, na podstawie art. 129 1 ust. 1 pkt 7 i ust. 4 oraz art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 776), oraz art. 107 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007, odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny MS MONTE SANTI WILD STRAWBERRY FLAVOUR DELICATE SUBTLE SWEETNESS, zgłoszony w dniu 05-07-2016 pod numerem [...] przez J. SPÓŁKA AKCYJNA SPÓŁKA KOMANDYTOWA, D.Polska. Organ wyjaśnił, iż podstawą wydania decyzji o odmowie udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy przeznaczony do oznaczania towarów i/lub usług w klasie 33: "napoje alkoholowe, w tym wina, wina gronowe, wina owocowe, wyroby winiarskie, koktajle, aperitify, napoje alkoholowe musujące, nalewki, likiery, wódki, brandy, wyroby spirytusowe, napoje alkoholowe smakowe i aromatyzowane" był art. 129 1 ust. 4 albowiem przedmiotowe oznaczenie jest podobne do nazwy wina z chronioną nazwą pochodzenia "Montsant". Montsant jest winem z Hiszpanii zarejestrowanym 14 kwietnia 2004 r, zgodnie z art. 107 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007. Wyjaśnił jednocześnie, że zgodnie z art. 129 1 ust. 1 pkt 7 nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które jest sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami. Organ wskazał, iż krąg odbiorców tych towarów jest nieograniczony i obejmuje znaczną część dorosłych konsumentów, a także potencjalnie w pewnym zakresie może obejmować klientów profesjonalnych. Znajdują się w nim przedstawiciele obu płci, zarówno osoby dobrze wykształcone, jak i osoby o wykształceniu podstawowym, osoby młode i w wieku starszym, pracownicy umysłowi i fizyczni. W konsekwencji odbiorcą tych towarów może być każdy. Poziom uważności osób w tym szerokim kręgu będzie wysoce zróżnicowany. Nabywcą wskazanych produktów może być profesjonalista, ale przede wszystkim przeciętny odbiorca, czyli osoba realizująca zakupy związane z zaspokojeniem swoich indywidualnych potrzeb. Wśród grupy odbiorców wskazanych towarów znajdują się zatem odbiorcy mniej uważni, podchodzący do zakupów z obniżonym poziomem uwagi, bazujący na niewyraźnym obrazie oznaczeń w pamięci i rzadko mający możliwość bezpośredniego porównania podobnych oznaczeń. Urząd, nie zgadzając się z argumentacją zgłaszającego, stwierdził, iż słowa "mont" oraz "monte" są słowami bardzo podobnymi, a poza tym bardzo popularnymi, mimo iż żadne z nich nie ma żródłosłowu w języku polskim. Zauważył, że odbiorcy będą kojarzyli oba te słowa, oznaczające górę odpowiednio w języku francuskim oraz włoskim. Podobnie w przypadku drugiego członu, mianowicie słowa "sant i "santi", gdzie to drugie oznacza świętych w liczbie mnogiej. Nazwa MONTSANT stanowi nazwę regionu w K., słowo to w języku katalońskim oznacza świętą górę. W ocenie organu przedmiotowe wyrażenie należy uznać za jego romańską wariację na temat tego wyrażenia. Przedmiotowy znak towarowy MONTE SANTI, co potwierdził sam zgłaszjący, w określonych językach (włoskim i hiszpańskim) posiada określone znaczenie. Określenie "MS" należy uznać za skrót słów "monte santi", zaś pozostałe elementy WILD STRAWBERRY FLAVOUR DELICATE SUBTLE SWEETNESS są elementami opisowymi wskazującymi na smak i charakter napoju - delikatnie, subtelnie słodki truskawkowy smak. Nie mają zatem charakteru odróżniającego. Odnośnie warstwy graficznej znaku przedmiotowego, Urząd zauważył, że każdy napój alkoholowy ma swoją etykietę. Pełnomocnik przedstawił przykłady graficzne etykiet wina Montsant, jednakże nie zmienia to faktu, że etykieta ta może się zmienić. Organ zwrócił uwagę, iż w istocie chroniona nazwa pochodzenia jest chroniona jako wyrażenie słowne, niezależnie od tego w jakiej formie graficznej by się ono pojawiało. Ponadto, z uwagi na porównywanie oznaczenia słownego ze słowno-graficznym trudno konfrontować je w tej konkretnej płaszczyźnie. Wyjaśnił, że zgodnie z utrwalonym w doktrynie poglądem przy ocenie podobieństwa znaków słowno-graficznych zasadnicze znaczenie mają z reguły elementy słowne, Podobną linię prezentuje także orzecznictwo wspólnotowe. Podkreślił, że to elementy słowne znaku towarowego nadają się znacznie lepiej niż jego grafika do oddziaływania na potencjalnego klienta zwłaszcza w dominującej obecnie formie reklamy i promocji, jaką jest radio i telewizja, gdyż potencjalny nabywca o wiele łatwiej zapamiętuje dane wyrażenie niż kompozycję graficzną. Stwierdził także, że konsument, co do zasady zwraca większą uwagę na początek znaku towarowego niż na jego zakończenie. Początek oznaczenia odgrywa istotną rolę w wywieranym przez znak towarowy całościowym wrażeniu. Odbiorca kieruje zwykle swą uwagę ku początkowej części słów znaku towarowego. Organ, odnosząc się do argumentu, że nie jest możliwe aby konsument przyjął, iż słodkie wino o smaku owocowym, oznaczone etykietą na której znajduje się nazwa MONTE SANTI, jest winem gronowym pochodzącym z regionu MONTSANT w Hiszpanii, jednym z produkowanych w tym regionie rodzajów wina: Garnacha, Carinena, Cabernet Sauvignon, Merlot, Syrah, Garnacha Blanca, Macabeo i Pedro Ximenez, stwierdził, że kupujący w większości przypadków nie identyfikuje producenta towaru przez poszukiwanie jego danych na opakowaniu danego towaru, lecz sięga po towar ze względu na umieszczony na nim taki a nie inny znak towarowy. Urząd wskazał, że identyczność zachodzi w stosunku do wina oraz wina gronowego, natomiast podobieństwo występuje w stosunku do towarów: napoje alkoholowe, w tym wina, wina gronowe, wina owocowe, wyroby winiarskie, koktajle, aperitify, napoje alkoholowe musujące, napoje alkoholowe smakowe i aromatyzowane, bowiem wino może być baza zarówno do koktajlu, jak i występować jako aperitif, ponadto, wina występują także w postaci musującej, smakowej oraz aromatyzowanej. Pozostałe towary, mianowicie: nalewki, likiery, wódki, brandy, wyroby spirytusowe, należy uznać, w zaistniałej sytuacji, za towary podobne, bowiem oparte na tym samym składniku, mianowicie alkoholu. W ocenie Urzędu (mając na względzie podobieństwo towarów) przedmiotowy znak towarowy jest podobny do wskazanej zarejestrowanej nazwy pochodzenia. W sprawie zachodzi również sprzeczność z porządkiem publicznym, ze względu na sprzeczność z przywołanymi przepisami. Zaznaczył nadto, że nie jest związany decyzjami innych urzędów, a każdy znak towarowy, ze względu na swój indywidualny charakter musi być oceniany samodzielnie. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J..A. sp. K wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego tj, - art. 20, art. 22 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483), przez niewłaściwe niezastosowanie, - art. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców z dnia 6 marca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 646), przez niewłaściwe niezastosowanie, - art. 129 zn. 1 ust. 4 pwp, przez niewłaściwe zastosowanie, - art. 129 zn. 1 ust. 1 pkt 7 pwp, przez niewłaściwe zastosowanie, - 102 ust. a w zw. z art. 103 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007, przez jego niewłaściwe zastosowanie, oraz naruszenia przepisów postępowania tj. - art. 7, art. 8 § 2, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na: a) braku wyczerpującego zbadania stanu faktycznego sprawy, mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, b) pominięciu szeregu istotnych okoliczności oraz argumentów podnoszonych przez skarżącą, mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w tym zwłaszcza na pominięciu faktu, iż: - zgłoszony znak towarowym jest znakiem słowno-graficznym i nie przeprowadzeniu w związku z tym analizy porównywanych nazwy pochodzenia i znaku towarowego z uwzględnieniem grafiki znaku, - w zgłoszonym znaku towarowym oznaczenie słowne, uznane przez Urząd Patentowy RP za dominujące, jest oznaczeniem składającym się z dwóch słów MONTE i SANTI w przeciwieństwie do chronionej nazwy pochodzenia, która składa się z jednego słowa MONTSANT, - ocena podobieństwa przeciwstawionych: znaku i chronionej nazwy pochodzenia dokonywana jest na terytorium RP, gdzie językiem urzędowym jest język polski, zaś przeciętni odbiorcy napojów alkoholowych nie znają języka włoskiego, francuskiego i katalońskiego, c) błędnym przyjęciu wbrew obowiązującemu orzecznictwu w sprawach identycznych i podobnych, że: - towary w postaci wina oraz w postaci wina owocowego, koktajli, aperitifów, napojów alkoholowych musujących, nalewek, likierów, wódek, brandy, wyrobów spirytusowych, napojów alkoholowych smakowych i aromatyzowanych są do siebie podobne, - porównywane nazwa pochodzenia i zgłoszony znak towarowy są do siebie podobne, d) błędzie w ustaleniach faktycznych, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na przyjęciu, że zgłoszony znak towary jest podobny do chronionej nazwy pochodzenia MONTSANT, zgłoszony został dla identycznych i porównywalnych towarów i w związku z tym może wprowadzić konsumentów w błąd co do prawdziwego pochodzenia produktu, sugerując, iż produkt oznaczony tym znakiem pochodzi z regionu MONTSANT w Hiszpanii lub doszło do niedozwolonego przywołania chronionej nazwy pochodzenia, mogącego skutkować korzystaniem przez zgłaszającego z renomy chronionej nazwy pochodzenia, e) art. 8, art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 kpa polegające na braku prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, podważających zaufanie do działalności organu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i szczegółowo uzasadniła wskazane zarzuty. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie argumentując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie dokonane przez Urząd Patentowy jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa, a argumenty zawarte w skardze zasadności tego rozstrzygnięcia nie podważają. Należy przypomnieć podstawową funkcję znaku towarowego, która wynika już z samej jego definicji. Znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa (art.120 ust.1 ustawy). Odróżniający charakter znaku towarowego oznacza, że znak towarowy pozwala na określenie towaru, dla którego wniesiono o rejestrację, jako pochodzącego z określonego przedsiębiorstwa i tym samym na odróżnienie tego towaru od towarów pochodzących z innych przedsiębiorstw (zob. wyroki ETS: z 29.4.2004 r., sprawy połączone C 473/01 P i C 474/01 P, Procter & Gamble v. OHIM, Zb.Orz. 2004, s. I–5173; z 21.10.2004 r., C 64/02 P, OHIM v. Erpo Möbelwerk, Zb.Orz. 2004, s. I–10031, pkt 42; wyr. WSA z 14.11.2006 r., VI SA/Wa 1705/06, Legalis). Jak stanowi art.129 1 ust. 4 ustawy Prawo własności przemysłowej nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli znak ten jest identyczny lub podobny do zarejestrowanego oznaczenia geograficznego, nazwy pochodzenia, określenia tradycyjnego dla wina lub oznaczenia geograficznego napoju spirytusowego, których ochrona jest przewidziana na podstawie przepisów prawa i w zakresie w nich przewidzianym. Zgodnie zaś z art. 1291 ust. 1 pkt 7 nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które jest sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność znaku z porządkiem publicznym to sprzeczność z ustawami, aktami pod ustawowymi, jak również ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi oraz aktami prawa europejskiego obowiązujące w dniu zgłoszenia znaku do rejestracji. Oznaczenie geograficzne może zostać zarejestrowane jako znak towarowy tylko w sytuacji, w której dane miejsce nie jest znane z produkcji określonych wyrobów ani też nie można zasadnie założyć, że nie będzie w przyszłości kojarzone z towarami tego samego rodzaju. Jak wskazał Europejski Trybunał Sprawiedliwości w sprawie Chiemsee (wyrok z dnia 4 maja 1999 r. w połączonych sprawach C-108/97 i C-109/97), nazwa geograficzna może zostać zarejestrowana jako znak towarowy, jeżeli w wyniku jej używania zaczęła identyfikować produkt, w związku z którym wnosi się o rejestrację jako pochodzący z konkretnego przedsiębiorstwa i spowodowała tym samym odróżnienie tego produktu od produktów pochodzących z innych przedsiębiorstw. Przy ocenie wtórnej zdolności odróżniającej, zgodnie ze wskazówkami zawartymi w ww. orzeczeniu ETS w sprawie Chiemsee należy brać pod uwagę udział w rynku należący do znaku, intensywność, długotrwałość oraz zasięg geograficzny używania danego oznaczenia, środki zainwestowane w promocję oznaczenia, proporcję relewantnych odbiorców, którzy z uwagi na znak towarowy identyfikują dane towary jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa, oświadczenia z izb handlowych i przemysłowych lub innych handlowych lub profesjonalnych stowarzyszeń. Jeżeli w oparciu o powyższe przesłanki okaże się, że relewantny krąg odbiorców, albo co najmniej znaczący ich udział, identyfikuje towary oznaczone danym znakiem jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa, wówczas takie oznaczenie może zostać zarejestrowane z uwagi na nabycie wtórnej zdolności odróżniającej. Ustalenia w tym zakresie muszą jednak opierać się na konkretnych i wiarygodnych danych, uwzględniających przeciętnego konsumenta danej kategorii towarów, który jest dobrze poinformowany, należycie uważny i ostrożny. Jak wskazał ETS w powoływanym już wyroku z dnia 4 maja 1999 r. w sprawie C-108-109/97/ sprawa Chiemsee, do odmowy rejestracji określonego oznaczenie geograficznego jako znaku towarowego wystarczy, "że można w przyszłości racjonalnie oczekiwać" użycia tego oznaczenia geograficznego przez innych przedsiębiorców. W rozpoznawanej sprawie organ odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny MS MONTE SANTI WILD STRAWBERRY FLAVOUR DELICATE SUBTLE SWEETNESS wywodząc, że zgłoszony do ochrony znak jest podobny do nazwy wina Montsant, które jest winem z Hiszpanii zarejestrowanym 14 kwietnia 2004 r, zgodnie z art. 107 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007. Monsant jest nazwą własną regionu w Katalonii, który to region słynie z produkcji wina gronowego. Sporny znak został zgłoszony do oznaczania towarów z klasy 33 "napoje alkoholowe, w tym wina, wina gronowe, wina owocowe, wyroby winiarskie, koktajle, aperitify, napoje alkoholowe musujące, nalewki, likiery, wódki, brandy, wyroby spirytusowe, napoje alkoholowe smakowe i aromatyzowane". W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przystępując do porównania znaków towarowych należy najpierw ocenić podobieństwo lub identyczność towarów do oznaczania których służą znaki. Przy ocenie jednorodzajowości towarów/usług stosuje się różnorakie kryteria, takie jak przeznaczenie towarów (usług), zasadę działania, krąg odbiorców, do których są skierowane towary (usługi), sposób działania, sposób sprzedaży (dystrybucji) towarów (usług), czas użytkowania, pomocniczo wygląd towarów. Sąd podziela stanowisko organu, że identyczność towarów zachodzi w stosunku do wina oraz wina gronowego, natomiast podobieństwo występuje w stosunku do takich towarów jak napoje alkoholowe, wina owocowe, wyroby winiarskie, koktajle, aperitify, napoje alkoholowe musujące, napoje alkoholowe smakowe i aromatyzowane. Jak bowiem trafnie stwierdził organ, wino może być bazą zarówno do koktajlu, jak i występować jako aperitif, ponadto wina występują także w postaci musującej, smakowej oraz aromatyzowanej. Pozostałe towary, mianowicie: nalewki, likiery, wódki, brandy, wyroby spirytusowe, należy uznać za towary podobne, bowiem oparte na tym samym składniku, mianowicie alkoholu. Prawidłowo również organ ustalił krąg odbiorców wywodząc, że jest on nieograniczony i obejmuje znaczną część dorosłych konsumentów, a wśród grupy odbiorców wskazanych towarów znajdują się również odbiorcy mniej uważni, podchodzący do zakupów z obniżonym poziomem uwagi, bazujący na niewyraźnym obrazie oznaczeń w pamięci i rzadko mający możliwość bezpośredniego porównania podobnych oznaczeń. W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji, wbrew twierdzeniom skarżącej, Urząd Patentowy dokonał wszechstronnej analizy podobieństwa oznaczeń, zasadnie wywodząc, że dominującą w spornym znaku jest warstwa słowna Monte Santi i jest ona podobna do nazwy wina z chronioną nazwą pochodzenia Montesant natomiast pozostałe elementy WILD STRAWBERRY FLAVOUR DELICATE SUBTLE SWEETNESS są elementami opisowymi wskazującymi na smak i charakter napoju - delikatnie, subtelnie słodki truskawkowy smak. Organ odniósł się także do warstwy graficznej znaku słusznie zauważając, że każdy napój alkoholowy ma swoją etykietę, która może się zmienić. Zaś chroniona nazwa pochodzenia jest chroniona jako wyrażenie słowne, niezależnie od tego w jakiej formie graficznej by się ono pojawiało. Sąd w składzie orzekającym uznaje rozważania organu w tym zakresie za własne a tym samym nie zachodzi konieczność ich ponownego przytaczania. Odnosząc się do faktu uznania rejestracji międzynarodowej znaku słownego MONTESANTO nr [...], należy, jak to trafnie wskazał Urząd, mieć na uwadze okoliczności tamtej sprawy, bowiem znak wyznaczony został na Unię Europejską, a nie na Polskę, a jego rejestracja nastąpiła w 2003 r., a więc przed przystąpieniem przez Polskę do Unii. Urząd wyjaśnił także, że wbrew twierdzeniom skarżącego sprawy nie są identyczne a każdą sprawę należy traktować oddzielnie. Reasumując, Sąd uznał, że Urząd Patentowy RP w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy oraz dokonał jego oceny dochodząc do prawidłowej konkluzji zawartej w zaskarżonej decyzji. Nie doszło przy tym do naruszenia procedury administracyjnej, ani przepisów p.w.p. w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, decyzja nie naruszyła również prawa skarżącej w dostępie do ochrony prawnej znaku towarowego, rejestracja wybranego znaku nie może naruszać ustawowych warunków wymaganych od oznaczeń, na które pragnie się uzyskać wyłączność ich stosowania w obrocie. Należy mieć na uwadze, iż każde zgłoszenie znaku towarowego poddawane jest indywidualnej ocenie, w jego konkretnych uwarunkowaniach i odniesieniach. Urząd Patentowy stosuje takie same kryteria prawne wobec podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Nie jest rolą organu w postępowaniu w sprawie zgłoszenia konkretnego znaku towarowego oceniać prawidłowość decyzji podjętych w innych postępowaniach, w których skarżąca nie była stroną. W ustawie - Prawo własności przemysłowej przewidziane są określone procedury, według których można kwestionować prawidłowość wydanych przez Urząd Patentowy decyzji. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. ----------------------- 2