VI SA/Wa 20/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Tomasz Sałek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kat. B oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ") decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej "k.p.a.", oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570), w zw. z art. 5 ust. 3, 3b i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 808 z późn.zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. P. (dalej "skarżący") od decyzji Starosty P. (dalej "organ I instancji") z dnia [...] października 2020 r., nr [...]., w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kat. B, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 28 września 2020 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Wójta Gminy R. o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy. We wniosku podano, że skarżący został uznany za dłużnika alimentacyjnego ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...]. Organ I instancji orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B. W wyniku wniesionego odwołania, organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w dniu 18 czerwca 2020 r. wezwano skarżącego do osobistego stawienia się w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w R. celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania oświadczenia majątkowego. Pomimo prawidłowego doręczenia korespondencji skarżący nie stawił się w wyznaczonym terminie. W dniu 26 czerwca 2020 r. wezwano ponownie skarżącego, ale pomimo prawidłowego doręczenia korespondencji nie stawił się celem dopełnienia obowiązków. W związku z powyższym w dniu 7 lipca 2020 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Ponadto z zaświadczenia od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy tj. od 14 lutego 2020 r. do 10 lipca 2020 r. skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Zainteresowany nie wniósł żadnych uwag do toczącego się postępowania i nie przedstawił dowodów wpłat za okres 6 ostatnich miesięcy. W związku z tym, została wydana decyzja o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego. W ocenie organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu. SKO zwróciło uwagę, że decyzja administracyjna w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy nie ma charakteru uznaniowego i wobec spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 5 ust. 3 i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, należało orzec o zatrzymaniu prawa jazdy. Na decyzję organu odwoławczego skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podniósł on, że nie uchyla się od płacenia alimentów. Co prawda płacił różne sumy, ale to dlatego, że nie miał pieniędzy, a nie dlatego, że nie chciał. Skarżący wskazał, że przez pewien czas był bezrobotny bez prawa do zasiłku. W związku z pandemią COVID-19 nie mógł znaleźć pracy. Obecnie pracuje na ¼ etatu i od miesiąca lipca 2020 r. płaci alimenty w wysokości 500 zł. Odnośnie do niestawiennictwa w ośrodku pomocy społecznej, skarżący wyjaśnił, że nie ma żadnego majątku, więc się nie stawił. Poza tym, Policja zna jego sytuację finansową i rodzinną, ponieważ przed wezwaniem do ośrodka pomocy społecznej, został wezwany na posterunek Policji. Skarżący wniósł o zmianę decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, podnosząc, że decyzja ta jest dla niego krzywdząca, ponieważ będzie całkowicie pozbawiony jakiegokolwiek dochodu, tym bardziej, że ma on tylko wykształcenie zawodowe i prawo jazdy jest mu potrzebne w obecnej pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U z 2019 r. poz. 2325; dalej "p.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie, przedmiotem kontroli Sądu jest ocena legalności decyzji wydanej na podstawie art. 5 ust. 3, 3b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stosownie do art. 5 ust. 3 ww. ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika: 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny oraz 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. Na podstawie ww. wniosku, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 3b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Jak wynika zatem z treści przywołanych przepisów, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wówczas, gdy spełnione zostaną dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych a drugą - wystąpienie przez organ właściwy dłużnika z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest zatem decyzją o charakterze związanym (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., I OSK 2773/17, LEX nr 2496734). Organ, wydając rozstrzygnięcie na podstawie tego przepisu, nie ma luzu decyzyjnego i w sytuacji wystąpienia wskazanych w nim przesłanek obowiązany jest wydać decyzję odpowiadającą treści regulacji zawartej w art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ w tym postępowaniu nie bada okoliczności uznania osoby za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jest on bowiem związany ostateczną decyzją o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2016 r., I OSK 287/15, LEX nr 2177203). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie organu należało uznać za prawidłowe – zostały spełnione przesłanki z art. 5 ust. 3b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a więc organ zobowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie można było zarzucić organom żadnych nieprawidłowości. Organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego. W tym zakresie Sąd nie dopatrzył się podstaw do uchylenia ani zaskarżonej decyzji, ani poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Organy dokonały trafnych ustaleń co do stanu faktycznego, które to ustalenia stały się później podstawą rozstrzygnięcia. Natomiast w odniesieniu do zarzutów skarżącego, dotyczących negatywnych konsekwencji związanych z zatrzymaniem prawa jazdy w postaci utraty źródła dochodu, należało uznać je za niezasadne. Jak wskazano wcześniej, treść art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia miejsca na wątpliwości, co do jego interpretacji. W razie zaistnienia przesłanek z art. 5 ust. 3b ww. ustawy (ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz skierowanie wniosku o zatrzymanie prawa jazdy do starosty) organ ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Ustawodawca w przepisach ustawy nie przewidział żadnych wyjątków od zasady, zgodnie z którą w sytuacji, gdy decyzja uznająca za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych staje się ostateczna, właściwy organ wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Podkreślenia wymaga, że art. 5 ust. 3b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w sposób niebudzący wątpliwości stanowi bowiem, że jedyną przesłanką polegająca na badaniu w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy na podstawie tego przepisu - jest wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu danej osoby za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie może natomiast ponownie weryfikować sytuacji materialnej i osobistej dłużnika, skoro tego rodzaju okoliczności powinny być uprzednio ustalone w odrębnym postępowaniu, dotyczącym uznaniu za dłużnika alimentacyjnego. W świetle powyższego, Sąd nie był uprawniony do badania podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących braku podstaw do uznania go za dłużnika alimentacyjnego, gdyż wykraczałoby to - jak wskazano wyżej - poza granice rozpoznawanej sprawy, które na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. wyznacza zaskarżona w niniejszym postępowaniu decyzja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Argumentacja dotycząca sytuacji osobistej skarżącego mogła być podniesiona w odwołaniu od decyzji o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd administracyjny ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Niniejszy wyrok został wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz związanych z nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z późn. zm.), dodanego na podstawie art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 875) zmieniającej wyżej wymieniona ustawę z dniem 16 maja 2020 r.