VI SA/Wa 2013/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska prezesa zarządu banku oddala skargę Komisja Nadzoru Finansowego (dalej KNF) decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...], na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej "Kpa."), art. 138 ust. 5 w związku z art. 138 ust. 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1988 ze zm.; dalej Prawo bankowe) oraz art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 196 ze zm., po rozpatrzeniu wniosku C. S. (dalej skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją KNF z [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie odwołania skarżącej ze stanowiska Prezesa Zarządu Banku Spółdzielczego w O. (dalej Bank), utrzymała w mocy decyzję wydaną w I instancji. Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie sprawy. W dniu [...] kwietnia 2017 r., na podstawie art. 61 § 1 i § 4 Kpa. w związku z art. 11 ust. 5 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, KNF z urzędu wszczęła postępowanie administracyjne w przedmiocie zastosowania środka przewidzianego w art. 138 ust. 5 w związku z art. 138 ust. 4a Prawa bankowego, w stosunku do C. S. – Prezesa Zarządu Banku. Postępowanie zostało wszczęte w związku z przedstawieniem skarżącej przez Prokuraturę Okręgową w O. zarzutów popełnienia czynu z art. 239 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1137 ze zm.; dalej "k.k.") i z art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 270 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k.. Jak wynika z akt sprawy, treść postanowienia o przedstawieniu zarzutów z dnia [...] stycznia 2017 r. (sygn. akt [...]) została ogłoszona skarżącej w dniu 19 stycznia 2017 r. W postanowieniu tym Prokuratura zarzuciła, że: "W dniu [...] kwietnia 2015 roku w O. utrudniała postępowanie karne Prokuratora Okręgowego w O. sygn. akt [...] prowadzone w sprawie między innymi fałszowania dokumentacji w Banku Spółdzielczym w O. oraz kradzieży środków pieniężnych pochodzących z kredytów w ten sposób, że będąc zobowiązana do przesłania do Prokuratury Okręgowej w O. dokumentów wskazanych w treści postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] kwietnia 2015 roku sygn. akt [...] o zwolnieniu z tajemnicy bankowej, nakłaniała D. Z. do podrobienia dokumentu poprzez złożenie podpisu w pozycji "kwotę powyższą otrzymałem" na dowodzie wypłaty pieniędzy w kwocie 40.000 złotych z dnia [...] grudnia 2014 roku, pomimo że D. Z. nie dokonał wypłaty wskazanej w tym dokumencie kwoty, pochodzącej z udzielonego mu przez bank kredytu tj. o czyn z art. 239 § 1 k.k. i z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.". W piśmie z 11 kwietnia 2017 r., stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, skarżąca stwierdziła między innymi, że zostało ono wszczęte bezpodstawnie. KNF pismem z 25 kwietnia 2017 r. wyjaśniła, że sformułowane przez skarżącą wyjaśnienia i argumenty nie znajdują uzasadnienia w stanie prawnym i faktycznym badanej sprawy. KNF odwołując skarżącą decyzją z [...] kwietnia 2017 r. ze stanowiska Prezesa Zarządu Banku, wskazała, że skarżąca nie poinformowała KNF, w terminie 30 dni od ogłoszenia ww. postanowienia, o przedstawieniu zarzutów popełnienia czynu z art. 239 § 1 i z art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 270 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k. Jak podała KNF, przy spełnieniu formalnej przesłanki jaką jest niepoinformowanie Komisji o postawieniu zarzutów w przypisanym ustawowo terminie, wzięła pod uwagę również to, że w działalności banków jako instytucji zaufania publicznego, jednym z istotnych rodzajów ryzyka jest ryzyko reputacji. Na jego wzrost w sposób istotny wpływać może postawienie zarzutów w postępowaniu karnym osobom wchodzącym w skład zarządu banku. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wskazała, że w toku dotychczasowych działań i procesu podejmowania decyzji przez KNF, nie miała możliwości przedstawienia wyjaśnień oraz zaprezentowania swojego stanowiska w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącej, wyjaśnienie zaistniałej sytuacji ma kluczowe znaczenie nie tylko dla jej osoby, ale również jest istotne z punktu widzenia interesu społecznego i pozycji Banku. Wskazała, że od wielu lat pełniła funkcję Prezesa Banku, w tym czasie wielokrotnie przeprowadzane kontrole i inspekcje potwierdzały prawidłowość, staranność, gospodarność i zgodność z wymogami prawa w zakresie funkcjonowania jednostki. Skarżąca podniosła, że ma nieposzlakowaną opinię i cieszy się zaufaniem zarówno klientów Banku, jak i pracowników oraz Rady Nadzorczej. Bank ma stabilną sytuację finansową, a wskaźniki spełniają zalecane normy ostrożnościowe. W ocenie skarżącej, jest to efektem sprawnego i skutecznego zarządzania, które dotychczas wraz z całym Zarządem prowadziła i takie też jest postrzeganie Banku na lokalnym rynku, na którym Bank działa, a wypracowana opinia to efekt wielu lat ciężkiej pracy i aktywności. Jak stwierdziła skarżąca, nagła i niespodziewana decyzja KNF może w sposób bezpośredni zagrozić postrzeganiu Banku, a tym samym przyczynić się do niepewności i utraty zaufania jego klientów. Wyraziła przekonanie, że decyzja KNF nie miała na celu osłabienia ani zachwiania pozycji Banku, którym kierowała w ostatnich latach. Dodała, że zależy jej na możliwości złożenia wyjaśnień i przedstawienia argumentów. Wobec powyżej przedstawionego stanowiska wniosła o uchylenie decyzji KNF. W piśmie z 14 czerwca 2017 r. skarżąca wskazała między innymi, że będąc w dniu [...] stycznia 2017 r. w Prokuraturze Okręgowej w O. wniosła o przesłanie jej na piśmie postanowienia wraz z uzasadnieniem i oświadczyła, że po zapoznaniu się z nim, udzieli wszelkich wyjaśnień. Skarżąca podała, że prokurator nie dała jej postanowienia z [...] stycznia 2017 r., które w dniu [...] stycznia 2017 r. już posiadała, a jedynie oświadczyła, że prowadzone jest postępowanie przygotowawcze. Na tę okoliczność, jak stwierdziła skarżąca, podpisała dokument, którego ksera nie otrzymała. KNF w uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu decyzji podała, że skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w żaden sposób nie odniosła się do przesłanek, o których mowa w art. 138 ust. 4a oraz w art. 138 ust. 5 Prawa bankowego oraz poczynionych ustaleń faktycznych co do braku poinformowania KNF w okresie 30 dni od ogłoszenia jej zarzutów o fakcie i treści ich postawienia w postępowaniu karnym. Jak wskazała KNF, przedstawione przez skarżącą w toku prowadzonego postępowania stanowisko prowadzi do konkluzji, że jedynie otrzymanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów w postępowaniu karnym kreuje wymóg realizacji przez członka zarządu obowiązku, o którym mowa w art. 138 ust. 4a Prawa bankowego. KNF podała, że w ocenie skarżącej, nie miała ona obowiązku przesyłania dodatkowego powiadomienia do KNF, skoro prokurator poinformował ją, że o postanowieniu o przedstawieniu zarzutów zawiadomił Radę Nadzorczą Banku oraz Komisję Nadzoru Finansowego. KNF stwierdziła, że norma określona treścią art. 138 ust. 4a Prawa bankowego odnosi się do "postawienia zarzutów w postępowaniu karnym", którego wykładnia powinna być zgodna z przepisem art. 313 § 1 k.p.k. Tym samym przez postawienie zarzutów w postępowaniu karnym należy co do zasady rozumieć – bezpośrednio w stosunku do osoby, której zarzuty mają być postawione – jako niezwłoczne ogłoszenie zarzutów podejrzanemu. W konsekwencji KNF uznała, że datą przedstawienia zarzutów nie jest data przekazania, jak podnosi skarżąca, przez organ ścigania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, ale data ogłoszenia zarzutów. Jak przypomniała KNF, skarżąca złożyła podpis pod oświadczeniem "Treść postanowienia ogłoszono mi w dniu 19.01.2017 r. (...)". W tym stanie sprawy, powinna była poinformować KNF o postawieniu jej zarzutów w postępowaniu karnym w terminie 30 dni, liczonym od dnia 19 stycznia 2017 r. Wobec powyższego KNF nie podzieliła stanowiska skarżącej, zgodnie z którym o otrzymaniu zarzutu dowiedziała się ona z aktu oskarżenia przesłanego przez Sąd Rejonowy Wydział Karny w O. dopiero w dniu [...] marca 2017 r. Nadto KNF podkreśliła, że w toku prowadzonego postępowania zrealizowała wymogi określone treścią przepisów art. 10 § 1 Kpa. i art. 73 § 1 Kpa.. W skardze na decyzję KNF z [...] czerwca 2017 r. skarżąca wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła, że decyzja ta została wydana bez dokładnej analizy stanu faktycznego sprawy, poprzez wykorzystanie przepisu Prawa bankowego sankcjonującego fakt braku zawiadomienia KNF o postawieniu przeciwko Prezesowi Banku zarzutów w postępowaniu karnym. Skarżąca uznała, że faktycznie postanowienie o postawieniu zarzutów nie zostało jej doręczone, natomiast w siedzibie Prokuratury Okręgowej w O. w dniu 19 stycznia 2017 r. została poinformowana, "że zostałam pomówiona przez nieznaną mnie osobę o możliwości popełnienia przestępstwa poprzez namawianie tej osoby do podpisania dokumentu odbioru gotówki w Banku, która faktycznie nie została wypłacona". Jak wskazała skarżąca, nie czuła osobistego obowiązku poinformowania o powyższym KNF, gdyż prowadząca prokurator poinformowała, że o tym "posądzeniu" powiadomiła już Radę Nadzorczą Banku oraz KNF. Skarżąca podała, że będąc w siedzibie KNF w dniu [...] kwietnia 2017 r. widziała w aktach KNF postanowienie z "[...] stycznia 2017 r.", które nie zostało jej doręczone, a mogło być przekazane w dniu 19 stycznia 2017 r. podczas jej osobistego pobytu w Prokuraturze. Wobec powyższego stwierdziła, że padła ofiarą "specyficznej intrygi uknutej przez Prokuraturę a wykorzystanej przez KNF do podjęcia decyzji o odwołaniu ze stanowiska". W ocenie skarżącej, wydana decyzja jest dla niej "niewyobrażalnym ciosem osobistym i zawodowym zadanym na końcowym etapie mojej pracy oraz poświęcenia dla dobra" Banku. Uznała, że KNF podejmując decyzję nie powinna działać na zasadzie automatu, lecz uznać brak jej winy w postaci niezłożenia osobiście pisemnego powiadomienia w zaistniałej sytuacji faktycznej. W odpowiedzi na skargę KNF wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania, nie zaś pod względem słusznościowym. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, należy uznać, że skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 138 ust 4a ustawy Prawo bankowe członek zarządu jest obowiązany poinformować KNF o postawieniu mu zarzutów w postępowaniu karnym, z wyłączeniem zarzutów dotyczących przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego lub w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe, w terminie 30 dni od dnia postawienia zarzutów. Stosownie zaś do art. 138 ust. 5 ustawy Prawo bankowe w przypadku niedopełnienia przez członka zarządu obowiązku, o którym mowa w ust. 4a art. 138 tej ustawy, Komisja Nadzoru Finansowego odwołuje członka zarządu banku. W ocenie Sądu, decyzja wydana w trybie art. 138 ust. 5 w zw. art. 138 ust. 4a ustawy Prawo bankowe ma charakter decyzji związanej, zatem jej treść wynika wprost z regulacji ustawowych i "żadne inne, aniżeli określone w ustawie czynniki, nie mogą decydować o jej wydaniu". Jak wynika z art. 138 ust. 5 ustawy Prawo bankowe przesłanką podjęcia przez KNF decyzji o odwołaniu członka zarządu banku jest stwierdzenie w toku wszczętego postępowania administracyjnego niedopełnienie przez tego członka zarządu obowiązku poinformowania KNF o przedstawieniu zarzutów w postępowaniu karnym. Zgodnie z tym przepisem obowiązek powyższy spoczywa na członku zarządu banku i nie ma tu znaczenia fakt uzyskania przez KNF wcześniej informacji o przedstawieniu zarzutów w postępowaniu karnym członkowi zarządu z innych źródeł tak jak w niniejszym przypadku z prokuratury, gdyż zgodnie z regulacją zawartą w Prawie bankowym obowiązek ten spoczywa na członku zarządu banku, w niniejszej sprawie na prezesie zarządu banku. W ocenie Sądu, obowiązek, o którym mowa art. 138 ust 4a ustawy Prawo bankowe, jest obowiązkiem o charakterze osobistym. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszego postępowania, postanowienie o przedstawieniu zarzutów skarżącej zostało sporządzone przez Prokuraturę Okręgową w O. (sygn. akt [...]) w dniu [...] stycznia 2017 r. Postanowienie powyższe zostało ogłoszone skarżącej w dniu 19 stycznia 2017 r., co Pani C. S. potwierdziła własnoręcznym podpisem. Jednocześnie skarżąca zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia postanowienia na piśmie. Z treści art. 138 ust. 4a ustawy Prawo bankowe wynika, że obowiązek informacyjny członek zarządu powinien zrealizować w terminie 30 dni liczonym od daty postawienia zarzutów w postępowaniu karnym (z wyłączeniem zarzutów dotyczących przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego, lub w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe). Z treści przywołanego powyżej postanowienia wynika, że skarżącej przedstawiono zarzuty popełnienia czynu z art. 239 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1137 ze zm., dalej jako "k.k.") i z art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 270 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k. polegające na tym, że "W dniu [...] kwietnia 2015 roku w O. utrudniała postępowanie karne Prokuratora Okręgowego w O. sygn. akt [...] prowadzone w sprawie między innymi fałszowania dokumentacji w Banku Spółdzielczym w O. oraz kradzieży środków pieniężnych pochodzących z kredytów w ten sposób, że będąc zobowiązana do przesłania do Prokuratury Okręgowej w O. dokumentów wskazanych w treści postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] kwietnia 2015 roku sygn. akt [...] o zwolnieniu z tajemnicy bankowej, nakłaniała D. Z. do podrobienia dokumentu poprzez złożenie podpisu w pozycji "kwotę powyższą otrzymałem" na dowodzie wypłaty pieniędzy w kwocie 40.000 złotych z dnia 30 grudnia 2014 roku, pomimo że D. Z. nie dokonał wypłaty wskazanej w tym dokumencie kwoty, pochodzącej z udzielonego mu przez bank kredytu.". Powyższe przestępstwa nie są przestępstwami ściganymi z oskarżenia prywatnego ani przestępstwami skarbowymi. W ocenie Sądu oznacza to, że najpóźniej do końca dnia 20 lutego 2017 r. skarżąca winna wykonać obowiązek informacyjny wobec KNF, gdyż upływ 30-dniowego terminu przypadał na sobotę 18 lutego 2017 r. (zgodnie z art. 57 ust. 1 i ust. 4 Kpa.). Za wykonanie obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 138 ust. 4a ustawy Prawo bankowe, nie można w ocenie Sądu uznać pisma skarżącej z dnia 11 kwietnia 2017 r., w którym to piśmie skarżąca podkreśla, że o postawieniu zarzutów dowiedziała się z aktu oskarżenia przesłanego przez Sąd Rejonowy Wydz. Karny w O. w dniu [...] marca 2017 r., o czym informuje KNF w dniu 12 kwietnia 2017 r. – data nadania pisma. Powyższe stoi w oczywistej sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie pozostałym wiarygodnym materiałem dowodowym, z którego wynika, że zarzuty zostały postawione skarżącej w dniu 19 stycznia 2017 r. Podkreślenia wymaga również fakt, że zgodnie z art. 313 § 1 k.p.k. przedstawienie zarzutów następuje po sporządzeniu postanowienia w sprawie przedstawienia zarzutów, które jest ogłaszane podejrzanemu – Strona skarżąca poświadczyła dokonanie jego ogłoszenia własnoręcznym podpisem. W ocenie Sądu, brak jest podstaw prawnych i faktycznych do uznania, iż przedstawienie zarzutów skarżącej nastąpiło w innej dacie niż to zostało ustalone po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i że skarżąca wypełniła ciążący na niej obowiązek, o którym mowa w art. 138 ust. 4a ustawy Prawo bankowe. Tak więc zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do zastosowania art. 138 ust. 5 ustawy Prawo bankowe i w konsekwencji do odwołania skarżącej ze stanowiska Prezesa Zarządu Banku Spółdzielczego w O.. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje, że nie odnosiły się one do istoty problemu w niniejszej sprawie, tj. zachowania przez skarżąca 30-dniowego terminu do wykonania obowiązku informacyjnego, wobec powyższego należało uznać je za bezzasadne. Biorąc powyższe pod rozwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.