VI SA/Wa 2019/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2018 r. sprawy ze skargi G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2017 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej G. kwotę 370 (trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 28 września 2016 r. zarejestrowano przejazdy pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] przez: - urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym S07_0332,0_PEF_0 (139) pod numerem ewidencyjnym ER 2016272229510013927E, o godzinie 08:22:31, na odcinku drogi ekspresowej S7, -urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym S08_0417,1_PEF_0 (1257) pod numerem ewidencyjnym ER 2016272399590125759E, o godzinie 13:05:59, na odcinku drogi ekspresowej S8. Przejazdy zostały udokumentowane zdjęciami z urządzeń kontrolnych zainstalowanych na bramownicach zbudowanych w pasie drogowym. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd samochodowy nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu przekracza 3,5 tony. Powyższe ustalono w ramach prowadzonej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego kontroli stacjonarnej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Na podstawie danych przekazanych przez W. Z. organ prowadzący postępowanie ustalił, że posiadaczem pojazdu w momencie popełnienia naruszenia była Gmina R. Odcinek drogi ekspresowej S7 Z. (połączenie z drogą krajową nr 7) – C. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]), po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu 28 września 2016 r., został wyszczególniony w zał. 1 pkt 12 lit. e do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Odcinek drogi ekspresowej S8 węzeł P. - węzeł R., po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu 28 września 2016 r., został wyszczególniony w zał. 1 pkt 13 lit. c do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że podmiot korzystający z drogi publicznej w dniu 28 września 2016 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego orzekł o nałożeniu na Gminę R. kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych). Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała, że właścicielem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] jest dopiero od dnia 17 października 2016 r. Pojazd został zarejestrowany w dniu 18 października 2016 r. Następnie pojazd został przekazany do użytkowania jednostce OSP w D. Niezrozumiałym jest zatem fakt nałożenia kary na Gminę R. Tym bardziej, że w dniu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej właścicielem pojazdu była W. Z. Ponadto strona podniosła, że jednostka OSP w D. jest organizacją działającą społecznie, w związku z tym uiszczenie nałożonej przez organ kary pieniężnej będzie niemożliwe. Decyzją z dnia [...] lipca 2017r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej dalej kpa), art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2017r., poz. 935), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1440, ze zm., zwanej dalej udp) oraz załącznika 111* 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, ze zm. zwanej dalej utd), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez stronę od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2017 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych) orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w całości w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 128, ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Jednocześnie przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Ponadto w przepisie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp wyraźnie zaznaczono, że obowiązek dotyczy pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Dopuszczalna masa całkowita to zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 prawa o ruchu drogowym dopuszczalna największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp wysokość kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1 500 zł - w pozostałych przypadkach. W rozpoznawanej sprawie na podstawie danych znajdujących się w CEPiK ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód specjalny i dlatego posiadaczowi pojazdu została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp tj. w wysokości 1 500 zł. Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Odnosząc się do podnoszonych przez stronę argumentów, organ wskazał, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż w dniu popełnienia naruszenia tj. w dniu 28 września 2016 r. posiadaczem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] była Gmina R. Z przesłanych przez W. Z. dokumentów wynika, że ww. pojazd został dostarczony do siedziby zamawiającego, którym była Gmina R. w dniu 22 września 2016r. Protokół przekazania pojazdu został podpisany w dniu 23 września 2016r. Przejmującym pojazd do eksploatacji był R. G. (Wójt Gminy R.). W dniu 23 września 2016 r. zamawiającemu przekazano: dowód rejestracyjny ww. pojazdu, kartę pojazdu, kopię polisy ubezpieczenia pojazdu. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia, kiedy strona dokonała rejestracji ww. pojazdu, bowiem z protokołu przekazania pojazdu wynika, że od dnia 23 września 2016 r. była jego posiadaczem. Ponadto organ zważył, że umowa użyczenia dotycząca ww. pojazdu pomiędzy Gminą R. a Ochotniczą Strażą Pożarną w D. została zawarta dopiero w dniu 18 października 2016 r., a więc już po powstałym naruszeniu. W aktach sprawy nie znajdują się dokumenty potwierdzające, żeby w dniu 28 września 2016 r. pojazd znajdował się w posiadaniu OSP w D.. Pismem z dnia 23 sierpnia 2017r. Gmina R. reprezentowana przez: r.pr. J. N. wniosła skargę na powyższą decyzję, zarzucając: 1.naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a. i nie ustalił charakteru pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], którego dopuszczalna masa całkowita wprawdzie przekracza 3,5 tony, lecz jednocześnie jest to pojazd ratowniczo-gaśniczy, a zatem pojazd specjalnego przeznaczenia. 2.naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 13 ust. 3a pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych poprzez jego niezastosowanie w realiach niniejszej sprawy i uznanie, że pojazd o numerze [...] nie jest pojazdem służb ratowniczych w rozumieniu tego przepisu, - art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. poprzez nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, w której pojazd był zwolniony (jako pojazd służb ratowniczych] z obowiązku wniesienia opłaty za przejazd drogą krajową, - art. 13k ust. 4 u.d.p. poprzez uznanie, że samo dzierżenie pojazdu jest jego posiadaniem w rozumieniu w/w przepisu. Mając na względzie powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona wskazała na charakter pojazdu, którego przejazd drogą krajową został zakwalifikowany jako podlegający opłacie. Zgodnie z art. 13 ust. 3a pkt 2 u.d.p. z opłat, o których mowa w zdaniu poprzedzającym zwolnione są m.in. pojazdy służb ratowniczych. Doszło zatem do nałożenia na stronę kary pieniężnej w sytuacji, w której pojazd był zwolniony (jako pojazd służb ratowniczych) z obowiązku wniesienia opłaty za przejazd drogą krajową. Skoro pojazd korzystał ze zwolnienia podmiotowego, to nie był zobowiązany do uiszczenia opłaty i nie było podstaw do nałożenia kary pieniężnej. Ponadto Gmina wskazała, że organ orzekający naruszył art. 13k ust. 4 u.d.p., bowiem bez uzasadnionej ku temu podstawy przyjęto, że posiadaczem pojazdu może być podmiot, który jedynie pośredniczy w przekazaniu pojazdu docelowej jednostce ochotniczej straży pożarnej. Gmina R. nie była właścicielem pojazdu w dniu zdarzenia (okoliczność bezsporna), nie była również jego posiadaczem, bowiem posiadaczem tym już wówczas były jednostki ratowniczo-gaśnicze, choćby z tego powodu, że kierującym pojazdem ratowniczo-gaśniczym może być jedynie osoba posiadająca stosowne uprawnienia określone w przepisach ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz ustawie o ochronie przeciwpożarowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. z 2017 poz. 1369, ze zm.). Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy własną decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15000 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Bezspornie zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o mchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Konsekwencją nieuiszczenia opłaty jest nałożenie na stronę kary pieniężnej, której wysokość stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Jak wynika z akt sprawy w dniu W dniu 28 września 2016 r. zarejestrowano przejazdy pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] przez: - urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym S07_0332,0_PEF_0 (139) pod numerem ewidencyjnym ER 2016272229510013927E, o godzinie 08:22:31, na odcinku drogi ekspresowej S7, -urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym S08_0417,1_PEF_0 (1257) pod numerem ewidencyjnym ER 2016272399590125759E, o godzinie 13:05:59, na odcinku drogi ekspresowej S8. Przejazdy zostały udokumentowane zdjęciami z urządzeń kontrolnych zainstalowanych na bramownicach zbudowanych w pasie drogowym. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd samochodowy nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W ocenie Sądu organ słusznie za stronę uznał Gminę R., natomiast prowadząc postępowanie wyjaśniające w sprawie pominął zasadniczą kwestię mianowicie charakter pojazdu, którego przejazd drogą krajową został zakwalifikowany jako podlegający opłacie. Zgodnie bowiem z treścią art. 13 ust. 3a pkt 2 u.d.p. z opłaty za korzystanie z dróg publicznych są zwolnione są m.in. pojazdy służb ratowniczych. Sąd w pełni podziela stanowisko strony skarżącej, że pojazd ratowniczo-gaśniczy tj. pojazd specjalny pożarniczy jest pojazdem służb ratowniczych niezależnie od tego, czy bierze udział w akcji, czy jest dopiero przygotowywany do rozpoczęcia służby w określonej jednostce, w tym przypadku w jednostce ochotniczej straży pożarnej. Pojazd taki może być bowiem wykorzystywany wyłącznie w celu podejmowania działań ratowniczych i gaśniczych. Dlatego jak słusznie podnosi strona skarżąca w przypadku tego typu pojazdu pobieranie opłat za przejazd drogą krajową jest sprzeczne nie tylko z literą ustawy, ale również z celem zwolnienia określonego w art. 13 ust. 3a pkt 2 u.d.p. Celem zastosowanego zwolnienia jest bowiem odstąpienie od pobierania opłat od pojazdów szczególnego rodzaju, przeznaczonych do realizacji szczególnych - ważnych społecznie - zadań publicznych. Służbą ratowniczą w rozumieniu w/w przepisu jest każdy podmiot, który wykorzystuje pojazd służący do podejmowania działań o charakterze ratowniczym. Nie ma znaczenia, czy pojazd w określonym momencie przejazdu drogą krajową bierze udział w akcji ratowniczej, czy też nie. Za służbę ratowniczą można uznać zarówno ochotniczą straż pożarną jak i jednostkę samorządu terytorialnego, która w ramach realizacji zadań własnych oraz zadań wynikających z ustawy o ochronie przeciwpożarowej wyposaża jednostki ochotniczych straży pożarnych w niezbędny sprzęt ratowniczo-gaśniczy, w tym pojazdy specjalnego przeznaczenia. Jak wynika z akt sprawy kontrolowany pojazd został zakupiony jako pojazd ratowniczo – gaśniczy dla OSP D., a zatem w świetle art. 13 ust. 3a pkt 2 u.d.p. zwolniony jest z obowiązku wniesienia opłaty za przejazd drogą krajową. Skoro pojazd korzystał ze zwolnienia podmiotowego, to nie był zobowiązany do uiszczenia opłaty i nie było podstaw do nałożenia kary pieniężnej. Wobec powyższego Sąd uznał, że na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c zachodzi podstawa do uchylenia wydanych w sprawie decyzji. Mając na uwadze, że nie ma konieczności ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie, a tym samym brak prawnych możliwości do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, zachodzi podstawa do umorzenia przez sąd postępowania administracyjnego. W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 p.p.s.a., Sąd zasądził od organu rzecz skarżącej kwotę 370 zł, w tym kwotę 100 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi i kwotę 270 zł, poniesioną tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.