VI SA/Wa 2020/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi R. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2005 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy dopuszczenia do egzaminu adwokackiego w formie testu umiejętności 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w S. z dnia [...] czerwca 2002 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz R. P. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] sierpnia 2005 roku Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej postanowiło, na podstawie art. 58 pkt 8 Prawa o adwokaturze, jednomyślnie utrzymać w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w S. z dnia [...] czerwca 2005 roku odmawiającą dopuszczenia R. P. do egzaminu adwokackiego w formie testu umiejętności. Powyższe uchwały organów adwokatury zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne: Wnioskiem z dnia [...] listopada 2004 roku R. P. zwrócił się do Okręgowej rady Adwokackiej w S. o dopuszczenie go do egzaminu adwokackiego w formie testu umiejętności, o którym mowa jest w art. 22 ust. 1 alt. 2 i art. 26 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 2002r., nr 126, poz. 1069/, a następnie wpis na listę adwokatów. W jego uzasadnieniu podniósł, iż w latach 1995-2001 odbył studia prawnicze w Niemczech na uniwersytecie w B., które ukończył uzyskując pierwszy dyplom prawniczy. Po półroczne praktyce w Polsce kontynuował wykształcenie w K. odbywając tam dwuletnią aplikację zakończoną drugim egzaminem państwowym. Dyplom powyższego egzaminu uprawnia w Niemczech do wykonywania wszelkich zawodów prawniczych, a on sam ma prawo używać tytułu "Asesor". W ocenie organów obu instancji, ustawa z dnia 5 lipca 2002 roku o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej określa prawnika z Unii Europejskiej jako osobę będącą obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, uprawnioną do wykonywania zawodu przy użyciu jednego z tytułów zawodowych uzyskanym w państwie członkowskim Unii Europejskiej, określonym w wykazie stanowiącym załącznik do ustawy /art. 2 pkt 2 ustawy/. Z załącznika do ustawy wynika, że takim tytułem zawodowym dla Republiki Federalnej Niemiec, odpowiadającym zawodowi adwokata lub radcy prawnego jest Rechtsanwalt. Ze złożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, iż ma on prawo używać tytułu "Asesor". Wnioskodawca nie wykazał natomiast, zdaniem organów adwokatury obu instancji, że posiada tytuł zawodowy Rechtsanwalt, wymagany przez przepis art. 22 ust. 1 ustawy umożliwiający wpis na listę adwokatów po uprzednim spełnieniu wymienionych tam warunków, m. in. po zdaniu testu umiejętności. Skargę na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2005 roku utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej rady Adwokackiej w S. z dnia [...] czerwca 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonych uchwał jako niezgodnych z prawem. W uzasadnieniu skargi podniósł, że o dopuszczenie do zdawania testu umiejętności ubiegał się i ubiega na podstawie art. 22 ust. 1, druga alternatywa przepisu. Organy obu instancji rozpoznały jego wniosek w oparciu o alternatywę pierwszą, przewidzianą w art. 22 ust. 1 ustawy. Nie jest prawnikiem zagranicznym i nie posiada tytułu Rechtsanwalt w Niemczech. Posiada natomiast kwalifikacje zawodowe do wykonywania tego zawodu. Te kwalifikacje to tytuł asesora. Prawnik z tytułem asesora może zostać wpisany, według własnego wyboru, jako sędzia, adwokat, prokurator lub notariusz. Wpis jest dla wykonywania zawodu czynnością administracyjną, ale kwalifikacje zawodowe stwierdzone są drugim egzaminem państwowym. W istocie więc oba organy nie rozpoznały jego wniosku. W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wnosiło o jej oddalenie, podtrzymują stanowisko zawarte w uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kontrolują zaskarżone uchwały /decyzje/ z punktu widzenia powyższych zasad sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem stwierdził, przy ich wydawaniu, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zarzuty skarżącego sąd uznał za trafne. Sprowadzają się one w istocie do naruszenia prawa materialnego a mianowicie, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U.02.126.1069/ przez błędną jego interpretację polegającą na przyjęciu, że o wpis na listę adwokatów lub radców prawnych może ubiegać się tylko prawnik z Unii Europejskiej. On tylko ma prawo ubiegania się o dopuszczenie do zdawania testu umiejętności. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy Prawnik z Unii Europejskiej lub obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej, posiadający kwalifikacje zawodowe wymagane do wykonywania zawodu przy użyciu jednego z tytułów, o których mowa w art. 2 pkt 2, może być wpisany na listę adwokatów lub listę radców prawnych, jeżeli: 1) spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze lub w art. 24 ust. 1 pkt 3, 4 i 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, 2) włada językiem polskim w mowie i w piśmie, 3) zda test umiejętności. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 2) ustawy prawnik z Unii Europejskiej to osobę będąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, uprawniona do wykonywania zawodu przy użyciu jednego z tytułów zawodowych uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej, określonych w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy. Z treści zacytowanych wyżej przepisów ustawy wynika, że na listę adwokatów lub radców prawnych może być wpisany prawnik z Unii Europejskiej, a więc osoba uprawniona do wykonywania zawodu przy użyciu jednego z uzyskanych tytułów zawodowych odpowiadających zawodowi adwokata lub radcy prawnego, które to uprawnienie nabywa się przez rejestrację w państwie członkowskim, a więc wpis na listę adwokatów, ale także obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej niebędący prawnikiem Unii Europejskiej, ale posiadający kwalifikacje do wykonywania powyższego zawodu. Wskazuje na to użycie przez ustawodawcę w sformułowaniu ustępu 1 spójnika "lub". Użycie powyższego spójnika oznacza alternatywę łączną. Dotyczy ona dwóch różnych podmiotów. Każdy z nich może samodzielnie ubiegać się o wpis na listę adwokatów. W świetle powyższych rozważań, zdaniem sądu, o dopuszczenie do zdawania testu umiejętności, jako jednego z warunków wpisu na listę adwokatów, ubiegać się może także osoba posiadająca kwalifikacje zawodowe wymagane do wykonywania zawodu przy użyciu jednego z tytułów, o których mowa jest w art. 2 pkt 2 ustawy. Po zdaniu testu umiejętności i spełnieniu pozostałych wymogów ustawowych ma ona prawo do wpisu na listę adwokatów. Wbrew więc brzmieniu przepisu art. 22 ust. 1 ustawy organy obu instancji zawęziły możliwość dopuszczenie do zdawania testu umiejętności i w konsekwencji ubiegania się o wpis na listę adwokatów tylko do prawników Unii Europejskiej i nie rozpoznały wniosku skarżącego, a więc żądania dopuszczenia go do zdawania testu umiejętności jako osoby posiadającej kwalifikacje zawodowe do wykonywania zawodu przy użyciu tytułu Rechtsanwalt, który to tytuł odpowiada w RFN zawodowi adwokata. Poza sporem jest, że skarżący nie jest prawnikiem Unii Europejskiej. Nie posiada bowiem tytułu Rechtsanwalt. Posiada natomiast kwalifikacje do wykonywania tego zawodu. Na okoliczność posiadanych kwalifikacji dołączył wymagane art. 23 ustawy dokumenty. Wynika z nich, że R. P. spełnia w RFN wszystkie warunki akademickie i praktyczne aby zostać dopuszczonym do wykonywania zawodu adwokata, ma kwalifikacje do jego wykonywania. Brak wpisu oznacza, że nie posiada tytułu Rechtsanwalt, a więc adwokata lub radcy prawnego, ale posiada kwalifikacje do jego wykonywania. Dołączone dokumenty nie były przedmiotem oceny organów w aspekcie art. 22 ust. 1 - alternatywa druga, zaczynająca się po słowie "lub". Organy obu instancji ograniczyły się tylko do stwierdzenia, że skarżący nie jest prawnikiem Unii Europejskiej. Nie rozpatrzyły żądania skarżącego, błędnie przyjmując, iż art. 22 ust. 1 dotyczy tylko prawników z Unii Europejskiej. Rozpoznając ponownie sprawę organy adwokatury winny uwzględnić powyższe rozważania dotyczące interpretacji art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku o świadczeniu pomocy prawnej przez prawników zagranicznych w Rzeczypospolitej Polskiej i rozpoznać wniosek skarżącego, zgodnie z jego żądaniem. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uchylił zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w S.. W przedmiocie wykonalności uchylonych uchwał sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a.