VI SA/Wa 2022/19

WyrokWSA w Warszawie2019-12-12

Skład orzekający: Sławomir Kozik, Barbara Kołodziejczak - Osetek, Grzegorz Nowecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę kategorii dostępności produktu leczniczego z "wydawane z przepisu lekarza - Rp" na "wydawane bez przepisu lekarza - OTC" powinien zostać uwzględniony, jeśli produkt może stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub być często stosowany nieprawidłowo?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego na OTC, ponieważ produkt ten, ze względu na swoje właściwości (działanie uspokajające, senność, ryzyko nadużywania) oraz charakter schorzeń, na które jest przeznaczony (zaburzenia snu), może stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego nawet przy prawidłowym stosowaniu bez nadzoru lekarskiego, a także może być często stosowany nieprawidłowo. Spełnione zostały przesłanki z § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 listopada 2008 r. klasyfikujące produkt do kategorii Rp.
Stan faktyczny
Spółka "P." S.A. złożyła wniosek o zmianę kategorii dostępności produktu leczniczego N. z "wydawane z przepisu lekarza - Rp" na "wydawane bez przepisu lekarza - OTC". Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych odrzucił wniosek, uznając, że produkt ten może stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego i może być często stosowany nieprawidłowo. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant ref. staż. Małgorzata Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi "P." S.A. z siedzibą w K. na decyzję Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zmiany w zakresie kategorii dostępności produktu leczniczego oddala skargę |Uzasadnienie | |Stan sprawy przedstawia się następująco. | |W dniu 17 kwietnia 2019 r. P. S.A. (dalej "podmiot odpowiedzialny", "skarżąca" złożyła do Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów | |Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (dalej: "Prezes Urzędu") wniosek o dokonanie zmiany w pozwoleniu na | |dopuszczenie do obrotu nr [...] produktu leczniczego N., Diphenhydramini hydrochloridum, tabletki, 50 mg (dalej: "N."). Wniosek dotyczył | |zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego z "wydawane z przepisu lekarza - Rp" na "wydawane bez przepisu lekarza — OTC". | |Wskazać należy, że zasady i tryb dopuszczania do obrotu produktów leczniczych określa ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo | |farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 499 ze zm., dalej: "ustawa Prawo farmaceutyczne"). Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy Prawo | |farmaceutyczne - produkty lecznicze dopuszczone do obrotu otrzymują jedną z następujących kategorii dostępności: | |wydawane bez przepisu lekarza - OTC; | |wydawane z przepisu lekarza - Rp; | |wydawane z przepisu lekarza do zastrzeżonego stosowania - Rpz; | |wydawane z przepisu lekarza, zawierające środki odurzające lub substancje psychotropowe, określone w odrębnych przepisach - Rpw; | |stosowane wyłącznie w lecznictwie zamkniętym - Lz. | |Szczegółowe kryteria zaliczania produktów leczniczych do poszczególnych kategorii dostępności zostały określone w rozporządzeniu | |Ministra Zdrowia z dnia 14 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego do poszczególnych kategorii | |dostępności (dalej: "rozporządzenie ws. kategorii dostępności"). | |Zgodnie z § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia produkt leczniczy zalicza się do kategorii dostępności "wydawane z przepisu lekarza - Rp" w | |przypadku, gdy: | |może stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy jest stosowany prawidłowo bez | |nadzoru lekarskiego, lub | |może być często stosowany nieprawidłowo, czego wynikiem może być bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie zdrowia ludzkiego, lub | |zawiera substancje, których działanie lecznicze lub niepożądane działania wymagają dalszych badań, lub | |jest przeznaczony do podawania pozajelitowego. | |Z kolei w § 2-4 ww. rozporządzenia określono kryteria zaliczenia produktu leczniczego do kategorii Rpz, Rpw i Lz. Natomiast na | |podstawie § 5 ww. rozporządzenia do kategorii dostępności "produkty lecznicze wydawane bez przepisu lekarza - OTC" zalicza się produkty| |lecznicze niespełniające warunków określonych w § 1-4. | |Zasady i tryb przeprowadzania zmiany danych objętych pozwoleniem lub zmiany w dokumentacji będącej podstawą wydania pozwolenia na | |dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego zostały uregulowane w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1234/2008 z dnia 24 listopada 2008 r. | |dotyczącym badania zmian w warunkach pozwoleń na dopuszczenie do obrotu dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i weterynaryjnych| |produktów leczniczych. Zgodnie z art. 13e rozporządzenia 1234/2008 w celu zamknięcia procedury zmiany organ stosuje następujące środki:| |informuje posiadacza, czy zmiana jest przyjęta, czy odrzucona; | |jeżeli zmiana jest odrzucona, informuje posiadacza o przyczynach odrzucenia; | |w stosownych przypadkach zmienia decyzję przyznającą pozwolenie na dopuszczenie do obrotu zgodnie z przyjętą zmianą w terminie | |określonym w art. 23 ust. 1. | |W oparciu o powyższe przepisy Prezes Urzędu dokonał oceny wniosku o zmianę kategorii dostępności produktu leczniczego N.. | |Organ wskazał, że produkt leczniczy N. został dopuszczony do obrotu jako produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza (Rp). | |Rozpatrując wniosek podmiotu odpowiedzialnego o zmianę kategorii dostępności na produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza (OTC), | |Prezes Urzędu dokonał oceny czy w stosunku do produktu leczniczego N. nie zachodzą okoliczności wymienione w § 1 ust. 1 rozporządzenia | |ws. kategorii dostępności. Przesłanki zawarte w § 1 ust. 1 pkt 3 i 4 nie dotyczą produktu leczniczego N. (substancja czynna nie wymaga | |dalszych badań, produkt nie jest podawany pozajelitowo), wobec czego ocena sprowadziła się do ustalenia czy produkt ten może stanowić | |bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy jest on stosowany prawidłowo bez nadzoru | |lekarskiego, lub czy produkt może być często stosowany nieprawidłowo, czego wynikiem może być bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie | |zdrowia ludzkiego (§ 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia ws. kategorii dostępności). | |Do wniosku o dokonanie zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego N., jako uzasadnienie merytoryczne zmiany, podmiot | |odpowiedzialny złożył Addendum to the Clinical Overview (uzupełnienie do przeglądu klinicznego przygotowane w 2019 r.) oraz druki | |informacyjne (wersje zatwierdzone i proponowane Charakterystyki Produktu Leczniczego, ulotki oraz oznakowania opakowania). Dokonując | |oceny przedstawionej przez podmiot odpowiedzialny dokumentacji, organ wziął pod uwagę wszystkie zgromadzone w postępowaniu materiały. | |Po zapoznaniu się z przedłożoną dokumentacją Prezes Urzędu stwierdził, iż nie uzasadnia ona zaakceptowania zmiany i przyznania | |produktowi leczniczemu N. kategorii dostępności "produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC" z następujących powodów: | |Difenhydramina (Diphenhydraminum), substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym N., zaliczana jest do pierwszej generacji leków | |przeciwhistaminowych. Hamuje ona aktywność receptorów HI, wykazując działanie przeciwhistaminowe i cholinolityczne. Produkty lecznicze | |należące do pierwszej generacji leków przeciwhistaminowych wpływają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), powodując m.in. senność | |i otępienie. Ze względu na powyższe właściwości difenhydramina jest stosowana w leczeniu chorób alergicznych oraz zaburzeń snu. | |Zatwierdzone wskazania do stosowania produktu leczniczego N. obejmują łagodzenie przejściowych zaburzeń snu, występujących u osób | |dorosłych i młodzieży w wieku 16 lat i powyżej. Należy przyjmować 1 tabletka na 20 minut przed pójściem spać lub zgodnie z zaleceniami | |lekarza. Nie należy przekraczać maksymalnej dobowej dawki leku - 1 tabletka na dobę (pkt 4.1 i 4.2 Charakterystyki Produktu | |Leczniczego, dalej: ChPL). | |W ocenie Prezesa Urzędu bezsenność i zaburzenia snu są stanami wymagającymi diagnostyki i konsultacji z lekarzem. Większość pacjentów | |skarżących się na problemy ze snem me wymaga leczenia farmakologicznego. Wystarczającym postępowaniem jest przestrzeganie zasad higieny| |snu. Leczenie farmakologiczne zdiagnozowanej bezsenności oparte jest na stosowaniu małych dawek leków przeciwdepresyjnych. U wielu | |pacjentów bezsenność jest objawem chorób, które wymagają pomocy specjalisty psychiatry (np. choroba afektywna dwubiegunowa, zaburzenia | |lękowo-depresyjne). W takich przypadkach chory potrzebuje leczenia zasadniczej choroby, a nie jednego z jej objawów, jakim jest | |bezsenność. | |W przypadku przejściowych zaburzeń snu zastosowanie znajdują popularne i względnie bezpieczne, selektywnie działające leki nasenne, | |takie jak zopiklon, zolpidem czy zaleplon (dostępne z przepisu lekarza). Należy także podkreślić, że difenhydramina nie została | |odnotowana w żadnych aktualnych naukowych rekomendacjach dotyczących postępowania w leczeniu bezsenności. Pomimo że niektóre kraje Unii| |Europejskiej dopuściły do obrotu difenhydraminę w łagodzeniu zaburzeń snu z kategorią dostępności OTC, w ocenie Prezesa Urzędu leki | |zawierające difenhydraminę powinny być przepisywane przez lekarza. To po stronie lekarza, który traktuje każdego pacjenta i jego | |zaburzenia snu indywidualnie, należy pozostawić decyzję, czy difenhydramina będzie lekiem korzystnym przy uwzględnieniu pełnego obrazu | |chorobowego i dolegliwości konkretnego pacjenta. | |Organ wskazał, że difenhydramina wykazując działanie przeciwhistaminowe i cholinolityczne (nieselektywne) wywołuje wiele działań | |niepożądanych. Większość z nich wiąże się z hamującym wpływem difenhydraminy na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Do często występujących | |działań niepożądanych należą uspokojenie, senność, zaburzenia uwagi, zaburzenia równowagi, zawroty głowy (pkt 4.8 ChPL). Wobec tego | |ryzyko pozamedycznego stosowania difenhydraminy jest istotne, ponieważ substancja ta może być wykorzystywana w celach rekreacyjnych. | |Potwierdzeniem powyższych zastrzeżeń jest informacja podana w pkt 4.4 ChPL, że zgłaszano przypadki nadużywania w celach rekreacyjnych i| |uzależnienia od difenhydraminy u młodzieży łub młodych dorosłych i (lub) u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi lub historią zaburzeń | |w zakresie nadużywania. | |Organ podkreślił, że dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych z difenhydraminą w niekontrolowanej sprzedaży odręcznej (OTC) stwarza| |ryzyko jej nadużywania. Często bowiem osoby z zaburzeniami snu, ignorując przestrzeganie podstawowych i prostych zasad higieny snu, | |sięgają po leki nasenne nie zdając sobie sprawy z ryzyka uzależnienia. Każdy przypadek bezsenności powinien być ponadto konsultowany z | |lekarzem, którego zadaniem jest postawienie właściwej diagnozy. | |Z powyższych względów, zdaniem Prezesa Urzędu, produkt leczniczy N. spełnia przesłanki określone w § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia | |ws. kategorii dostępności, ponieważ może stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas,| |gdy jest stosowany prawidłowo bez nadzoru lekarskiego, oraz może być często stosowany nieprawidłowo, czego wynikiem może być | |bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie zdrowia ludzkiego. Prawidłowe stosowanie produktu leczniczego N. bez nadzoru lekarskiego, tj. | |zgodnie z informacjami podanymi w ulotce, może prowadzić do wystąpienia bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia pacjenta ze względu na | |działania niepożądane, oraz pośredniego zagrożenia dla zdrowia pacjenta poprzez opóźnienie konsultacji z lekarzem, postawienia | |prawidłowego rozpoznania co do przyczyn zaburzeń snu oraz włączenia odpowiedniego leczenia. Ponadto produkt leczniczy N. może być | |często stosowany nieprawidłowo (nadużywany jako lek nasenny lub w celach pozamedycznych), czego wynikiem może być zagrożenie zdrowia | |ludzkiego w postaci wystąpienia działań niepożądanych i uzależnienia. | |Mając na uwadze przedstawioną argumentację, w ocenie Prezesa Urzędu, przedstawiona przez podmiot odpowiedzialny dokumentacja nie | |potwierdza, że produkt leczniczy N. spełnia warunki określone w § 5 rozporządzenia ws. kategorii dostępności, co jest warunkiem | |przyznania produktowi leczniczemu kategorii dostępności "produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza -OTC"., dlatego też zmiana | |kategorii dostępności produktu leczniczego N. z "produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp" na "produkt leczniczy wydawany bez| |przepisu lekarza - OTC" objęta postępowaniem nr [...] nie może zostać dokonana. | |Swoje stanowisko w sprawie wniosku podmiotu odpowiedzialnego Prezes Urzędu przekazał w zawiadomieniu z dnia [...] lipca 2019 r. | |P. S.A. z siedzibą w K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność Prezesa Urzędu Rejestracji | |Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] lipca 2019 r. odrzucającego zmianę typu II C.I.z w | |zakresie zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego N., tabletki, 50 mg. | |Wymienionej czynności skarżąca zarzuciła: | |I. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: | |art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze | |zm., dalej: K.p.a.) przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego | |zgromadzonego w sprawie, skutkujące przyjęciem, że produkt leczniczy N. może być często stosowany nieprawidłowo bez nadzoru | |lekarskiego, czego wynikiem może być bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie zdrowia ludzkiego; | |art. 7 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez zawarcie w uzasadnieniu jedynie informacji o zapoznaniu się z treścią Addendum to the Clinical| |Overview, przy jednoczesnym braku odniesienia się merytorycznie do tez i wskazań zawartych w tym dokumencie oraz w drukach | |informacyjnych oraz zaniechania wskazania przyczyn uznania przez organ, że uzasadnienie merytoryczne wniosku nie może stanowić podstawy| |do zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego, a także dowolną i wybiórczą analizę dokumentacji dołączonej do wniosku i oparcie | |się jedynie na informacjach własnych (samodzielnie opracowanych bez wskazania źródeł, na których informacje te opiera), co doprowadziło| |organ do odrzucenia zmiany; | |3) art. 8 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego | |uczestników do władzy publicznej, zasady równego traktowania, poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu zawiadomienia do | |zgromadzonego materiału dowodowego oraz niczym nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania jednolicie spraw w takim| |samym stanie faktycznym i prawnym. | |II. Naruszenie przepisów prawa materialnego: | |§ 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego do| |poszczególnych kategorii dostępności (Dz. U. z 2016 r. poz. 1769) poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że | |spełnione są przesłanki umożliwiające zaliczenie leku do leków wydawanych z przepisu lekarza, co w okolicznościach sprawy nie miało | |miejsca i nie znajduje potwierdzenia w przedstawionych przez skarżącą materiałach załączonych do wniosku. | |Skarżąca wniosła o: | |Stwierdzenie bezskuteczności zawiadomienia o odrzuceniu zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego; | |ewentualnie: | |Uznanie w wyroku zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego N.; oraz niezależnie o: | |Zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. | |Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: | |1. Tłumaczenia przysięgłego raportu eksperta klinicznego (Addendum to the Clinical Overview) na okoliczność braku przeciwwskazań do | |zmiany kategorii dostępności leku, w szczególności prawdziwości twierdzeń skarżącej w kwestii profilu bezpieczeństwa produktu | |leczniczego oraz jego stosowania, dawkowania i wystąpienia ewentualnych działań niepożądanych; | |Wydruku z Europejskiej Bazy Danych o Podejrzewanych Działaniach Niepożądanych Leków z całego Europejskiego Obszaru Gospodarczego na | |okoliczność bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych, których substancją czynną jest difenhydramina oraz bardzo rzadkiego | |występowania działań niepożądanych; | |Ulotki dołączonej do opakowania produktu leczniczego A. na okoliczność zaliczenia produktu leczniczego o zbliżonym składzie do | |kategorii dostępności "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC". | |W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła argumentację na ich poparcie. | |W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko odniósł się szczegółowo do | |podniesionych zarzutów uznając je za bezzasadne. | |Na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe zawarte w skardze. | | | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: | |Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167), sądy administracyjne | |sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym | |w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie | |stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod | |względem ich zgodności z prawem materialnym | |i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. | |Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz | |powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo | |o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U.2019.2325, dalej jako "p.p.s.a"). | |Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o powołane kryteria Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, | |Przedmiotowa sprawa dotyczy zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego N. z: "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - | |Rp" na: "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" i oparta jest na regulacji rozporządzenia Komisji (WE) nr 1234/2008 | |dotyczącego badania zmian w warunkach pozwoleń na dopuszczenie do obrotu dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i | |weterynaryjnych produktów leczniczych (Dz. Urz. UE L 334 z 12.12.2008, str. 7, ze zm., dalej: rozporządzenie 1234/2008). Zmiana została| |zaklasyfikowana jako zmiana typu II nr C.I.z (zmiana typu II to zmiana, która może mieć znaczący wpływ na jakość, bezpieczeństwo lub | |skuteczność danego produktu leczniczego). | |Na wstępie rozważań należy wskazać, że przepisy rozporządzenia 1234/2008 znajdujące zastosowanie w rozpoznawanej sprawie stanowią | |regulację o charakterze lex specialis względem przepisów k.p.a. w zakresie procedury dokonywania zmian w pozwoleniu na dopuszczenie do | |obrotu produktów leczniczych stosowanych u ludzi i weterynaryjnych produktów leczniczych. | |W rozporządzeniu 1234/2008 uregulowane zostały m. in. zasady i tryb przeprowadzania zmiany danych objętych pozwoleniem lub zmiany w | |dokumentacji będącej podstawą wydania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego zostały uregulowane. Zgodnie z art. 13e| |rozporządzenia 1234/2008, w celu zamknięcia procedury zmiany organ stosuje następujące środki: | |informuje posiadacza, czy zmiana jest przyjęta, czy odrzucona; | |jeżeli zmiana jest odrzucona, informuje posiadacza o przyczynach odrzucenia; | |w stosownych przypadkach zmienia decyzję przyznającą pozwolenie na dopuszczenie do obrotu zgodnie z przyjętą zmianą w terminie | |określonym w art. 23 ust. 1. | |Środki stosowane w celu zamknięcia procedur określonych w art. 13a-13c rozporządzenia 1234/2008 określone zostały w art. 13e | |rozporządzenia: W przypadku odesłania do niniejszego artykułu właściwy organ stosuje następujące środki: informuje posiadacza, czy | |zmiana jest przyjęta, czy odrzucona; jeżeli zmiana jest odrzucona, informuje posiadacza o przyczynach odrzucenia; w stosownych | |przypadkach zmienia decyzję przyznającą pozwolenie na dopuszczenie do obrotu zgodnie z przyjętą zmianą w terminie określonym w art. 23 | |ust. 1. | |Zgodnie z art. 23a ust. 1 ww. ustawy prawo farmaceutyczne produkty lecznicze dopuszczone do obrotu otrzymują jedną z następujących | |kategorii dostępności: | |wydawane bez przepisu lekarza - OTC; | |wydawane z przepisu lekarza - Rp; | |wydawane z przepisu lekarza do zastrzeżonego stosowania - Rpz; | |wydawane z przepisu lekarza, zawierające środki odurzające lub substancje psychotropowe, określone w odrębnych przepisach - Rpw; | |stosowane wyłącznie w lecznictwie zamkniętym - Lz. | |Szczegółowe kryteria zaliczania produktów leczniczych do poszczególnych kategorii dostępności zostały określone w rozporządzeniu | |Ministra Zdrowia z dnia 14 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów zaliczania produktu leczniczego do poszczególnych kategorii | |dostępności. Zgodnie z § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia "produkt leczniczy zalicza się do kategorii dostępności "wydawane z przepisu | |lekarza - Rp" w przypadku, gdy: może stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy| |jest stosowany prawidłowo bez nadzoru lekarskiego, lub może być często stosowany nieprawidłowo, czego wynikiem może być bezpośrednie | |lub pośrednie zagrożenie zdrowia ludzkiego, lub zawiera substancje, których działanie lecznicze lub niepożądane działania wymagają | |dalszych badań, lub jest przeznaczony do podawania pozajelitowego". | |W myśl natomiast § 5 ww. rozporządzenia - do kategorii dostępności "produkty lecznicze wydawane bez przepisu lekarza - OTC" zalicza się| |produkty lecznicze niespełniające warunków określonych w § 1-4. | |W oparciu o powyższe przepisy Prezes Urzędu dokonał oceny wniosku o zmianę kategorii dostępności produktu leczniczego N. z: "Produkt | |leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp" na: "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" oraz dołączonej do wniosku | |dokumentacji (m.in. Addendum to the Cłinical Overview, Charakterystyki Produktu Leczniczego i ulotki). | |Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo uznał, że dokumentacja przedłożona przez skarżącą spółkę nie może stanowić | |podstawy do zmiany kategorii dostępności omawianego produktu leczniczego N., bowiem w stosunku do tego produktu zachodzą okoliczności, | |o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia ws. kategorii dostępności, klasyfikujące go do kategorii dostępności "wydawane z | |przepisu lekarza - Rp". | |Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia - produkt leczniczy zalicza się do kategorii dostępności "wydawane z przepisu lekarza| |- Rp" w przypadku, gdy może on stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy jest | |stosowany prawidłowo bez nadzoru lekarskiego, lub gdy produkt może być często stosowany nieprawidłowo, czego wynikiem może być | |bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie zdrowia ludzkiego. Przepis ten znajduje zastosowanie także w przypadku produktu leczniczego N., z| |uwagi na wskazania do stosowania tego produktu leczniczego, tj. zaburzenia snu oraz związane z tym działania niepożądane i ryzyko | |nadużywania, w szczególności stosowania ww. produktu w innych niż medyczne celach. | |Podzielić należy stanowisko organu, iż bezsenność i zaburzenia snu mogą być stanami chorobowymi wymagającymi diagnostyki i konsultacji | |lekarskiej. U wielu pacjentów bezsenność jest bowiem objawem chorób, które wymagają pomocy specjalisty psychiatry (np. choroba | |afektywna dwubiegunowa, zaburzenia lękowo-depresyjne). W takich przypadkach chory potrzebuje leczenia zasadniczej choroby, a nie | |jednego z jej objawów, jakim jest bezsenność. Ponadto w przypadku przejściowych zaburzeń snu zastosowanie znajdują popularne i | |względnie bezpieczne, selektywnie działające leki nasenne, takie jak zopiklon, zolpidem czy zaleplon (dostępne z przepisu lekarza). | |Zauważyć ponadto trzeba, że difenhydramina stanowiąca podstawowy składnik produktu leczniczego N. znajduje szerokie zastosowanie w | |połączeniu z innymi substancjami czynnymi, np. paracetamolem jako środki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, eliminujące te dolegliwości| |ułatwiając zasypianie w określonych stanach chorobowych, jednak nie została odnotowana w żadnych aktualnych naukowych rekomendacjach | |dotyczących postępowania w leczeniu bezsenności. | |W ocenie Sądu, mimo że niektóre kraje Unii Europejskiej dopuściły do obrotu difenhydraminę w łagodzeniu zaburzeń snu z kategorią | |dostępności OTC, należy podzielić stanowisko Prezesa Urzędu, iż leki zawierające difenhydraminę powinny być przepisywane przez lekarza,| |gdyż zaburzenia snu należy traktować indywidualnie. Brak jest bowiem pewności czy difenhydramina będzie lekiem korzystnym, przy | |uwzględnieniu pełnego obrazu chorobowego i dolegliwości konkretnego pacjenta. Potwierdzają to przedstawione przez organ wyniki analizy | |działań niepożądanych związanych z działaniem difenhydraminy. | |Zdaniem Sądu, stanowisko strony skarżącej stanowi w tym zakresie jedynie polemikę z oceną dokonaną przez organ, przy czym jej | |skutecznie nie podważa w sposób, który uzasadniałby uwzględnienie skargi. Dotyczy to w szczególności przedstawionych w skardze | |kryteriów podziału stanów bezsenności na przygodną, krótkotrwałą i przewlekłą, które powinny być w pierwszej kolejności kierowane do | |lekarza, nie zaś do pacjenta. | |Sąd oddalił także wniosek strony skarżącej o dopuszczenie w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowodu uzupełniającego z załączonych do | |skargi dokumentów, potwierdzających w ocenie strony jej stanowisko o możliwości zmiany żądanych przez nią wskazań do stosowania | |przedmiotowego produktu leczniczego. | |W tej kwestii Sąd podkreśla, że rolą sądu administracyjnego nie jest prowadzenie postępowania dowodowego w sprawie i wyjaśnianie | |sprzeczności występujących w materiale dowodowym. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest w zasadzie cały materiał faktyczny| |i dowodowy sprawy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Sąd może wprawdzie dopuścić | |przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu, ale tylko wówczas, jeżeli w jego ocenie jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych | |wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy tym zakres takiego postępowania dowodowego jest | |wyznaczony poprzez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, tj. oceną legalności zaskarżonego aktu lub czynności. | |W konsekwencji, dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w | |jakim jest to niezbędne dla dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji. Oznacza | |to, że sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy. Może on dokonywać | |jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonych aktów (wyrok NSA z 24 listopada 2005 r., I | |OSK 173/05, LEX nr 213605). Ponadto przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie ma w ogóle zastosowania do dowodów z dokumentów znajdujących się | |w aktach sprawy. | |Ustosunkowując się natomiast do zarzutu dotyczącego przykładów innych produktów Sąd zauważa, że wynikająca z art. 8 k.p.a. zasada | |zaufania obywateli do organów państwa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia | |postępowania, który wyraża się w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu w decyzji| |zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Z tym jednak, że ten obowiązek nie może polegać na badaniu | |okoliczności faktycznych, które były podstawą orzekania w innych konkretnych, indywidualnych sprawach. Okoliczności, które były | |przedmiotem badania w innej sprawie administracyjnej w innych postępowaniach, innym podmiotom, nie są okolicznościami, które powinien, | |a nawet może badać organ w konkretnej sprawie.(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK | |183/06, LEX 290139). W tym kontekście sprawy zasadnie organ podkreślił, że powoływanie się przez skarżącą na inne produkty lecznicze | |było nieuzasadnione. | |Wbrew zarzutom skargi należy także uznać, że Prezes Urzędu w toku postępowania wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności | |faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej | |(art. 7 i art. 77 k.p.a), dokonał ich oceny wszechstronnie, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), co znalazło| |wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sporządzonego w sposób wymagany w art. 107 § 3 k.p.a., nie dopuścił się także naruszeń prawa | |materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. | |W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. | | |

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło