VI SA/Wa 2025/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. C. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz skarżącej A. C. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Krajowa Rada Notarialna uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. na podstawie art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. 2008 r., Nr 189, poz. 1158 ze zm.) oraz art. 219, art. 127 § 2, art. 141 § 2 i art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., nazywanej dalej: k.p.a. stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia przez A. C. (nazywaną dalej "skarżącą") zażalenia na uchwałę nr [...] Rady Izby Notarialnej w W. (w skrócie: RIN) z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej w Izbie Notarialnej w W. Do wydania uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia[...] lipca 2012 r., skarżąca, na podstawie art. 72 § 2 ustawy - Praw o notariacie, zwróciła się do Rady Izby Notarialnej w W. o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Rada Izby Notarialnej w W. uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., wydaną na podstawie art. 219 k.p.a. oraz art. 72 § 2 ustawy - Prawo o notariacie odmówiła wydania zaświadczenia o żądanej treści. Uchwałę z dnia [...] lipca 2012 r. skarżąca odebrała osobiście w dniu 23 lipca 2012 r. Tego samego dnia, tj. 23 lipca 2012 r., skarżąca złożyła w siedzibie RIN w W. zażalenie na uchwałę z dnia [...] lipca 2012 r. odmawiającą wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, wnosząc o uchylenie tejże uchwały. Krajowa Rada Notarialna uchwałą z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez skarżącą. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że w myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia. Sposób obliczania terminów określa art. 57 k.p.a., który stanowi, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Skutkiem uchybienia terminu do wniesienia zażalenia jest natomiast wydanie przez właściwy organ postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do jego wniesienia, na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. Krajowa Rada Notarialna podkreślała, że art. 57 § 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, iż przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie stanowiące jego początek. Początkiem biegu terminu do wniesienia zażalenia jest więc dzień następujący po dniu, w którym stronie doręczone zostało postanowienie. W związku z tym wniesienie zażalenia w dniu, w którym postanowienie zostało doręczone, również musi zostać uznane za wniesienie go z uchybieniem terminu. Inne przyjęcie rozumienia tego przepisu prowadziłoby do nie dającego się pogodzić z jego brzmieniem wniosku, że termin do wniesienia zażalenia liczy osiem, a nie jak wskazał wyraźnie ustawodawca w art. 141 § 2 k.p.a. – siedem dni. Krajowa Rada Notarialna stwierdziła więc, że zażalenie wniesione przed dniem doręczenia stronie postanowienia, jak i w dniu jego doręczenia, muszą być uznane za wniesione z uchybieniem terminu. Pismem z dnia [...] września 2012 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej uchwale skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 141 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a., art. 63 k.p.a. i art. 57 § 1 k.p.a. skutkujące bezpodstawnym nierozpoznaniem zażalenia, pomimo pouczenia zamieszczonego w uchwale z dnia [...] lipca 2012 r., zgodnie z którym zażalenie należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia tejże uchwały, zaś organ zobowiązany był do jego rozpoznania na podstawie art. 112 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Skarżąca podała, że terminy ustawowe biegną od momentu początkowego wskazanego w kodeksie, praktycznie od chwili doręczenia aktu stronie postępowania (pełnomocnikowi, jeżeli strona go ustanowiła), który jest momentem "wejścia aktu do obrotu prawnego". Od tego momentu strona może akt zaskarżać (bo został skutecznie doręczony), z tym, że z uwagi na ustawowe terminy ad quem, czynność musi być dokonana przed upływem terminu liczonego zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a. Wolno jej dokonać i będzie ona skuteczna także w dniu, w którym stronie akt doręczono, zaraz po doręczeniu, a nie przed doręczeniem. Moment dowiedzenia się o treści postanowienia przed jego doręczeniem albo ogłoszeniem (np. poprzez uzyskanie ustnej informacji od urzędnika bądź zapoznanie się z pisemnym projektem postanowienia) nie otwiera dla strony początku biegu terminu do wniesienia zażalenia. Nie otwiera gdyż akt nie został jeszcze wprowadzony do obrotu prawnego (nie został skutecznie doręczony). W przypadku skarżącej termin nie został przekroczony, gdyż zażalenie zostało złożone po doręczeniu stronie uchwały z dnia [...] lipca 2012 r. Krajowa Rada Notarialna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, wyjaśniając, że skarżąca wniosła zażalenie w dniu, w którym odebrała postanowienie Rady Izby Notarialnej w W. W tym stanie rzeczy Krajowa Rada Notarialna stwierdziła wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu, opierając się na literalnym brzmieniu art. 57 § 1 k.p.a. w myśl którego przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie stanowiące jego początek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, opubl. Dz.U. nr 153, poz. 270, nazywanej dalej "p.p.s.a."). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, wydane na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. 141 k.p.a. Wobec tego poza kontrolą Sądu pozostaje uchwała RIN w W. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Z akt administracyjnych wynika, że uchwała RIN w W. z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, została doręczona skarżącej w dniu 23 lipca 2012 r. Skarżąca tego samego dnia złożyła zażalenie na tę uchwałę do Krajowej Rady Notarialnej. Czynności tej dokonała w siedzibie RIN w W. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Warunkiem możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie jest spełnienie przesłanek z art. 109 k.p.a. oraz z art. 110 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. – uzewnętrznienie woli organu przez doręczenie (ogłoszenie) postanowienia stronie/stronom, gdyż z tą chwilą organ jest postanowieniem związany. Poza sporem pozostaje fakt doręczenia postanowienia uchwały skarżącej w dniu 23 lipca 2012 r., co nastąpiło wskutek osobistego odebrania rozstrzygnięcia przez zainteresowaną w siedzibie RIN. Z tym dniem RIN w W. stała się związana uchwałą o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej przez skarżącą, gdyż z tym dniem przedmiotowe rozstrzygnięcie weszło do obrotu prawnego. Zatem, zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. z dniem 23 lipca 2012 r., po odbiorze uchwały RIN, skarżąca nabyła uprawnienie do wniesienia zażalenia. Uprawnienie do skutecznego wniesienia zażalenia przysługiwało zainteresowanej w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały RIN. Obliczanie zaś terminu, jako terminu określonego w dniach, następuje według zasad ustalonych w art. 57 § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Art. 57 § 1 k.p.a. jasno wskazuje jako początek terminu - dzień, w którym wystąpiło pewne zdarzenie. Następnie zaś określa sposób liczenia terminu. Ma to istotne znaczenie, jako że termin do wniesienia zażalenia ma charakter zawity. Dokonanie tej czynności po jego upływie jest zatem bezskuteczne. Należy odróżnić prawo do złożenia środka zaskarżenia w określonym przedziale czasowym, od uchybienia terminu do złożenia tego środka. Z brzmienia art. 141 § 2 k.p.a., art. 110 w zw. z art. 144 i art. 57 § 1 k.p.a. należy wywnioskować, że złożenie zażalenia może nastąpić w tym samym dniu, w którym nastąpiło doręczenie kwestionowanego postanowienia, byleby zostało dokonane w odpowiedniej kolejności: doręczenie postanowienia (uchwały) musi nastąpić przed złożeniem zażalenia. Takiej kolejności zdarzeń organ nie kwestionował. Uprawnienie strony do złożenia środka zaskarżenia pojawia się z chwilą otrzymania rozstrzygnięcia i kończy się po upływie terminu wskazanego w przepisach postępowania. W związku z tym strona nie musi odczekiwać jednego dnia po otrzymaniu (doręczeniu jej) rozstrzygnięcia, by złożyć przysługujący jej środek zaskarżenia. Złożenie zażalenia przez stronę przed odebraniem przez tę stronę kwestionowanego zażaleniem postanowienia powoduje przedwczesność zażalenia. Natomiast uchybienie terminowi do złożenia zażalenia ma miejsce w sytuacji złożenia go po upływie siedmiu dni liczonych od dnia następnego od otrzymania rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 141 § 2 k.p.a. Należy odróżnić prawo do złożenia środka zaskarżenia w określonym przedziale czasowym, od uchybienia terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Strona, otrzymując rozstrzygnięcie w konkretnym dniu może już skorzystać z prawa do jego zaskarżenia, gdyż zgodnie z art. z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia (uchwały) stronie. Natomiast uchybienie terminowi do złożenia zażalenia ma miejsce w sytuacji złożenia go po upływie owych siedmiu dni liczonych od dnia następnego od otrzymania rozstrzygnięcia. W związku z tym nie można, w ocenie składu orzekającego, utożsamiać dwóch różnych sytuacji - prawa do wniesienia środka zaskarżenia w wyznaczonych ramach czasowych rozpoczynających się od dnia doręczenia rozstrzygnięcia, z przekroczeniem tych ram czasu na skutek spóźnienia się (wyekspirowania owych ram czasowych) z końcowym terminem do zaskarżenia rozstrzygnięcia. Wobec powyższego uchwała Krajowej Rady Notarialnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. została wydana z naruszeniem przepisu art. 134 k.p.a. w zw. z art. 141 § 2 k.p.a. i art. 57 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę Krajowa Rada Notarialna będzie miała na względzie wskazane uwagi co do zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia zażalenia na uchwałę Rady Izby Notarialnej w W. nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 152 p.p.s.a. jak w pkt 2, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.