VI SA/Wa 2029/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji działając na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728, ze. zm., dalej "u.o.a.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] ustalającą opłatę w kwocie 6 450,00 zł za używanie 10 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] marca 2015 r. przeprowadzono kontrolę wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych w lokalu przy ul. [...] w [...] zajmowanego na potrzeby działalności gospodarczej prowadzonej przez Pana J. M. (skarżącego, strony w niniejszej sprawie) pod firmą J. M. Zakład [...] z głównym miejscem wykonywania działalności przy ul. [...] w [...]. Kontrola obowiązku rejestracji urządzeń rtv została przeprowadzona w obecności Pana J. F. menagera. Stwierdzony okres używania odbiorników wynosił 3 miesiące wg oświadczenia telefonicznego Pana T. M. przedstawiciela kontrolowanego. Podczas kontroli nie było możliwości sprawdzenia, czy odbiorniki są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, ponieważ - zgodnie z oświadczeniem pisemnym Pana J. F. - pokoje hotelowe były zajęte przez gości hotelowych, przy czym Pan J. F. oświadczył, że dziesięć odbiorników telewizyjnych było w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Z kontroli został sporządzony protokół kontroli. Protokół i oświadczenie zostały podpisane przez osobę, w obecności której dokonywano kontroli. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. organ pierwszej instancji zawiadomił J. M. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Jednocześnie organ poinformował stronę o prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji nakładającej opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników. Decyzją z dnia z dnia [...] kwietnia 2015 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. stwierdzając, że J. M. nie wykonała obowiązku wynikającego z § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676) ustalił opłatę za używanie dziesięciu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 6 450,00 zł. W dniu [...] kwietnia 2015 r. Skarżący złożył odwołanie, w którym wskazał, że w dniu [...] marca 2015 r. dokonał zarejestrowania 10 odbiorników telewizyjnych. Strona podkreśliła, iż w okresie 3 miesięcy przed kontrolą wyposażała pokoje w nowo wybudowanym hotelu a zakupione w tym czasie odbiorniki telewizyjne nie były wykorzystywane bowiem był to czas na rozpoczęcie reklamy wybudowanego hotelu. Działalność gospodarcza w chwili obecnej sprowadza się do wynajmu 1-3 pokoi dziennie. Strona opisała swą trudną sytuację ekonomiczną, finansową oraz osobistą zwracając się o uchylenie ww. decyzji. Strona wskazała, iż niskie wykorzystanie pokoi sprawia, że korzystanie z programów TV przez gości hotelowych jest prawie żadne. Strona podkreśliła, iż organ I instancji uchylił decyzję wydaną w podobnej sytuacji dotyczącej innej inwestycji (zał. kopia). W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, na mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy o opłatach abonamentowych. Ponadto wyjaśnił, że w trakcie przeprowadzonej kontroli w dniu [...] marca 2015 r. w świetle obowiązujących przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych oraz Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych uznano, że kontrolowany podmiot posiadał i użytkował dziesięć odbiorników telewizyjnych, które nie były zarejestrowane. W wyniku przeprowadzonej kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, strona dokonała zgłoszenia do rejestracji dziesięciu odbiorników telewizyjnych. Organ wskazał, iż w trakcie kontroli na podstawie oświadczenia wiedzy złożonego przez Pana J. F. ustalono, iż Strona posiada wskazaną w protokole i oświadczeniu ilość odbiorników jak również, iż są one w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Sposób w jaki dokonano tych ustaleń nie narusza obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego, a ustalone okoliczności pozwalają na zastosowanie domniemania, iż odbiorniki są używane. Organ przeprowadził postępowanie dowodowe co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zapewnił Stronie udział we wszystkich etapach postępowania. Materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Okoliczność wynajmu jedynie części pokoi połączona jest z ryzykiem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie wynajmu pomieszczeń. Potencjalnie Strona miała możliwość oferowania cały rok gościom pokoi, z których każdy jest wyposażony w odbiornik telewizyjny. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt: K 24/08 abonament winien być płacony za każdy odbiornik oddzielnie a reguła ta dotyczy m.in. hoteli.  Organ wyjaśnił, że zgodnie z zapisami § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, dokonuje operator wyznaczony, na podstawie zgłoszenia podmiotu posiadającego odbiorniki, zwanego dalej "użytkownikiem". Zgłoszenie składa się w terminie 14 dni od dnia wejścia w posiadanie odbiorników. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o krótszym niż 14 dni okresie używania ujawnionych w dniu kontroli odbiorników telewizyjnych. Wyraziła jedynie ogólne przekonanie, niepoparte żadnymi dowodami, iż w okresie 3 miesięcy przed kontrolą, wyposażała pokoje w nowo wybudowanym hotelu w odbiorniki telewizyjne, które to nie były wykorzystywane bowiem był to czas na rozpoczęcie reklamy wybudowanego hotelu. Odnosząc się do opisanej trudnej sytuacji ekonomicznej, finansowej oraz osobistej skarżącego, organ wskazał, iż w myśl postanowień art. 7 ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych, w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników kierownik jednostki operatora wyznaczonego wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiorników oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników. Wysokość tej opłaty wynika wprost z treści art. 5 ust. 3 w/w ustawy, opłata ta jest stała i stanowi trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników. Przepisy powołanej ustawy nie dają, organowi administracji publicznej, podstaw prawnych do miarkowania wysokości nałożonej opłaty, czy też odstąpienia od jej nałożenia jeśli zostały spełnione przesłanki do jej ustalenia. Reasumując, wysokość tej opłaty nie wynika ze swobodnego uznania Poczty Polskiej S.A., która jedynie została wskazana w ustawie jako podmiot pobierający opłaty i dokonujący kontroli obowiązku rejestracji odbiorników. Zwrócić należy uwagę, iż opłata ta jest zawsze stała a organ w przypadku stwierdzenia niezarejestrowanego odbiornika dokonuje jedynie wyliczenia rachunkowego w zależności od ilości niezarejestrowanych odbiorników. Opłata ta charakter stricte administracyjny i pełni dwie funkcję represyjną oraz kompensacyjną. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący J. M.. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, a także uchylenia decyzji organu I instancji. Skarga nie zawierała zarzutów merytorycznych odnośnie zaskarżonych decyzji, wskazuje jedynie na niewspółmierność kary w stosunku do normalnej opłaty abonamentowej. Skarżący domagał się oddalenia "krzywdzącej go kary". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Skarżący w dniu [...] października 2015 r. nadesłał pismo wraz z załącznikami, w którym podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie. Na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. , pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do pisma z dnia [...] października 2015 r. Sąd w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. postanowił dopuścić dowód z załączników do pisma z dnia [...] października 2015 r., w szczególności z decyzji z [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku usługowego w tym hotelu "[...]" przy ul. [...] w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazano. Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2015 r., którą to decyzją nałożono na skarżącego karę pieniężną w kwocie 6450 zł za używanie 10 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych przez okres 3 m-cy. Wymiar kary za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i radiowych uzależniony jest od ilości tych odbiorników (art. 5 ust. 3 ustawy o opłacie abonamentowej), przy czym odbiornik telewizyjny musi znajdować się w stanie umożliwiającym jego użycie. Wobec powyższego w ocenie Sądu obie te przesłanki muszą być ustalone w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości. Ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości, że w dniu [...] marca 2015 r. skarżący zgłosił do rejestracji 10 odbiorników telewizyjnych. Nie jest natomiast do końca jasne, czy w dacie kontroli, tj. [...] marca 2015 r. w [...] przy ul. [...] w [...], rzeczywiście znajdowało się 10 odbiorników telewizyjnych umożliwiających natychmiastowy odbiór programu. Takie wnioski wynikają z protokołu kontroli i oświadczenia Pana J. F. – menagera. W protokole zaznaczono, że do odbiornika doprowadzona jest antena zewnętrzna. Kontrolerzy nie sprawdzili jednak tych odbiorników, ponieważ w pokojach przebywali goście hotelowi. Powyższe ustalenia organu nie są zbieżne z wyjaśnieniami strony zawartymi w odwołaniu. Strona wskazuje bowiem, że okres 3 m-cy przed dokonaniem rejestracji odbiorników tv, był okresem wyposażania pokoi w meble, pościel, a także telewizory. Zakupione w tym okresie tv nie były wykorzystywane. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Co do zasady opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny (ust. 4 art. 2 u.o.a.). Modyfikację tej zasady ustawodawca wprowadza w ust. 5 art. 2 u.o.a określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Z językowej wykładni powołanych przepisów wynika, że ich adresatem jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej. Przy czym "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. Stosownie do § 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676) zgłoszenie składa się w terminie 14 dni od dnia wejścia w posiadanie odbiorników. W rozpoznawanej sprawie na podstawie przeprowadzonej w dniu [...] marca 2015 r. kontroli przyjęto, że w przedmiotowym lokalu było dziesięć odbiorników telewizyjnych umożliwiające natychmiastowy odbiór programów oraz, że sporne odbiorniki były w posiadaniu skarżącego od 3 m-cy. Swoje ustalenia, że w tym lokalu (hotelu) strona rozpoczęła działalność gospodarczą organ oparł na oświadczeniu Pana J. F.. Natomiast twierdzenia skarżącego zawarte w odwołaniu, że swoją działalność rozpoczął faktycznie później, gdyż w dacie kontroli doposażał obiekt Minister pominął nie ustosunkowującą się do nich w zaskarżonej decyzji, a jedynie uznając je za niewiarygodne bowiem na tą okoliczność skarżący nie przedłożył do akt żadnego dowodu. Z treści uzasadnienia decyzji Ministra wynika, że powyższe informacje oparte na oświadczeniu Pana J. F. organ uznał za jednoznaczne z faktem, że skarżący był posiadaczem ww. odbiorników w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. w dacie kontroli. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie jest przesądzone zwłaszcza w kontekście odwołania, czy rzeczywiści w dniu kontroli w hotelu nie było 10 telewizorów. W odwołaniu skarżący wskazywał, że w tym okresie doposażał w sprzęt. Wyjaśnienia skarżącego zawarte w odwołaniu wskazują na możliwość niepodłączenia odbiorników do anteny. Również na rozprawie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że nie oświadczył, iż używał odbiorniki od 3 m-cy. Sąd zauważa także, że sam fakt umieszczenia anteny rtv na zewnątrz budynku nie świadczy jeszcze o fakcie, że telewizory znajdowały się w stanie umożliwiającym ich natychmiastowe użycie. O fakcie rozpoczęcia działalności hotelu znacznie po dacie kontroli świadczy również decyzja z [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie powyższe okoliczności świadczą o tym, że Minister, wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się - mogącego mieć wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej. Według Sądu, organ w konsekwencji powyższych uchybień proceduralnych nie ustalił w sposób jednoznaczny daty, od kiedy rzeczywiście strona weszła w posiadanie przedmiotowych odbiorników. Kwestia ta jest o tyle istotna, że właśnie z posiadaniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjną podmiotów gospodarczych za używanie niezarejestrowanych odbiorników. Tym samym organ, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Wskazane wyżej wątpliwości odnośnie stanu faktycznego powinny być wyjaśnione przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W szczególności chodzi tu o wyraźne określenie jak organ interpretuje pojęcie posiadania z art. 2 ust. 2 u.o.a. i rozważenie czy w chwili kontroli w stosunku do skarżącego upłynął 14-dniowy termin rejestracji określony w § 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.